Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 256/20 w sprawie ze skargi W.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 8 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi W.J. (dalej: skarżący) uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Skarszew z [...] sierpnia 2019 r., w przedmiocie stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny kruszywa naturalnego metodą odkrywkową ze złoża "[...] IV" na działce nr [...]/1 w miejscowości [...], gmina [...] (dalej: decyzja środowiskowa). Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Burmistrz Skarszew stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia, w zakresie przewidzianym art. 66 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm. – dalej: ustawa środowiskowa).

Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało postanowienie organu I instancji w mocy.

Organ wyjaśnił, że przed wydaniem postanowienia Burmistrza Skarszew z [...] sierpnia 2019 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wyraził opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia (postanowienie z [...] grudnia 2018 r.). Również Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w opinii z [...] lipca 2018 r. nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na stan zasobów wodnych i zagrożenie osiągnięcia przez nie celów środowiskowych. Natomiast podstawą postanowienia Burmistrza Skarszew z [...] sierpnia 2019 r. było stanowisko, że społeczność lokalna ma prawo współdecydowania w kwestiach dotyczących nowych przedsięwzięć oddziaływujących na środowisko. W dniu 3 sierpnia 2018 r. wpłynął wniosek mieszkańców [...] oraz właścicieli nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...]/1 o przystąpienie do przedmiotowego postępowania Prokuratora Okręgowego w Gdańsku. We wniosku mieszkańcy wsi [...] (ok. 15 osób) wyrazili obawy, że przedsięwzięcie w rażącym stopniu wpłynie negatywnie na możliwość codziennej eksploatacji gospodarstw rolnych oraz obniży ich wartość. Z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że najbliższa zabudowa mieszkaniowa stanowiąca gospodarstwo rolne położone jest w odległości ok. 40 m od granicy działki i ok. 100 m na południowy zachód od rejonu przedsięwzięcia. W ocenie organu I instancji zasadne jest wskazanie działań eliminujących i minimalizujących ewentualne niekorzystne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności z uwagi na pylenie powodowane pracą maszyn, urządzeń i ruchem pojazdów, analizy oddziaływania akustycznego oraz wskazania konkretnych rozwiązań minimalizujących ewentualne przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu związanego z wydobyciem i przeróbką oraz transportem surowca.

Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] stycznia 2020 r.

Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że wydane w sprawie opinie korzystne dla skarżącego nie mają charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też organ wydający takie postanowienie nie będzie związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające. Natomiast zarówno w przypadku akceptacji stanowiska organów opiniujących, jak i ich odrzucenia organ wydający postanowienie kończące ten etap postępowania powinien wskazać – zgodnie z regułami ogólnymi wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. – jakimi okolicznościami faktycznymi (znajdującymi potwierdzenie w materiale dowodowym) kierował się w tym zakresie oraz odnieść się do przesłanek określonych w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej. W ocenie Sądu I instancji, w uzasadnieniach wydanych w tej sprawie postanowień, brak jest odniesienia się do odmiennych w tym zakresie opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku oraz Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Jako zasadniczą przyczynę stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko organy wskazały konflikty społeczne wywołane zamiarem realizacji tego przedsięwzięcia, a więc okoliczność, która nie została wskazana w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Konieczność właściwego uzasadnienia stanowiska organów jest istotna, ponieważ stwierdzenie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia wyklucza jego realizację z uwagi na treść § 7 uchwały nr 259/XXXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie "obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prokurator Okręgowy w Gdańsku.

Prokurator zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez stwierdzenie, że uzasadnienia postanowienia Burmistrza Skarszew z [...] sierpnia 2019 r. jak i postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [ stycznia 2020 r. naruszyły art. 107 § 3 k.p.a.

Prokurator wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 lipca 2020 r. i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Ponadto Prokurator zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skargi kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma ocena stanowiska organu odwoławczego wyrażona w zaskarżonym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzającym je postanowieniu Burmistrza Skarszew z [...] sierpnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym postanowienia te zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z [...] stycznia 2020 r. organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz obszernie przepisy stanowiące podstawę nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Natomiast uzasadnienie odnoszące się do konieczności nałożenia na skarżącego w tej konkretnej sprawie obowiązku przeprowadzenia tego rodzaju oceny jest lakoniczne (co przyznaje Prokurator w skardze kasacyjnej) i sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie spotkało się ze sprzeciwem lokalnej społeczności. Jednocześnie organ nie odniósł się w żaden sposób do stanowiska wyrażonego w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z [...] grudnia 2018 r. oraz w opinii Dyrektora Zarządu Zlewni w Tczewie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] lipca 2018 r. Oba te organy wyraziły opinię o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i są to organy wyspecjalizowane odpowiednio w zakresie ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Opinie tych organów nie miały charakteru wiążącego, ale nie oznacza to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku oraz Burmistrz Skarszew mogły odstąpić od odniesienia się do tych opinii w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd I instancji nie miał możliwości skontrolowania stanowiska organów w tym zakresie, zawartego w zaskarżonym postanowieniu z [...] stycznia 2020 r. oraz w postanowieniu je poprzedzającym. W konsekwencji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało zastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Należy zaznaczyć, że stanowisko Sądu I instancji, które Naczelny Sąd Administracyjny podziela, nie oznacza, że planowane przedsięwzięcie nie będzie objęte oceną oddziaływania na środowisko. Natomiast ewentualne podtrzymanie swojego dotychczasowego rozstrzygnięcia przez właściwe w tej sprawie organy będzie wymagało prawidłowego uzasadnienia postanowienia w tym zakresie, w tym w szczególności wyjaśnienia, dlaczego organy - Burmistrz Skarszew i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku - nie podzielają opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i właściwego organu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Wystarczającym uzasadnieniem dla takiego stanowiska nie jest natomiast sprzeciw społeczności lokalnej, ponieważ tego rodzaju przesłanki nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie przewiduje ustawa środowiskowa.

Oznacza to, że zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.