Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 29 kwietnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń H.H. i M.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 lutego 2016 r. o sygn. akt II SA/Go 1010/15 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane na wniosek H.H. i M.Z. w sprawie ze skarg H.H. i M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 17 czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy postanawia: oddalić zażalenia.

H.H. oraz M.Z. odrębnymi pismami wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 17 czerwca 2015 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Lubuskiego z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...] w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Skarga H.H. zarejestrowana została pod sygn. II SA/Go 1010/15, a skarga M.Z. pod sygnaturą – II SA/Go 1012/15.

W każdej ze skarg skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca uzasadniła wniosek zachodzącym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskazując, iż jest ona młoda i aktywną osobą, studiująca za granicą, stąd też możliwość poruszania się samochodem jest dla niej niezbędna, z kolei konieczność ponownego podejścia do egzaminu zmuszałaby skarżącą do przerwania studiów i przyjazdu do kraju. Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej wskutek zarzucanych decyzji nieprawidłowości i naruszeń, zaskarżona decyzja może zostać uchylona, nie ma zatem podstaw do tego by ją wykonywać.

Z kolei pełnomocnik skarżącego, na wezwanie Sądu do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez jego uzasadnienie, podał w piśmie z dnia 3 lutego 2016 r. okoliczności postępowania objętego skargę wskazując, iż w jego ocenie całe postępowanie dotyczące unieważnienia egzaminu jest wymierzone w skarżącego i ma mieć na celu pozbawienie go kwalifikacji jako retorsja za wyrok Sądu Pracy w Zielonej Górze przywracający skarżącego do pracy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Zielonej Górze. Powyższe zdaniem pełnomocnika skarżącego uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. postanowił połączyć sprawę ze skargi M.Z. ze skarga H.H. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod wspólną sygnaturą II SA/Go 1010/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym postanowieniem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że decyzja, której dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania nie kwalifikuje się do wykonania (zawieszenia jej skuteczności). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem decyzja w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy, która nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze obowiązków materialnoprawnych skarżącego. W związku z tym, zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, skuteczność zaskarżonej decyzji nie stwarza również niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżona decyzja nie nakłada bowiem na stronę skarżącą żadnych obowiązków, które podlegałyby realizacji w drodze egzekucji.

Ponadto zarówno skarżąca jak i skarżący nie wykazali zdaniem Sądu wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie przywołał w uzasadnieniu wniosku okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonanie zaskarżonej decyzji. Z kolei skarżąca powołała się we wniosku na związane jej zdaniem z wydaniem zaskarżonej decyzji trudności w przemieszczaniu się oraz konieczność przerwania studiów za granicą i przyjazdu do kraju celem ponownego podejścia do egzaminu na prawo jazdy. Jednakże przywołanych powyżej okoliczności skarżąca w żaden sposób nie wykazała ani nie uprawdopodobniła, a same twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie są zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim wystarczające dla udzielenia tymczasowej ochrony jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji wniósł zarówno H.H., jak i M.Z.

M.Z. wskazał w swoim zażaleniu, że postanowienie narusza art. 61 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że decyzja wydana w sprawie nie kwalifikuje się do wykonania, a skuteczność zaskarżonej decyzji nie stwarza niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków , gdyż nie nakłada na nią żadnych obowiązków, która podlegałyby realizacji w drodze egzekucji. Jak wskazała w uzasadnieniu, skutkiem zaskarżonej decyzji może być nałożenie na skarżącą obowiązku zwrotu uzyskanego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w postaci prawa jazdy.

H.Z. w swoim zażaleniu zaznaczył z kolei, że postępowanie administracyjne ma na celu w istocie wyciągnięcie wobec niego dalszych konsekwencji, skutkujących pozbawieniem go kwalifikacji. Stanowi retorsje za wyroki sądu pracy. Zaznaczono, że H.Z. pracuje jako egzaminator, a ze względu na wiek objęty jest ochroną przed zwolnieniem. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego robi tymczasem wszystko, aby się go pozbyć.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wadliwie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (nie kwalifikuje się do wykonania). Kwestię tę należy badać bowiem w pierwszej kolejności przez pryzmat przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę decyzji oraz w świetle jej osnowy. Zaskarżona decyzja SKO w Zielonej Górze utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa Lubuskiego z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...], którą unieważniono egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii B Pani M.Z. o numerze PESEL [...], przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Zielonej Górze w dniu 21 października 2013 r. Podstawą materialnoprawną wydania tej decyzji był art. 72 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155).

Artykuł 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, że Marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oceniając, czy akt administracyjny może kwalifikować się do wstrzymania w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., należy przede wszystkim ustalić, czy decyzja wywołuje skutki powodujące zmianę w sferze prawnej lub faktycznej adresata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taki skutek występuje w analizowanej sprawie, co sprawia, że akt unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy jest aktem, którego wykonanie może zostać wstrzymane przez sąd administracyjny w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten nie odnosi się wszak tylko do aktów egzekucyjnych.

Dostrzec należy, że unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy wymusza w związku z art. 72 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami przeprowadzenie egzaminu ponownie na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Ponadto zwrócić należy uwagę, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem. Na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy, dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy. W myśl art. 11 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Należy zauważyć, że unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy wywołuje skutek ex tunc. Mając na uwadze powyższe przepisy stwierdzić zatem należy, że skutkiem unieważnienie egzaminu jest bezskuteczność czynności wydania prawa jazdy osobie, której egzamin wymagany na prawo jazdy unieważniono. W konsekwencji jest ona w posiadaniu dokumentu poświadczającego posiadanie prawa jazdy nielegalnie (bezpodstawnie), wobec czego obowiązana jest do jego niezwłocznego zwrócenia podmiotowi, który je wydał. Rzutuje to rzecz jasna na zakres uprawnień jednostki do kierowania określonymi pojazdami. Nie sposób zatem twierdzić, jak czyni to Sąd pierwszej instancji, że decyzja w sprawie nie kwalifikuje się do wstrzymania wykonania ze swej istoty, skoro decyzja ta wywołuje skutki prawne, a jej wstrzymanie prowadziłoby do wstrzymania wynikającego z decyzji obowiązku zwrotu prawa jazdy oraz obowiązku ponownego przystąpienia do egzaminu.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozważyć, czy zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do sytuacji i argumentacji H.H., to okoliczność prowadzenia zakończonego postępowania przed sądem pracy, jak i podejrzenie skarżącego, że wydana decyzja ma na celu doprowadzenie go do opuszczenia Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego – nie prowadzą do spełnienia przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Unieważnienie egzaminu państwowego na prawo jazdy M.Z., prowadzonego przez H.H., nie stwarza bowiem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody H.H. (szkody tej nie określił, a przeciwnie – w zażaleniu zwrócił uwagę na objęcie go ochroną przed zwolnieniem) ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skutki bowiem przedmiotowej decyzji, co odnosi się także do zażalenia M.Z., są proste do odwrócenia, sprowadzają się bowiem do uznania za skuteczną czynności wydania prawa jazdy lub – po jego zabraniu – do czynności zwrotu tego prawa.

W kwestii zaś zażalenia M.Z. podnieść należy, że skutek w postaci obowiązku zwrotu uzyskanego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w postaci prawa jazdy nie wywiera w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Podniesione w zażaleniu argumenty dotyczące konieczności poruszania się samochodem w związku ze studiami za granicą nie mogły doprowadzić do wstrzymania wykonania decyzji, wszak może poruszać się komunikacją publiczną (zbiorową) bądź korzystając z uprzejmości innych członków społeczeństwa (por. postanowienie NSA z dnia 14 kwietnia 2015 r., I OZ 317/15). Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega przy tym adekwatnego związku przyczynowego między stwierdzeniem nieważności egzaminu na prawo jazdy a koniecznością rezygnacji przez skarżącą ze studiów.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.