Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia A. i M. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Komendant Miejski Policji rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U z 2011 r., Nr 287, poz. 1687) zwolnił ze służby w Policji, z dniem [...] r., mł.asp. M. T.

W uzasadnieniu rozkazu organ wskazał, że w dniu [...] r. M. T. , raportem z dnia [...] r., poinformował, że dnia [...] r. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział [...] w sprawie sygn. [...] z prywatnego aktu oskarżenia z art. [...] § [...] kk za [...]. Jednocześnie poinformował o złożeniu kasacji od tego wyroku. Pismem z dnia [...] r. organ zwrócił się do Sądu Okręgowego

o przekazanie uwierzytelnionych odpisów wyroków z dnia [...] r. i [...] r. Przedmiotowe dokumenty wpłynęły do sprawy w dniu [...] r. W dniu [...] r. zostało wszczęte wobec M. T. postępowanie administracyjne w celu zbadania zasadności zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji.

Następnie organ I instancji szczegółowo opisał złożone wnioski dowodowe przez M. T. i zawarł w uzasadnieniu powody ich nieuwzględnienia.

Organ podniósł dalej, że zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4 tj. umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.

Stosownie do treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, posiadający zdolność psychiczną i fizyczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. W sprawie bezspornym jest, że pozostawienie skarżącego w służbie nastąpiłoby z naruszeniem jej dobra. Nieposzlakowana opinia wiąże się z osobą, której nie można postawić zarzutu niewłaściwego postępowania, stawiającego ją w niekorzystnym świetle z punktu widzenia ogólnie akceptowanych w społeczeństwie wartości moralnych i etycznych, a także z punktu widzenia interesów państwa. Całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składa się więc na wizerunek osoby sprawującej funkcję zaufania publicznego. Skazanie prawomocnym wyrokiem policjanta z pewnością zaprzecza temu, że ten policjant nadal jest osobą o nieposzlakowanej opinii i może nadal sprawować funkcję zaufania publicznego.

W uzasadnieniu wyroku [...] Sąd dokonał wszechstronnej i wnikliwej oceny zachowania M. T. w odniesieniu do zarzuconego mu czynu. Zdaniem Sądu, poniżające dla jednostki Policji są stwierdzenia, że jej funkcjonariusze hołubią przestępców, wyręczają się nowoprzyjętymi do jednostki funkcjonariuszami i poniżają ich, alkoholizują się itp. Ponadto, Sąd podkreślił, że jeszcze w większym stopniu zarzuty te narażają [...] na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania swojej działalności. Ponadto Sąd wskazał, że słowo "furiat", jakim M. T. określił policjanta [...] jest poniżające, zwłaszcza dla funkcjonariusza publicznego i naraża policjanta na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania swojego zawodu. Według Sądu, wolność wyrażania opinii nie pozwala jednak na wyrażanie sądów nieprawdziwych, a przede wszystkim na przedstawianie nieprawdziwych faktów, a zwłaszcza, jeżeli dotyczą zachowań będących przestępstwami.

Z ustalonego w sprawie karnej stanu faktycznego wynika, że M. T., który pozostaje w złych stosunkach z innymi funkcjonariuszami, ma negatywne nastawienie do zespołowej pracy i współpracy.

Zdaniem organu, w świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma owo naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Przy zwolnieniu policjanta ze służby z powołaniem się na art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, organ uwzględnia okoliczności konkretnego przypadku, dotyczące zachowania się policjanta w służbie i w życiu prywatnym, bądź zdarzenia, które uniemożliwiają lub utrudniają pełnienie służby. Przedmiotowe skazanie mł. asp. M. T. wskazuje na to, iż nie sposób nie dostrzec w zachowaniu strony ewidentnego negatywnego nastawienia do formacji, jaką jest Policja oraz poszczególnych współpracowników. Powyższe z całą pewnością nie pozostaje bez wpływu na wypełnianie przez niego obowiązków jako funkcjonariusza Policji. Popełnione przestępstwo godziło w dobre imię służby, a nadto czyn był skierowany przeciwko instytucji, w której pozostaje zatrudniony. Sąd I i II instancji wymierzając karę, stwierdził, że winna ona oprócz prewencji generalnej odnieść też skutek wobec skazanego. Zdaniem organu, strona nie wyciągnęła ze swojego nagannego zachowania żadnych wniosków, o czym świadczy jej dalsza postawa wykazana między innymi w kierowanych wnioskach dowodowych, w których strona jedynie negatywnie ocenia pracę Sądu, kwestionuje zasadność orzeczeń umniejszając swoją winę, a wręcz nie przyjmując jej pod rozwagę. Dalsze pozostawanie w służbie mł. asp. M. T. jest niecelowe, bowiem jego postawa ewidentnie wskazuje na złe intencje do formacji, w której pełni służbę, jak również do osób w niej zatrudnionych. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, albowiem kontynuowanie służby w Policji przez funkcjonariusza skazanego prawomocnym wyrokiem w istotny sposób naruszałoby interes służby, tożsamy z ważnym interesem społecznym, wyrażającym się tym, iż zadania w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego winny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające obowiązującego porządku prawnego.

M. T. wniósł odwołanie od rozkazu personalnego Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji zarzucając mu:

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i 10, 77, 78, 80, 86 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony dotyczących m.in. przeprowadzenia dowodów z dokumentów, a w szczególności nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie w charakterze strony, co skutkowało naruszeniem jego prawa do obrony i stanowiło naruszenie zasady wysłuchania i udziału stron w postępowaniu, a w konsekwencji zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrywania całego materiału dowodowego, a także dowolną, a nie swobodną jego ocenę;

-naruszenie art. 41 ust. 2 pkt. 2 ustawy o Policji w związku z art. 7 i 80 k.p.a. poprzez nierozważenie wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, a nadto dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów wpływających na podjęcie decyzji o zwolnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do zwolnienia go ze służby w Policji w sytuacji gdy przepisy nie przewidywały takiego obowiązku oraz istniały przesłanki do pozostawienia go w czynnej służbie;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 24 § pkt 1 i art. 25 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o wyłączenie Komendanta Miejskiego Policji oraz podległych mu funkcjonariuszy, w sytuacji gdy, ze względu na okoliczności sprawy, zachodzi uzasadnione podejrzenie co do braku jego bezstronności;

- obrazę art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie oraz błędne uznanie, iż interes służby jest tożsamy z interesem społecznym, co skutkowało bezpodstawnym nadaniem wskazanemu powyżej rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy w rzeczywistości nie zaistniały przesłanki wskazane w przepisie, a umożliwiające zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji wyjaśnił na wstępie, że w dniu [...] r. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu wniosku M. T. z dnia [...] r., wydał postanowienie nr [...] , w którym odmówił wyłączenia Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz podległych mu funkcjonariuszy z toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony S.

Następnie organ wskazał, że po wydaniu w dniu [...] r. zaskarżonego rozkazu personalnego do Komendy Miejskiej Policji wpłynęły kolejne następujące wnioski M. T., które uznał za niedotyczące przedmiotu sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji wskazał, że pismem z [...] r. M. T. wniósł zażalenie na "postanowienie" Komendanta Miejskiego Policji z [...] r. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego. Analiza akt wykazała, że Komendant Miejski Policji nie wydawał odrębnego postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M. T. [...] r., lecz dokonał jego oceny w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wynika z niego, że zainteresowany wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego wobec wystąpienia przesłanki zawartej w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, tj. do czasu rozpoznania przez Sąd Najwyższy złożonej kasacji od wyroku sygn. akt [...] Sądu Rejonowego. Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania jasno wskazano stronie przesłanki umożliwiające jego zawieszenie. Już w postanowieniu z [...] r. Komendant Miejski Policji wyraźnie zaznaczył, że skarżący nie był inicjatorem tego postępowania, zatem nie posiadał uprawnień wynikających z art. 98 § 1 Kpa, umożliwiających złożenie wniosku o jego zawieszenie. Postępowanie administracyjne w sprawie zbadania zasadności zwolnienia M. T. ze służby w Policji zostało wszczęte z urzędu, a nie na jego wniosek. Zatem brak było co najmniej jednej z czterech przesłanek uzasadniających fakultatywne zawieszenie tego postępowania z jakiejkolwiek przyczyny. Wbrew sugestiom wnioskodawcy, wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym stanowisko organu I instancji, iż rozpoznanie kasacji od wyroku karnego przez Sąd Najwyższy nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa jest zasadne. Wyrok sądu skazujący M. T. uzyskał walor prawomocności, zaś wdrożenie trybu nadzwyczajnego nie daje podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Okoliczność złożenia kasacji nie miała żadnego znaczenia dla toku postępowania administracyjnego i nie musiała być badana z urzędu jako przesłanka zawieszenia postępowania.

Z dalszej treści uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu naruszeń art. 7, art. 10, art. 77, 78, 80, 86 i 108 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że strona w toku postępowania administracyjnego składała liczne wnioski dowodowe. Część z nich została uwzględniona, natomiast wszystkie wnioski dowodowe zostały włączone do akt postępowania i poddane wnikliwej, kompleksowej ocenie przez Komendanta Miejskiego Policji w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wobec powyższego nie można czynić zarzutu z tego, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego uznano część wniosków M. T. za nieistotne dla toczącego się postępowania i ostatecznej oceny zasadności pozostawienia go w służbie. Organ administracji publicznej nie jest jednak zobowiązany do uwzględniania wszystkich złożonych przez stronę wniosków dowodowych, a jedynie tych, które mają na celu wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

M. T. w odwołaniu zarzucił Komendantowi Miejskiemu Policji, iż nie wziął on pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności przemawiających na jego korzyść, w tym przebiegu służby. Argument ten organ odwoławczy uznał za bezpodstawny, bowiem dane na ten temat znane były organowi z urzędu. W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu dokonano analizy ocen i opinii służbowych wymienionego, charakteryzujących przebieg jego służby od połowy [...] roku do [...] r. Jednocześnie wskazano, iż przebywał on na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Opinie służbowe mł. asp. M. T. wskazywały na przydatność na zajmowanych stanowiskach służbowych, jednakże nie świadczyły o szczególnej wiedzy i kwalifikacjach, czy ponadprzeciętnym zaangażowaniu w realizację zadań służbowych. Wcześniejsze opinie i oceny służbowe nie mogą zatem stanowić czynnika decydującego o pozostawieniu go w służbie.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, że Komendant Miejski Policji nie zbadał, czy zaistniał negatywny odbiór przez społeczeństwo pozostawienia w służbie karanego policjanta, organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji przeprowadził wnikliwą analizę orzeczeń sądowych stanowiących podstawę wszczęcia wobec niego postępowania administracyjnego w oparciu o art. 41 ust. 2 ust. 2 ustawy o Policji. Organ odwoławczy w pełni podzielił pogląd, iż skarżący wypowiadając się w programach telewizyjnych na temat SPAP i jego funkcjonariuszy nie działał w obronie społecznie uzasadnionego interesu, a podanie nieprawdziwych informacji w takiej formie z pewnością nie służyło interesowi publicznemu, a wręcz przeciwnie - osłabiło zaufanie do tej jednostki Policji. Ponadto M. T. nie wyraził jakiejkolwiek skruchy w czasie postępowania karnego, na co zwrócił uwagę Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku sygn. akt [...] . Taka postawa uzewnętrznia brak zdolności do zawierania kompromisów i empatii, która zgodnie z § 4 i 6 załącznika do zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" powinna cechować każdego policjanta. Funkcjonariusze Policji mają obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka, w szczególności wyrażający się w zakazie inicjowania, stosowania i tolerowania poniżającego traktowania albo karania. Postępowanie policjantów w kontaktach z ludźmi powinna cechować życzliwość oraz bezstronność wykluczająca uprzedzenia rasowe, narodowościowe, wyznaniowe, polityczne, światopoglądowe lub wynikające z innych przyczyn.

Następnie, powołując się na ustalenia Sądu Rejonowego w wyroku karnym wobec M. T., organ II instancji podkreślił, że rozwiązanie stosunku służby jest w tym przypadku nieodzowne, gdyż mł. asp. M T. dopuścił się czynów o szczególnej szkodliwości dla służby, narażając na szwank społeczny wizerunek Policji oraz dobre imię jej funkcjonariuszy. Brak skruchy i krytycznej autorefleksji w toku postępowania karnego przełożył się również na przebieg poprzedzającego wydanie niniejszej decyzji postępowania administracyjnego, bowiem część składanych przez niego wniosków dowodowych w dalszym ciągu zmierzała do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wyroku Sądu Rejonowego, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego Zachowanie mł. asp. Policjanta wskazuje, że działa on jedynie w źle pojmowanym interesie własnym. Jego przekonanie o braku winy stwierdzonej prawomocnymi orzeczeniami sądów karnych powoduje, iż inni funkcjonariusze mogą wykazywać wobec niego brak zaufania, jako osoby sprzeciwiającej się powadze rzeczy osądzonej. Mają oni prawo obawiać się podobnego zachowania wobec nich, tj. pomawiania, poniżania w opinii publicznej, narażania na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności.

Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 25 ust. 1 ustawy o Policji i art. 27 ust. 1 ustawy, wskazał dalej, że analiza tych przepisów w kontekście zachowań i postaw M. T. świadczy o tym, że sprzeniewierzył się on rocie ślubowania, a charakter zarzucanych wyżej wymienionemu czynów karalnych uzasadnia stwierdzenie, iż utracił on przymioty konieczne do pozostania w szeregach Policji. Ponadto M. T. został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, który stanowi, że stosunek służbowy może być rozwiązany w przypadku skazania policjanta prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, inne niż określone w ust. 1 pkt 4. Przesłanka ta nie posiada jednolitego charakteru, na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku sygn. akt II SA/Bk 297/06 z 10 października 2006 r. Wynika to z regulacji zawartej w art. 45 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym pozostawienie w służbie policjanta, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy wymaga zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji. W ocenie sądu zestawienia treści powyższych przepisów wynika, że decyzja w przedmiocie zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 będzie miała charakter fakultatywny jedynie wówczas, gdy właściwy komendant wojewódzki Policji wyrazi zgodę na pozostawienie go w służbie. Dysponując taką zgodą można rozważać możliwość pozostawienia policjanta w służbie lub rozwiązania stosunku służbowego. W przypadku braku zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, a więc braku przesłanki koniecznej umożliwiającej pozostawienie go w służbie, zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji przybiera charakter obligatoryjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaznaczył przy tym, że decyzja komendanta wojewódzkiego Policji w przedmiocie wyrażenia lub braku wyrażenia zgody ma charakter uznaniowy, nie ma bowiem regulacji dotyczącej kryteriów, jakimi powinien się on kierować przy ocenie danego stanu faktycznego. W toku przedmiotowego postępowania Komendant Miejski Policji nie wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji o wyrażenie zgody na pozostawienie w służbie mł. asp. M. T. Dokonując ostatecznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji uznał, iż brak jest przesłanek przemawiających za pozostawieniem tego policjanta w służbie. Stanowisko to znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia Komendanta Miejskiego Policji organ przychylił się do wyrażonego w zaskarżonym rozkazie stanowiska. Zarówno treść wyroków sądów karnych, jak i dotychczasowe zachowanie mł. asp. M. T. przemawiają za uznaniem słuszności decyzji o zwolnieniu go ze służby w Policji.

Reasumując, organ uznał, że Komendant Miejski Policji działając w granicach uznania administracyjnego, przed podjęciem decyzji wyjaśnił wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, a przed wydaniem decyzji (art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a.) rozpatrzył sprawę w świetle właściwych przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się do kwestii nadania zaskarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności organ wskazał , że wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni. Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia w życie. Może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie sposób obejść się bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt V SA 686/97, ONSA 1998/4/147). Nadanie zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności było niezbędne ze względu na ważny interes społeczny, przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji.

Pismem z dnia [...] r. S. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia mł. asp. M. T. ze służby w Policji.

Zdaniem skarżącego S. , z analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że organy Policji obu instancji w toku postępowania dopuściły się naruszenia przepisów w stopniu znacznym, rażącym, mającym wpływ na wynik postępowania.

Skarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości organów. Wynika to z treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji o odmowie uzupełnienia własnego postanowienia i o odmowie wyłączenia od prowadzenia postępowania Komendanta Miejskiego Policji. Zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz z naruszeniem prawa materialnego, polegającym na przeprowadzeniu nieprawidłowej wykładni możliwości stosowania art. 41 ust. 2 pkt 2 w związku z dyspozycją art. 45 ust. 2 ustawy o Policji. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że decyzja w przedmiocie zwolnienia policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy będzie miała charakter fakultatywny jedynie wówczas, gdy właściwy komendant wojewódzki Policji wyrazi zgodę na pozostanie policjanta w służbie. Wówczas dysponując taką zgodą można rozważyć możliwość pozostawienia policjanta w służbie lub zwolnienia go. W przypadku braku zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, a więc w sytuacji braku przesłanki koniecznej, umożliwiającej pozostawienie policjanta w służbie, zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji przybiera charakter obligatoryjny (por. wyrok WSA w Białymstoku z 10 października 2006 r. II SA/Bk 297/06, wyrok WSA w Gdańsku z 31 stycznia 2007r., III SA/Gd 667/06). W rozpoznawanej sprawie Komendant Wojewódzki Policji nie miał możliwości wyrażenia stanowiska w przedmiotowej kwestii. Zgodnie z treścią pisma naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia KMP z dnia [...] r. oraz brakiem wzmianki w tym przedmiocie w treści uzasadnień obu decyzji, ani strona, ani organ pierwszoinstancyjny nie występowali do Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie zgody na pozostawienie policjanta w służbie. Nie czynił tego również dopuszczony do postępowania na etapie drugiej instancji Komitet Obrony Policjantów. Okoliczności tego rodzaju jednoznacznie wskazują, że organ pierwszoinstancyjny nie dopełnił ciążących na nim obowiązków. W efekcie powyższego trudno stwierdzić, czy postępowanie posiadało charakter fakultatywnego (na co może wskazywać jego przedmiot "badanie zasadności zwolnienia", czy obligatoryjnego (na co wskazuje instytucjonalne pomijanie strony oraz lekceważenie jej praw). Nie budzi natomiast jakichkolwiek wątpliwości fakt bezprawnego pozbawienia strony - mł. asp. M. T. możliwości zainicjowania postępowania o charakterze prejudycjalnym przed Komendantem Wojewódzkim Policji w przedmiocie zbadania zasadności wyrażenia przez ów organ zgody na pozostawienie policjanta w służbie. W toku tego postępowania policjant mógłby wszak dowieść i przekonać organ o swoim rzekomo inkryminowanym działaniu w interesie publicznym oraz niewątpliwej wadliwości wydanego w jego sprawie wyroku, którą podczas dokonywania oceny wstępnej stwierdził Sąd Najwyższy.

Sprawa z powyższej skargi S. została zarejestrowana w Sądzie pod sygnaturą II SA/Sz 139/13.

Pismem z dnia [...] r. M. T. także zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]

Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Sz 220/13.

Skarżący zarzucił wskazanemu orzeczeniu naruszenie przepisów, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 45 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 9 Kpa poprzez niepoinformowanie skarżącego o możliwości wystąpienia do właściwego komendanta wojewódzkiego Policji o wyrażenie zgody na pozostawienie go w służbie,

- art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 101 § 1 i 3 w zw. z art. 141 § 1 w zw. z art. 9 Kpa poprzez rozstrzygnięcie kwestii wniosku o zawieszenie postępowania i zażalenia skarżącego z pominięciem właściwości trybu, brak stosownych postanowień i pouczeń ,

- art. 7 i 10, 77, 78, 80, 86 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, w konsekwencji zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału sprawy,

- art. 24 § 1 pkt 1 Kpa i art. 25 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków o wyłączenie z postępowania Komendanta Miejskiego Policji , a także Komendanta Wojewódzkiego Policji i podległych mu funkcjonariuszy.

W uzasadnieniu skargi M. T. wskazał, że przesłanka zwolnienia ze służby przewidziana w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji nie ma charakteru jednolitego i dlatego musi być rozpatrywana w powiązaniu z art. 45 ust 2 ustawy, który uzależnia pozostanie policjanta skazanego prawomocnym wyrokiem (innym niż określonym w art. 41 ust. 1 pkt 4) w służbie od zgody właściwego komendanta wojewódzkiego Policji. W przypadku wyrażenia tej zgody niniejsza przesłanka zwolnienia ma charakter fakultatywny, natomiast w innym przypadku jest przesłanką obligatoryjną. Jednocześnie z przepisów nie wynika, kto powinien o taką zgodę wystąpić. Dokładna analiza niniejszej sprawy prowadzi jednak do wniosku, że działające organy administracji przeprowadziły postępowanie stronniczo, wbrew zasadzie prawdy obiektywnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w toku przedmiotowego postępowania organ I instancji nie wystąpił o wyrażenie takiej zgody do Komendanta Wojewódzkiego Policji , a dokonując ostatecznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał, iż brak jest przesłanek przemawiających za pozostawaniem skarżącego w służbie. Natomiast organ I instancji nie pouczył przy tym go o możliwości samodzielnego wystąpienia z prośbą o wydanie takiej opinii, mimo że sam z tego prawa nie skorzystał. Zdaniem skarżącego, takie działanie jest niedopuszczalne. Ponadto przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, obok ustaleń co do skazania prawomocnym wyrokiem, rzeczą organów jest również poczynienie ustaleń w zakresie dotychczasowego przebiegu służby zwalnianego policjanta, natomiast dokonanie oceny w tym zakresie winno stanowić istotny element procesu decyzyjnego zarówno organu I jak i II instancji. Tymczasem organy obu instancji element ten całkowicie pominęły, uznając że wystarczającą przesłanką do zwolnienia ze służby jest fakt, że pozostawienie w niej karanego policjanta będzie negatywnie odbierane przez społeczeństwo i narusza dobre imię Policji.

Nadto skarżący podkreślił, że organy obu instancji w swoich uzasadnieniach szeroko cytowały ustalenia i oceny zachowania skarżącego, dokonane przez Sądy orzekające w sprawie karnej, przyjmując je za swoje i tym samym nie dokonały własnych ustaleń na potrzeby postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, orzeczenia sądowe nie mogą stanowić dla organów administracji, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, jedynej i zasadniczej podstawy do uznania, iż wśród społeczeństwa zaistniał negatywny odbiór pozostawania w służbie karanego policjanta. Tym bardziej nie może się ostać stanowisko wyrażone przez organ II instancji jakoby zachowanie skarżącego z zasady pozbawiało go legitymacji do dalszego wykonywania zawodu policjanta wobec utraty nieposzlakowanej opinii oraz ewidentnego działania na szkodę honoru, godności i dobrego imienia służby. Okoliczności te w żaden sposób nie zostały udowodnione, ani nawet uprawdopodobnione. Ponadto organ uzasadniając swoją decyzję uznał działanie policjanta, który nie godząc się z wyrokiem skazującym i będąc przekonanym o braku swojej winy podejmuje stosowne w tym zakresie czynności, za działanie w źle pojmowanym interesie własnym. Skarżący nie zgodził się również z oceną organów Jego opinii służbowych i kwalifikacji oraz z opinią organów jakoby to on sam nie chciał zapoznać się z materiałami postępowania. Skarżący podniósł, że nie został poinformowany o możliwości końcowego zapoznania się z zebranymi dowodami, a tym samym nie miał możliwości wypowiedzenia się do całości zgromadzonego materiału.

Następnie skarżący wskazał, że przy rozpoznawaniu wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego z dnia [...] r. organ I instancji nie wydał w tym przedmiocie odrębnego postanowienia, dokonując oceny wniosku w uzasadnieniu do zaskarżonego rozkazu personalnego, co stanowi naruszenie procedur, a tym samym prawa do obrony. Skarżący do czasu wydania przedmiotowego rozkazu personalnego nie wiedział jak została załatwiona kwestia incydentalna dotycząca zawieszenia postępowania.

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów, dotyczącego odmowy wyłączenia Komendanta Miejskiego Policji , a w dalszej kolejności również organu II instancji, skarżący podniósł, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu w tej sprawie. Sąd wydając wyrok skazujący, na podstawie którego wszczęto przedmiotowe postępowanie administracyjne, uznał że wypowiedzi skarżącego zniesławiły jednostkę Policji. Tym samym uznał Policję, w tym Komendę Miejską Policji rozumianą jako całość, jak również poszczególnych jej członków, jako stronę postępowania w sprawie z prywatnego aktu oskarżenia. W związku z tym, że czyn, za który został skazany, również zdaniem organu, odnosi się do Policji, istnieje duże prawdopodobieństwo, że Komendant Miejski Policji jako jedna z jednostek zniesławionej Policji, nie zachowa należytej w sprawie bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu sprawy. Stąd też wniosek o wyłączenie organu należało uznać za zasadny. Z tych samych powodów zasadnym było również wyłączenie z udziału w rozpatrywaniu niniejszej sprawy organu Komendanta Wojewódzkiego Policji, gdyż wyrok dotyczył jednostki podległej Komendantowi Wojewódzkiemu Policji. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tych kwestii, pomimo że taki zarzut sformułowano już na etapie postępowania odwoławczego od rozkazu personalnego nr [...] . Powyższe prowadzi do wniosku, iż zaskarżone decyzje zostały wydane przez organy nieuprawnione.

W odpowiedzi na obie skargi organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skarg.

Wraz z pismem z dnia [...] r. skarżący złożył do akt sądowych odpis wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] r., wydanego w sprawie o sygn. [...] , którym uchylono wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. (sygn. [...] ) oraz utrzymujący go w mocy wyrok Sądu i Okręgowego z dnia [...] r. (sygn.[...] ). Zdaniem skarżącego, w związku z powyższym oraz, że podstawą prawną decyzji wydanych w przedmiocie zwolnienia jego osoby ze służby był art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, w niniejszej sprawie zaistniał brak przesłanki przewidzianej w niniejszym przepisie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r. oraz stwierdzenie ich niewykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku. Do pisma skarżący dołączył odpis wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] r. , sygn. akt [...]

W piśmie z dnia [...] r. skarżący wskazał, że wskutek wyroku Sądu Najwyższego utracił moc wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. (sygn. [...] ) oraz utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] r. (sygn.[...] ), a zatem zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i wyrokowania sprawy o sygnaturach II SA/Sz 139/13 i II SA/Sz 220/13 i prowadzić je pod numerem II SA/Sz 139/13.

Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargi i wniósł o ich oddalenie podnosząc, że w jego ocenie nie istnieje podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. utrzymująca w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...]r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] r., wydana na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 ze zm.).

Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4.

Niesporne jest w sprawie, że skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego– Centrum z dnia [...] r., sygn.akt [...] został skazany z prywatnego aktu oskarżenia za przestępstwo z art. [...] § [...] kodeksu karnego. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn.akt [...]

Tak więc, w dacie wydania zaskarżonej decyzji niewątpliwie istniała fakultatywna przesłanka do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka procesowa obligująca Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależnie od podnoszonych w skargach zarzutów.

Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż Sąd stwierdził zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Niesporne jest bowiem w sprawie, że Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie sygn.akt [...] uchylił wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn.akt [...] oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego co do skarżącego M. T. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Uchylone przez Sąd Najwyższy wyroki sądów powszechnych stanowiły faktyczną i prawną przesłankę zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o Policji, zatem niewątpliwie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

Zgodnie z dominującym poglądem przyjmowanym w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie - który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela – podstawą do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny jest wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 145 § 1 k.p.a., a nie tylko tych które wiążą się z naruszeniem prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. Prof. R.Hauzera i prof. M.Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 211, s. 528 – 529; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. T.Wosia, W-wa 2011 r., s. 662 – 663, wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r., sygn.akt II OSK 2004-10, LEX 1152122).

Innymi słowy rzecz ujmując, wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, traktować należy jako określenie zbiorcze przesłanek wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa i art. 145 a oraz art. 145 b k.p.a.

W ocenie Sądu, w sytuacji kiedy sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że wystąpiła podstawa uchylenia tej decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w obu skargach. Z tego również względu, Sąd sporządzając uzasadnienie przedmiotowego wyroku ograniczył jego część wstępną zawierającą ustalenie organów i treść skarg do niezbędnego minimum, umożliwiającego wyłożenie toku rozumowania Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydane zostało na podstawie art. 152 tej ustawy.