Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 614/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr 964/2025 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 czerwca 2025 r., Nr 667/2025 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie.

Postanowieniem z dnia z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 614/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, dalej także: "Sąd I instancji", po rozpoznaniu wniosku spółki Polskie Kolejne Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie dalej także: "strona skarżąca", odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 czerwca 2025 r., Nr 667/2025 i poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia 28 kwietnia 2025 r., Nr 964/2025, w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w realiach niniejszej sprawy strona skarżąca nie wykazała możliwości wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania, a dokładniej nie uzasadniła, że wykonanie zaskarżonego postanowienia grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu I instancji, strona skarżąca odwołała się wyłącznie do aspektu finansowego wywodząc, że wyegzekwowanie grzywny spowoduje, że nie będzie posiadała środków na wykonanie nakazanych prac, zwłaszcza, że z uwagi na znaczną ilość posiadanych nieruchomości, wymagających remontu, posiada ograniczone środki pieniężne. Przywołując taki argument - zdaniem Sądu orzekającego - strona skarżąca nie wskazała jednak w żaden sposób jaka jest aktualnie jej sytuacja finansowa i nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących tę sytuację. We wskazanych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że nie mógł ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu bowiem strona skarżąca winna była powołać się na konkretne okoliczności pozwalające wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w badanej chwili jest zasadne w kontekście aktualnej sytuacji majątkowej strony skarżącej. Stwierdził, iż muszą to być okoliczności zobiektywizowane i potwierdzone aktualną sytuacją rzeczywistą. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, iż zgodnie z obowiązującą w tym zakresie linią orzeczniczą, w sytuacji gdy strona nie wykazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na Sąd. Dodał, iż z reguły skutki finansowe nie mają charakteru nieodwracalnego, ponieważ w związku z wykonaniem wadliwych decyzji administracyjnych stronie przysługuje roszczenie odszkodowawcze.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegające na niezastosowaniu art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. i nieuwzględnieniu wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonego postanowienia Organu II instancji i postanowienia Organu I instancji w zaskarżonej części, podczas gdy skarżąca wykazała zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W oparciu o tak sformułowany zarzut strona skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia oraz o wydanie orzeczenia uwzględniającego zażalenie,

2) z ostrożności procesowej, jeśli Sąd uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona - o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu,

a także o zasądzenie od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej także "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ustanowiona została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania.

Jest oczywiste, że do przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie należą okoliczności podważające legalność zaskarżonego aktu.

W przypadku aktu zobowiązującego do uiszczenia należności pieniężnej, co do zasady, nie można mówić o trudnych do odwrócenia skutkach, w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Każda bowiem decyzja, czy postanowienie zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie służy jednakże zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których w sytuacji ewentualnego wygrania sporu sądowego nie można by było naprawić. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. jest fakt, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co przemawia za "odwracalnością" skutków spowodowanych wykonaniem kwestionowanego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 681/13, LEX nr 1429503 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt II OZ 1257/25, LEX nr 3907996).

Zauważyć także należy, że w niniejszej sprawie wymierzenie grzywny jest rezultatem niewykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, co do którego strona skarżąca prowadząc profesjonalną działalność gospodarczą, powinna być zorientowana. Wystawienie tytułu wykonawczego w odniesieniu do strony skarżącej jako uczestnika obrotu gospodarczego, było przecież kolejną tego rodzaju czynnością podjętą przez organ wobec uprzedniego zobowiązania do wykonania obowiązku i braku jego realizacji.

Nadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzkiego, są w okolicznościach przedmiotowej sprawy wartościami, których nie można ignorować przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Stwierdzony przez organy nadzoru budowlanego stan techniczny ogrodzenia betonowego znajdującego się pomiędzy działką, której właścicielem jest strona skarżąca, a działką z nią sąsiadującą, mogący powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi oraz zagrożenie mienia, jak również podjęte przez organy kroki celem zniwelowania tych zagrożeń, także przemawiają za odmową wstrzymania tego aktu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.