Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 400/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 20 grudnia 2022 r. znak [...] w przedmiocie określenie przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 lipca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 400/23 w pkt 1 odrzucił skargę [...] na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 20 grudnia 2022 r. w przedmiocie określenia zobowiązania do zwrotu środków. W pkt 2 zwrócił skarżącej [...] zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

[...] – dalej: skarżąca lub spółka – wniosła skargę na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 20 grudnia 2022 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie z 2 marca 2023 r. spółka została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnymi lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi jak i nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii.

Jednocześnie doręczono spółce odpis odpowiedzi na skargę i wezwano do wskazania, czy strona wnosi o rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Korespondencja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 31 marca 2023 r. (potwierdzenie odbioru - k. 32v akt WSA).

W odpowiedzi pełnomocnik Spółki poinformował, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Do pisma nie zostały załączone załączniki.

Uzasadniając odrzucenie skargi WSA w Warszawie podkreślił, że w związku z niezłożeniem wraz ze skargą pełnomocnictwa i dokumentu wskazującego umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu spółki, na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 marca 2023 r. pełnomocnik Spółki został wezwany do uzupełnienia braków w tym zakresie, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie obejmowało: nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnymi lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi oraz nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 31 marca 2023 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął bezskutecznie. Żądane przez Sąd dokumenty nie zostały przedłożone, a zatem braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w terminie.

Sąd I instancji podniósł, że zawartość koperty, która zawierała korespondencję w której wskazano na braki formalne skargi obejmowała: odpis odpowiedzi na skargę wraz z odezwą i wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (pełnomocnictwo i KRS). Informacja o zawartości koperty była zawarta zarówno w piśmie z 13 marca 2023 r., w którym poinformowano o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę i zwrócono się o wskazanie czy strona wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym jak i w treści pisma z 13 marca 2023 r. stanowiącego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych (k. 22 i 22v. akt WSA). Natomiast reakcją strony był wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (k. 29 akt WSA). Do pisma strony z dnia 3 kwietnia 2023 r. (stanowiącego odpowiedź na wezwanie Sądu) nie zostały dołączone załączniki.

Spółka wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi - poprzez nadesłanie oryginału łub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi z dnia 24 stycznia 2023 r. oraz nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, upłynął bezskutecznie, w sytuacji, gdy pełnomocnik Skarżącej - nie został skutecznie oraz zgodnie z przepisami wezwany do uzupełnienia ww. braków formalnych skargi.

Argumentację na poparcie powyższego zarzutu spółka przedstawiła w uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Z uzasadnienia zażalenia wynika, że skarżąca kwestionuje przyjęcie przez Sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Twierdzi, bowiem, że nie otrzymała w korespondencji z WSA w Warszawie – żądania do nadesłania uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie oryginału łub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej w tym do podpisania skargi oraz dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W kopercie znajdował się jedynie odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwanie czy skarżąca wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że WSA w Warszawie stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki (k. 32v akt WSA). Przyjął, że zawierała ona oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej w tym do podpisania skargi oraz dokument potwierdzający upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego. Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takiego dokumentu z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do zasady – brak jest, więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień (tak postanowienie NSA z 7 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 390/17).

Jak wynika z akt sądowych sprawy wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. Skarżąca twierdzi, że w korespondencji z Sądu I instancji doręczonej 31 marca 2023 r., nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci: oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnymi lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi oraz nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W korespondencji z WSA znajdował się jedynie odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwanie do wskazania czy sprawa ma być rozpoznana w trybie uproszczonym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnienia skarżącej zasługują na wiarę, (co potwierdzają dołączone do zażalenia tzw. print screeny z otrzymanej korespondencji z WSA) i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń WSA w Warszawie, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do usunięcia braków formalnych w postaci: oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnymi lub przed sądami administracyjnymi, w tym do podpisania skargi oraz nadesłanie dokumentu potwierdzającego upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. W sprawie nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie Sądu I instancji umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

Wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości, co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wszelkie dokumenty, z których wynikały barki formalne skargi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1388/15).

W tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1150/09).

W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.