Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 września 2006r. sprawy ze skargi G. K. – Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, określenia wysokości cła oraz podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania , 3. określa , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Decyzją z dnia [...] znak Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 13 § 1 i § 3 pkt 4, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 3 i ust. 5 części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226 poz. 1885 ze zm.) art. 13, art. 16, art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104 poz. 662 ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), po rozpatrzeniu odwołania PHU [...] G.K. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dnia [...] grudnia 2003 r., w Oddziale Celnym objęto procedurą dopuszczenia do obrotu używany kombajn zbożowy typ Class Mega 204 numer fabryczny [...], rok produkcji 1996, sprowadzony z Danii, pochodzący z Niemiec. Z uwagi na fakt, że pochodzenie towaru zostało udokumentowane świadectwem przewozowym EUR.1, do obliczenia kwoty cła zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0%.

W związku z wątpliwościami co do autentyczności i zasadności wystawienia dokumentu pochodzenia, Dyrektor Izby Celnej działając w oparciu o postanowienia art. 32 Protokołu Nr [...] Układu Europejskiego przesłał oryginał świadectwa przewozowego do weryfikacji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. duńskie władze celne poinformowały o przeprowadzonej kontroli, która wykazała że towar nie ma pochodzenia wymaganego do preferencyjnego traktowania zgodnie z warunkami Protokołu Nr 4. Kontrola potwierdziła, że świadectwo jest prawdziwe i zostało wydane przez właściwe władze celne, jednak duński eksporter nie był w stanie przedstawić żadnych dokumentów świadczących o pochodzeniu preferencyjnym.

W związku z niedoborem należności celnych i podatkowych Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie.

Wraz z pismem z dnia [...] listopada 2005 r. pełnomocnik skarżącego G. K. - PHU [...], złożył oświadczenie producenta importowanej maszyny Claas KGaA mbH z Niemiec, wskazujące Niemcy jako kraj produkcji m. in. używanego kombajnu zbożowego typ Class Mega 204, numer fabryczny [...].

Decyzją z dnia [...], Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej, kwoty cła oraz wykazanej kwoty podatku od towaru i usług VAT i określił nowe kwoty cła i podatku VAT wzywając do ich uiszczenia.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania podnosząc, że zgodnie z art. 13 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, preferencyjne traktowanie dotyczy tylko produktów, spełniających wymogi tego Protokołu, zaś zgodnie z art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy, pod warunkiem przedłożenia

a) zasadniczo - świadectwa przewozowego EUR.1..., lub

b) w niektórych przypadkach – deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze lub innych dokumentach handlowych.

W świetle ustaleń weryfikacyjnych nadesłanych przez duńskie władze, preferencyjne dowody pochodzenia w postaci świadectw EUR.1 nie mogą zostać potraktowane jako prawidłowe dokumenty uprawniające do zastosowania preferencji celnych. Świadectwo przewozowe EUR.1 jest wystawiane przez właściwe władze kraju eksportera, a eksporter jest zobowiązany do przedłożenia, na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów (art. 21 ust. 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego). Przepis art. 28 ust. 2 Protokołu Nr 4 UE obliguje eksportera do przechowywania ww. dokumentów przez okres co najmniej 3 lat.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, natomiast zgodnie z art. 32 ust 5 Protokołu Nr 4 wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i, czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski, lub z innego kraju wymienionego w artykule 3 i 4 i, czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

Organ celny przyjął zatem, że władze celne Danii, jako jedyny organ uprawniony do weryfikacji preferencyjnych dowodów pochodzenia stwierdziły, iż pochodzenie towaru jest nieustalone, co w odniesieniu do zakresu procedury weryfikacyjnej przeprowadzonej w oparciu o przepisy Protokołu Nr 4 oznacza, że nie zostało potwierdzone unijne, preferencyjne pochodzenie towaru. Nie został spełniony warunek określony w ust. 5 części pierwszej A postanowień wstępnych Taryfy celnej tj. udokumentowanie pochodzenia dowodem pochodzenia określonym w Protokole Nr 4 Układu Europejskiego.

Postanowienia Protokołu nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadzały weryfikację. Zdaniem organu oznacza to, iż organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji.

Skargę sądową na powyższą decyzję złożył G. K., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił wszystkich dowodów przedstawionych przez niego. Władze celne Danii nie kwestionują ani autentyczności przedstawionych dokumentów ani unijnego pochodzenie importowanego towaru, a wskazują jedynie, że eksporter duński nie przedstawił dokumentu potwierdzającego pochodzenie unijne w czasie prowadzonego postępowanie wyjaśniającego. Oznacza to, że dokumenty przedstawione przez podatnika stanowią dowód postępowania w myśl art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.

Organy celne w ogóle nie uwzględniły dokumentu potwierdzającego wyprodukowanie przedmiotowego kombajnu przez niemiecką firmę Claas na terenie Niemiec.

Artykuł 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 wymaga istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów określających status pochodzenia sprowadzonego towaru, a do istnienia uzasadnionych wątpliwości nawiązuje ust. 6 art. 32 Protokołu.

W tym wypadku po przedstawieniu deklaracji producenta takie wątpliwości zaistnieć nie mogły. Powołanie się przez organ II instancji administracji celnej na zaistnienie takich wątpliwości nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny, ponieważ jedynym argumentem było uzyskanie od władz celnych Danii potwierdzenia, że eksporter w dniu prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie przedstawił świadectwa pochodzenia towaru. Władze celne Danii nie negują pochodzenia unijnego towaru, jedynie wskazują, że eksporter nie przedstawił dokumentów pochodzenia towaru. tj. np. faktury zakupu kombajnu na terenie Unii Europejskiej.

Celem postępowania jest ustalenie czy importowany kombajn posiada pochodzenie unijne, a tym samym, czy importer nabył prawo do zastosowania stawki preferencyjnej 0%.

Oświadczenie eksportera (rolnika duńskiego) złożone na dokumencie przywozowym EUR.1 nie budzi żadnych wątpliwości. Eksporter oświadcza, że wskazany kombajn posiada pochodzenie unijne. Dla importera oraz eksportera oczywiste jest, że kombajn Claas Mega 204 znanej i cenionej na rynku europejskim firmy niemieckiej został wyprodukowany na terenie Unii. W czasie weryfikacji prowadzonej przez organy celne Danii eksporter nie przedstawił dokumentu zakupu siedmioletniego kombajnu. W powyższej sprawie Kodeks Celny EWG oraz Rozporządzenie wykonawcze do Kodeksu Celnego obowiązujące w dniu zakupu przedmiotowego towaru przez eksportera obligowały do przechowywania dokumentów przez okres lat 3. Rolnik duński podobnie jak polski w wyjątkowych wypadkach staje się eksporterem, w związku z powyższym wykazuje czasami dużą niefrasobliwość w kontaktach z organami administracji celnej. Trudno sobie wyobrazić, aby rolnik przechowywał rachunek zakupu kombajnu przez 7 lat.

Skarżący chcąc potwierdzić pochodzenie towaru, wystąpił do niemieckiej fabryki o potwierdzenie pochodzenia wskazanego kombajnu. Firma niemiecka potwierdziła ten fakt, zaś jej pismo zostało przedstawione organom celnym. Ponadto importer wystąpił ponownie do eksportera o potwierdzenie pochodzenia zakupionego towaru. Fritz Foges Nielsen po raz wtóry złożył oświadczenie w dniu [...] kwietnia 2006 r., że nabył Kombajn Claas 204 Mega nr [...] od Firmy Alias na terenie Danii.

W zaistniałej sytuacji skarżący wystąpił do władz celnych Danii z pismem o potwierdzenie unijnego pochodzenia towaru, załączając oświadczenie eksportera oraz oświadczenie firmy Claas.

W dniu [...] lipca 2006 r. skarżący dołączył kopię tłumaczenia dokumentu – pisma z dnia [...] kwietnia 2006 r., w którym organy celne Danii potwierdzają na podstawie zweryfikowanego oświadczenia preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej spornego towaru.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Stosownie do art. 33 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.), zwanego dalej Protokołem 4 – we wszystkich przypadkach rozstrzyganie sporów między importerem i władzami celnymi kraju importu odbywa się w oparciu o ustawodawstwo tego kraju. Oznacza to, że w sprawie dokonanego zgłoszenia celnego i powstałego na tym tle sporu między importerem a polskimi organami celnymi, miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz z mocy art. 262 tej ustawy – przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

W myśl art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4, prawnie skutecznym dowodem pochodzenia określonego towaru, uprawniającym do preferencyjnego traktowania może być wyłącznie świadectwo przewozowe EUR. 1 lub deklaracja eksportera na fakturze.

W przypadkach określonych w art. 32 ust. 1 Protokołu 4, władze celne kraju importu mogą zwrócić się do władz celnych kraju eksportu o dokonanie dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia. Stosownie do art. 32 ust. 5 zd. 2 Protokołu wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela dotychczasowe stanowisko judykatury, w myśl którego wyniki prawidłowo przeprowadzonej weryfikacji dowodów pochodzenia są wiążące dla władz celnych kraju importu i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu. Nie oznacza to jednak, aby dowody powstałe w wyniku weryfikacji nie mogły być ocenione w toczącym się w Polsce postępowaniu administracyjnym czy sądowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. I GSK 2342/05 – niepubl., w którym cytuje się orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w tym przedmiocie).

Na gruncie przepisów Protokołu 4 istnieje możliwość odstąpienia od wyniku weryfikacji w przypadku zaistnienia wyjątkowych okoliczności (por. art. 32 ust. 6 oraz uzasadnienie w/w wyroku NSA z dnia 24 maja 2006 r.).

Przenosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że niesporne jest, iż w momencie kontroli dokonanej przez duńskie władze celne, eksporter nie dysponował dowodem wspólnotowego pochodzenia towaru, w związku z czym przedstawiony wynik weryfikacji był negatywny.

Gdyby postępowanie dowodowe wyczerpano na tym etapie i zakończono je decyzyjnie, wówczas polemika skarżącego nie wywołałaby skutku.

Tak jednak nie jest, bowiem skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, do pisma z dnia [...] października 2005 r. (data wpływu – [...] listopada 2005 r.) załączył pismo firmy "C" w Harsenwinkel (Niemcy), z którego wynika, że przedmiotowy kombajn został wyprodukowany w Republice Federalnej Niemiec.

Obowiązkiem organów było zatem dokonanie analizy powyższego dowodu w kontekście art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 i ocena, czy zaistniały w sprawie wyjątkowe okoliczności przemawiające za utrzymaniem preferencji.

Skoro tak się nie stało oznacza to, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów podlega ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 uzasadnia art. 200, zaś w pkt 3 – art. 152 tej ustawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy dostosuje się do powyższych wskazań, a nadto oceni dowody przedstawione przez skarżącego w postępowaniu sądowym, o ile zostaną one przedłożone organowi.