Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2008 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy-

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy E. P. podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, na utrzymaniu rodziny. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, który również jest osobą bezrobotną. Wyjaśniła, że jest właścicielką mieszkania o wartości [...] zł oraz kilku nieruchomości gruntowych o wartości ok. [...] zł.

Wobec powziętych wątpliwości co do możliwości płatniczych skarżącej pismem z dnia [...] września 2015 r. zobowiązano do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że zarówno ona jak i jej mąż nie posiadają statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśniła, że nie ma obiektywnych przyczyn uniemożliwiających jej podjęcie pracy, poza tym posiada "dostateczny majątek" (wymienione we wniosku nieruchomości gruntowe), a w chwili obecnej jej koszty utrzymania ponosi mąż, który również posiada majątek ruchomy po zmarłym ojcu.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.

Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).

Jakkolwiek skarżąca deklaruje, że nie ma żadnego dochodu, podobnie jak jej mąż, to jednocześnie przyznaje, że posiada "dostateczny majątek" w postaci nieruchomości gruntowych (podana wartość to [...] zł) oraz, że nie ma po jej stronie obiektywnych przyczyn uniemożliwiających podjęcie pracy. Powołane zatem okoliczności nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej skarżącej, a wręcz przeciwnie świadczą o posiadaniu majątku przez oboje małżonków. Dodać w tym miejscu należy również, że skarżąca nie złożyła wyciągów z rachunku bankowego męża mimo zobowiązania w piśmie z dnia [...] września 2015 r.

Uznać zatem należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych nawet jeśli wynoszą ona na obecnym etapie postępowania ponad [...] zł.

Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.