Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w W. na decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] gruntu zabudowanego o pow. [...] m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...] w obrębie [...] na rzecz K. L., E. R., J. B., A. C., M. K., A. K., B. C., M. S., P. S., P. S., B. S., A. S., G. Z., T. S., M. D., K. S., K. J., T. G., Z. C., K. C., T. C. i J. C., każdemu w odpowiednim udziale oraz ustalił z tego tytułu czynsz symboliczny. Organ odmówił jednocześnie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego udziału w przedmiotowym gruncie wynoszącym [...] związanego z wykupionymi lokalami nr [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o pow. [...]m2 ozn. [...] stała się z dniem 21 listopada 1945 r., tzn. z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret", własnością m.st. Warszawy, natomiast w 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, własnością Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość ta stanowi własność W.

Wnioskiem z dnia 9 listopada 1948 r. adwokat A. H. pełnomocnik H. L., wystąpił w trybie art. 7 dekretu, z wnioskiem o przyznanie na rzecz H. L. za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego mocodawczyni na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...]czerwca 1945 r. wprowadzona została w posiadanie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] odmówiło byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu oraz stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] stwierdziło nieważność ww. orzeczenia administracyjnego.

Prezydent W. decyzją z dnia [...]grudnia 2012 r., po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 9 listopada 1948 r. złożonego przez adwokata A. H. pełnomocnika H. L. działającej na rzecz nieletniego K. L. poprzedniego właściciela hipotecznego o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, ustanowił na rzecz następców prawnych byłych właścicieli, w odpowiednich udziałach prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] gruntu zabudowanego o pow. [...] m2 położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ew. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2001 r. L.Dz. [...] tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na S. K. i W. K. w równych częściach, natomiast na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono następstwo prawne po byłych właścicielach. W ocenie organu w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, bowiem wniosek dekretowy złożony został w terminie wynikającym z art. 7 ust. 1 dekretu. Ponadto zgodnie z uchwałą nr [...] Rady m.st. W. z dnia [...] października 2006 r. w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego W. przedmiotowy grunt znajduje się w strefie M1 – tereny o przewadze zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, co spełnia warunek wynikający z art. 7 ust. 2 dekretu, bowiem korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Organ podał również, że budynek mieszkalny położony przy ul. [...], zgodnie z pismem Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Gminy W. z dnia 7 maja 2001 r. znajdował się na gruncie w dniu wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., a zatem spełnia warunki określone w art. 5 dekretu. Świadczy o tym również zdjęcie lotnicze wykonane w 1945 r., na którym ww. budynek jest widoczny. Obecnie oddzielne budynki o adresie [...] stanowią wyodrębnione części dawnego budynku o adresie [...]. W budynku przy ul. [...] sprzedano w formie aktów notarialnych na rzecz najemców lokale o nr [...] z jednoczesnym ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego ułamkowych części gruntu, stąd brak było możliwości ustanowienia na tej części użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prokurator Okręgowy w W. wnosząc o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, polegające na ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, pomimo braku wniosku uprawnionego podmiotu w tym przedmiocie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek dekretowy złożony został przez pełnomocnika H. L., w jej imieniu i zawierał żądanie przyznania prawa własności czasowej na jej rzecz. Z kolei art. 7 ust. 1 dekretu przewidywał przyznanie takiego prawa jedynie na rzecz osób, które były właścicielami nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. Zgodnie natomiast z postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. całość praw do spadku nabył K. L., natomiast jego żonie, a matce K. L. przysługiwało jedynie prawo dożywotniego użytkowania na połowie spadku.

W odpowiedzi na skargę K. L. wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w dacie składania wniosku dekretowego był niepełnoletni, a zatem jego matka działała jako przedstawiciel ustawowy. Ponadto w treści samego wniosku dekretowego wskazano, że wnioskodawczyni została na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w W. wprowadzona w posiadanie nieruchomości (...), wobec czego wystąpiono o ustanowienie na jej rzecz prawa własności czasowej. Z powyższego wynika zatem, że H. L. działała w imieniu i na rzecz małoletniego właściciela nieruchomości. Również organ dekretowy, do którego powyższy wniosek wpłynął, nie kwestionował interesu prawnego wnioskodawczyni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta narusza prawo w stopniu skutkującym jej uchyleniem.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. ustanawiająca na rzecz następców prawnych byłych właścicieli na 99 lat prawo użytkowania wieczystego udziału w gruncie położonym w W. przy ul. [...].

Na wstępie wskazać należy, że w myśl przepisu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Warunkiem przyznania własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) było zatem złożenie wniosku przez uprawniony podmiot zgodnie z treścią wyżej przywołanego przepisu dekretu. W niniejszej sprawie natomiast istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wniosek dekretowy z dnia 9 listopada 1948 r. złożony został przez podmiot do tego uprawniony.

Ze znajdujących się w aktach sprawy zaświadczeń Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2001 r. L.dz. [...] wynika, że tytuł własności dla nieruchomości oznaczonej numerem hipotecznym ([...]" uregulowany był wpisem jawnym z dnia [...] lipca 1939 r. na rzecz S. K.. Z kolei z postanowienia Sądu Powiatowego dla W. Wydział VII Cywilny z dnia [...] sierpnia 1951 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. K., zmarłym w dniu [...] czerwca 1944 r., nabył w całości syn K. L., z tym, że wdowie po spadkodawcy – H. L. służy prawo dożywocia na połowie spadku.

Prezydent W. w sentencji zaskarżonej decyzji wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone było na wniosek z dnia 9 listopada 1948 r. adwokata A. H. pełnomocnika H. L. działającej na rzecz nieletniego K. L. poprzedniego właściciela hipotecznego o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Tymczasem ze złożonego wniosku dekretowego wynika, że adwokat A.H. działał jedynie w imieniu H. L. i wystąpił o ustanowienie na jej rzecz prawa własności czasowej. Powyższe potwierdza również załączone do wniosku pełnomocnictwo udzielone przez wnioskodawczynię adwokatowi A. H. "do prowadzenia mojej sprawy o przyznanie własn. czasowej". We wniosku powołano się ponadto na postanowienie Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] czerwca 1945 r., którym H. L., działająca na swoją rzecz oraz jako główna opiekunka nieletniego K. L. wprowadzona została w posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że H. L. działała w niniejszej sprawie w imieniu własnym, a nie jako opiekun nieletniego K. L..

Organ orzekający w niniejszej sprawie nie przeprowadził jednak postępowania dowodowego w tym zakresie, przyjmując, że wniosek złożony został przez H. L. działającą w imieniu K. L.. Uchybienie powyższe jest o tyle istotne, że postępowanie prowadzone w trybie art. 7 dekretu, na co wskazano już powyżej, jest postępowaniem wszczynanym na wniosek. Każdorazowo koniecznym jest zatem zbadanie, czy wnioskodawca jest osobą uprawnioną do wystąpienia z takim wnioskiem, a co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wobec powyższego uznać należało, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 7 ust. 1 dekretu, jak również przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i ustali w sposób nie budzący wątpliwości, czy H. L. była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie na jej rzecz prawa własności czasowej. Takich rozważań w zaskarżonej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. zabrakło. Organ przyjął natomiast, bez dokonania dogłębnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że wniosek dekretowy złożony został w imieniu K. L. .

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

UZASADNIENIE ZDANIA ODRĘBNEGO OD WYROKU WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W WARSZAWIE Z DNIA 5 CZERWCA 2014 r., SYGN. AKT I SA/Wa 1921/13

Zgłaszam zdanie odrębne, albowiem skargę należało oddalić.

W mojej ocenie organy administracji publicznej nie naruszyły w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, jak też przepisów procesowych, w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.

W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 25 czerwca 1945 r., Nr I Co 415/45 Sąd Grodzki w Warszawie po rozpoznaniu sprawy z wniosku K. L. vel K. i innych o przywrócenie posiadania nieruchomości postanowił

o wprowadzeniu H. L. vel K., działającej na swoją rzecz i jako głównej opiekunki nieletniego K. L. vel K. w posiadanie nieruchomości położonych w Warszawie przy ul. [...] (domy bliźniacze).

Wnioskiem z dnia 9 listopada 1948 r. adwokat A. H., działając jako pełnomocnik H. L. vel K., wystąpił - na podstawie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - o przyznanie H. L. vel K. za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położnej w Warszawie przy ul. [...], rej. hip. Nr [...]".

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r., nr 602/GK/DW/2012 ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 0,8179 gruntu zabudowanego o pow. 259 m2 położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...],

z obrębu [...] na rzecz: K. L. (0,4090), E. R. (0,0150), J. B. (0,0150), A. C. (0,0150), M. K. (0,0223), A. K. (0,0223), B. C. (0,0127), M. S. (0,1278), P. S. (0,0038), P. S. (0,0154), B. S. (0,0154), A. S. (0,0154), G. Z. (0,0154), T. S. (0,0038), M. D. (0,0038), K. S. (0,0038), K. J. (0,0255), T. G. (0,0255), Z. C. (0,0255), K. C. (0,0085), T. C. (0,0085), J. C. (0,0085). W pkt II i III ustalił czynsz symboliczny oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu w udziale 0,1821.

W pozostałych pkt decyzji stwierdził, że:

1. rozpoznanie wniosku z dnia 9 listopada 1948 r. w stosunku do gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie [...] nastąpiło ostateczną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr 264/GK/DW/2012 z dnia 1 czerwca 2012 r.,

zaś w stosunku do gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], w obrębie

[...] nastąpi odrębną decyzją;

2. na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, który spełnia warunki określone w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów

na obszarze m. st. Warszawy. Budynek ten w udziale wynoszącym 0,8179 części pozostaje własnością następców prawnych poprzednich współwłaścicieli.

W kolejnych punkach orzeczenia poinformował o przeznaczeniu przedmiotowego gruntu w studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy oraz prawach i obowiązkach użytkowników wieczystych.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezydent stwierdził, że objęcie przez gminę m. st. Warszawa nieruchomości nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Termin, określony art. 7 ust. 1 dekretu na złożenie wniosku, został zatem zachowany. Natomiast zgodnie z uchwałą nr LXXXII/2746/2006 Rady m. st. Warszawy z dnia 10 października 2006 r. w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy przedmiotowy grunt znajduje się

w strefie M1 - tereny o przewadze zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Spełniony został zatem warunek określony w art. 7 ust. 2 dekretu, gdyż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Wskazał, że z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z dnia 6 kwietnia 2001 r. L. dz. VI 22[...]/2001 wynika, iż tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na rzecz S. K. i W. K. w równych częściach. Przy czym odpowiednimi dokumentami wykazane zostało, że nieruchomość należała do poprzednika prawnego K. L. i innych osób wskazanych w decyzji. Spełnione zostały więc wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.

Odnośnie wybudowanego na nieruchomości budynku mieszkalnego, organ uznał,

że znajdował się on na gruncie w dniu 21 listopada 1945 r., spełnia więc warunki określone w art. 5 dekretu warszawskiego. Przy czym w obecnym budynku opatrzonym nr 7b sprzedano umowami lokale mieszkalne, z jednoczesnym ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego ułamkowych części gruntu w łącznym udziale 0,1821. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego taki stan rzeczy powoduje niemożność ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w części oddanej już w użytkowanie wieczyste - albowiem organ administracyjny nie ma prawnych możliwości zmiany w drodze administracyjnej zaistniałych stosunków cywilno-prawnych.

Prokurator Okręgowy - wnosząc skargę na powyżej wskazaną, ostateczną decyzję Prezydenta m.st. Warszawy - zarzucił jej naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, które polegało na ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu pomimo braku wniosku uprawnionego podmiotu. Podniósł, że wniosek dekretowy złożony został przez pełnomocnika H. L., w jej imieniu i zawierał żądanie przyznania prawa własności czasowej na jej rzecz.

Dodał, że znany jest mu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1547/11, w którym Sąd uznał,iż użytkownikowi

w rozumieniu art. 232 kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego przysługują uprawnienia takie jak właścicielowi. Jednakże nie może to dotyczyć wniosków złożonych po wejściu w życie prawa rzeczowego z 1946 r. - czyli po dniu 1 stycznia 1947 r. Dekret warszawski przewidywał przyznanie takiego prawa jedynie na rzecz osób, które były właścicielami nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu. Zgodnie natomiast z postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K. całość praw do spadku nabył jego syn K. L., natomiast jego żonie, a matce K. L. przysługiwało jedynie prawo dożywotniego użytkowania na połowie spadku.

Istota powstałego w niniejszej sprawie zagadnienia sprowadza się zatem

do oceny, czy wniosek dekretowy wniesiony w niniejszej sprawie przez opiekunkę K. L. został złożony tylko w jej własnym imieniu, czy też w imieniu ww., wówczas małoletniego właściciela nieruchomości.

Oceniając powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi

o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Warunkiem przyznania własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) było zatem m.in. złożenie wniosku przez uprawniony podmiot.

W mojej ocenie we wniosku z dnia 9 listopada 1948 r. adwokat A. H. wskazał co prawda, iż działa jako "pełnomocnik H. L. vel K." oraz wniósł "o przyznanie H. L. vel K. za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości..." – jednak

w pierwszym akapicie tego pisma powołał się również na uprzednio wskazane postanowienie Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 25 czerwca 1945 r., wprowadzające jego mocodawczynię "działającą na swoją rzecz i jako główną opiekunkę nieletniego K. L. vel K." w posiadanie przedmiotowej nieruchomości warszawskiej. Nie można więc tej okoliczności pominąć. Należało zatem uwzględnić fakt, iż osoba składająca wniosek była spadkobiercą właściciela przeddekretowego – chociaż z tego tytułu nie przysługiwało jej prawo własności nieruchomości, a tylko prawo dożywotniego użytkowania jej części. Przy czym była ona jednocześnie przedstawicielem ustawowym syna K., który będąc spadkobiercą po tej samej osobie stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji oznaczało to, że H. L. zobowiązana była sprawować pieczę nie tylko nad synem, ale także dbać o jego majątek.

Rozstrzygając sprawę organ uwzględnił powyższe i uznał, że wniosek - mimo nie do końca jasnych sformułowań - został złożony w imieniu małoletniego K. L. Nawet gdyby organ tak nie uczynił, uznając powyższą konstatację

za nieuprawnioną, to i tak zobligowany byłby do wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości dotyczących podmiotu wnioskującego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ, jeśli wniosek budzi wątpliwości powinien je wyjaśnić. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1563/12 stwierdził, że wnioskodawca - nawet wskazując błędnie podstawę prawną swojego działania - nie wiąże w tym zakresie organu administracji. Może nie orientować się bowiem, jaka jest treść prawa i jakie skutki wynikną w następstwie zastosowania określonej normy prawnej. Natomiast, zgodnie z art. 9 kpa, to organ administracji ma obowiązek informowania stron

o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają też czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa – i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jak zauważono w wyroku NSA z dnia 4 lipca 2013 r. (II OSK 448/13) zasada "ignorantia iuris nocet" nie obowiązuje w postępowaniu administracyjnym, zaś obowiązek informowania i wyjaśniania stronom okoliczności prawnych i faktycznych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. To samo dotyczy zatem także nieprecyzyjnego określenia strony wnoszącej podanie do organu.

Skoro zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma żadnych wątpliwości, że H. L. nie była właścicielem ww. nieruchomości, jak też, iż jednocześnie była ustawowym przedstawicielem małoletniego wówczas właściciela - to organ zobowiązany był wziąć pod uwagę pełnioną przez nią rolę przedstawiciela ustawowego albo sprecyzować tę wątpliwość. Zwłaszcza, że we wniosku powołała się na swoje prawa wynikające z postanowienia, które wprowadzało ją jako "główną opiekunkę K. L." w posiadanie przedmiotowej nieruchomości.

Również fakt, że wniosek złożył jej pełnomocnik będący adwokatem, nie powoduje ustania obowiązku organu do ustalenia rzeczywistej woli strony – co w niniejszej sprawie jest już niemożliwe z uwagi na śmierć wnioskodawczyni.

Działanie Prezydenta m.st. Warszawy - co należy podkreślić - realizuje normę generalną zawartą w art. 8 kpa - pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz art. 7 kpa, nakazujący uwzględnianie słusznego interesu obywateli, jeżeli nie jest on sprzeczny z interesem społecznym. Z zasady tej wywieść należy, że organ nie może ewentualnych niedopatrzeń, czy też drobnych uchybień strony, których bezwzględne przestrzeganie w istocie stanowiłoby zaprzeczenie oczywistego celu działania wnioskodawcy, interpretować w sposób uniemożliwiający realizacje praw tej strony. Zwłaszcza w postępowaniu, które w istocie powoduje wywłaszczenie z posiadanych przez ten podmiot praw rzeczowych.

Nie można także pominąć stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego - w analogicznej sprawie - w wyroku z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1547/11.

Sąd wskazał, ze zarówno w doktrynie (por. Edward Musialski, Kodeksy Cywilne obowiązujące za Ziemiach Centralnych Polski, Warszawa 1936, s.122), jak też

w orzecznictwie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1935 r., sygn.

akt I C 466/35; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1973 r., sygn. akt III CZP 69/73) nie budzi wątpliwości pogląd, że małżonek pozostały przy życiu jest nie tylko użytkownikiem wieczystym, lecz również spadkobiercą zmarłego małżonka

i wszystkie zasady dotyczące spadków mają do niego zastosowanie, a więc m.in. obejmuje on spadek z mocy prawa z chwilą śmierci spadkodawcy, może zrzec się spadku, odpowiada odpowiednio za długi i ciężary spadku, a także jest legitymowany do wszczęcia postępowania spadkowego. Odmienny pogląd uznający małżonka jedynie za użytkownika, a nie za spadkobiercę, jak to wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, był odosobniony i prezentowany w XIX wieku. Konkludując Sąd stwierdził, że żona - jako spadkobierczyni męża - była osobą legitymowaną do złożenia wniosku dekretowego nie tylko jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki,

ale również we własnym imieniu jako następca prawny współwłaściciela nieruchomości. Mogła też skutecznie udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania jej w postępowaniu dotyczącym przyznania własności czasowej. W związku z tym uznał, że - wbrew stanowisku Sądu I instancji - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wymaga uzupełnienia, dlatego też ponownie rozpoznając sprawę Sąd winien dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę m.in. reprezentowany wyżej pogląd, iż żona, jako następca prawny byłego właściciela nieruchomości - posiadała uprawnienia wynikające z art. 7 ust. 1 ww. dekretu z dnia 25 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Tak więc Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spadkobierca jest legitymowany do złożenia wniosku z art. 7 dekretu warszawskiego - także we własnym imieniu.

Oceniając zatem zaskarżoną decyzję uznałam, że jej uchylenie spowodowałoby zanegowanie prawidłowej praktyki organu, który uznał, że wnioskodawczyni - składając wniosek dekretowy - działała także w interesie małoletniego znajdującego się pod jej opieką. Prezydent m.st. Warszawy dokonał interpelacji wniosku w sposób korzystny dla następcy prawnego właścicieli przeddekretowych – nie nadużywając jednocześnie granic prawidłowej interpretacji. Nie można w tej sytuacji uznać takiego działania organu za obarczonego błędem, w takim stopniu, który powodowałby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie mogę uznać za prawidłową literalną interpretację wniosku bez uwzględnienia całokształtu sprawy i bez uwzględniania powoływanych

w nim okoliczności. Zwłaszcza, że we wskazanym uprzednio orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje ona na prawidłowość takiego działania organu.

Biorąc pod uwagę zgodny z prawem sposób działania organu, uwzględniający zasadę zaufania obywateli do organów państwa, przy jednoczesnym przełamaniu

w prawie administracyjnym zasady ignorantia iuris nocet oraz powołane stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego, konieczne stało się zgłoszenie zdania odrębnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2014 r. wydane w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1921/12.