Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 11 sierpnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 624/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 12 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. o sygn. I SA/Gl 625/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi L. P. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IS) z dnia 12 lutego 2016 r. o nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach.

2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podał, że w skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania ww. decyzji przez organ, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – przez Sąd. Wskazał na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, gdyż prowadzone postępowanie egzekucyjne doprowadzić może do sprzedaży nieruchomości skarżącego "po cenie znacznie odbiegającej in minus od możliwej do uzyskania ceny rynkowej". Stwierdził, że w połączeniu z faktem obecnej dekoniunktury na rynku nieruchomości może to doprowadzić do istotnego zubożenia skarżącego.

3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

3.1. W ocenie WSA w Gliwicach argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący powołał się na ogólnie sformułowaną przesłankę, która w jego opinii ma uzasadniać uwzględnienie wniosku. Stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił istnienia przesłanek warunkujących możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podał, że w dniach 11 i 27 marca 2015 r. wpisane zostały hipoteki na nieruchomościach skarżącego w celu zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, nie zostały jednak podjęte żadne czynności w zakresie egzekucji z tychże nieruchomości. Zdaniem WSA w Gliwicach okoliczność ustanowienia hipoteki na nieruchomości skarżącego nie uzasadnia przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji, gdyż nie stanowi ona przesłanki wstrzymania wykonania aktu. Uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowoduje skutki, o jakich mowa w uzasadnieniu wniosku. Nie przedstawił przy tym faktów, które obrazowałyby jego aktualną sytuację finansową ani okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumenty dotyczące możliwości sprzedaży w toku egzekucji nieruchomości skarżącego po cenie znacznie odbiegającej od stawek rynkowych uznał za twierdzenia jedynie hipotetyczne, bez wpływu na kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ten nie dostrzegł również nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji, analizując akta administracyjne sprawy.

4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

4.1. Skarżący (działający przez pełnomocnika - adwokata) wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gliwicach, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania decyzji w całości, mimo że w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do jej wstrzymania. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżący nie wykazał w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS.

5.2. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Gliwicach - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

5.3. W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Gliwicach przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.

Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Powołano się w nim jedynie na podstawy wstrzymania wykonania aktów administracyjnych, uregulowane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody upatruje w obawie sprzedaży jego nieruchomości w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego i uzyskania ceny niższej od możliwych do uzyskania cen rynkowych. Twierdzeń tych jednak nie można uznać za uprawdopodobnienie, że wykonanie decyzji Dyrektora IS spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podnoszony argument ma charakter hipotetycznych rozważań, a obawy skarżącego są bezpodstawne. Podkreślić należy, że sprzedaż nieruchomości w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym odbywa się w drodze licytacji, a nieruchomość zostaje sprzedana osobie, która zaoferuje najwyższą cenę. Nie można pomijać, że przed dokonaniem licytacji nieruchomości organ egzekucyjny przystąpi do opisu i oszacowania nieruchomości, a skarżący uważając, że wartość nieruchomości została zaniżona, może podnieść stosowne zarzuty. Należy również wskazać, że co prawda organ egzekucyjny nadał decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. rygor natychmiastowej wykonalności, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora IS, jednakże skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora IS do WSA w Gliwicach, a skarga ta dotychczas nie została rozpoznana. Organ egzekucyjny dotychczas nie podjął żadnych czynności zmierzających do sprzedaży nieruchomości skarżącego. Z kolei ustanowienie na nieruchomości skarżącego hipoteki pełni wyłącznie formę zabezpieczenia zobowiązań podatkowych.

5.4. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.