Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewic Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S.-P. P. K. S. [...] w P. na czynność Komendanta Miejskiego Policji w S. z dnia [...] r. w przedmiocie zatrzymania dowodu rejestracyjnego I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej [...], II. zasądza od Komendanta Miejskiego Policji w S. na rzecz strony skarżącej S.-P. P. K. S. [...]. w P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. S. – P. Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Spółka z o.o. w P., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na czynność zatrzymania dowodu rejestracyjnego autobusu SOLARIS nr rej. [...], przez funkcjonariusza Komendy Policji, w dniu [...] grudnia 2021 r. Strona wniosła o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że jako powód zatrzymania dowodu rejestracyjnego wskazano art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w skierowaniu na dodatkowe badanie techniczne pojazdu wskazano także pkt 3.2.A załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz art. 81 ust. 11 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dokonana przez pracowników Spółki ocena lewej szyby czołowej wykazała faktycznie jej niewielkie pęknięcie (odprysk) poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej.

Strona podniosła, że zgodnie z pkt 3.2 lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia z dnia 5 listopada 2019 r., pęknięcie szyby poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej należy do kategorii usterki – "drobna". Stosownie zaś do § 5 ust. 7 pkt 1 tego rozporządzenia usterka drobna jest bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu, nie powoduje ograniczenia w dalszym użytkowaniu pojazdu.

Tym samym, funkcjonariusz policji zatrzymując dowód rejestracyjny pojazdu w sposób rażący naruszył art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Spółka zaznaczyła, że pismem z dnia [...] grudnia 2021 r., domagała się niezwłocznego uchylenia i stwierdzenia bezskuteczności czynności zatrzymania dowodu rejestracyjnego przez Komendanta Policji, jednak ten w udzielonej jej odpowiedzi uznał zatrzymanie dowodu za prawidłowe.

Strona dodatkowo wskazał, że przednie szyby autobusów są wykonane jako klejone (nie rozpadają się na kawałki) i nie występuje zagrożenie bezpieczeństwa w przypadku niekontrolowanego wg Policji powiększenia się uszkodzenia w trakcie eksploatacji pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Miejski Policji wniósł o jej oddalenie.

Powołując się na treść art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) Prawa o ruchu drogowym, organ wskazał, że policjant zatrzyma dowód rejestracyjny w razie uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy.

Zdaniem Komendanta, sformułowanie "uzasadnione przypuszczenie" jest tożsame z wyrazem domniemanie, zdolność przewidywania. Funkcjonariusz Policji mając wieloletnie doświadczenie zdobyte w Wydziale Ruchu Drogowego oraz nabytą wiedzę podczas szkoleń, podjął decyzję o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego, gdyż przypuszczał, że odprysk, od którego odchodzą pęknięcia na szybie przedniej, może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Co prawda wskazany przez funkcjonariusza w "pokwitowaniu zatrzymania dokumentu" w rubryce powód zatrzymania, art. 132 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter ogólny, jednak w skierowaniu / wniosku o skierowanie – na dodatkowe badania techniczne, stanowiącym integralną część tego pokwitowania, funkcjonariusz wpisał art. 81 ust. 11 pkt 1 tej ustawy. Wskazał też numer pozycji zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego z punktu 3.2 lit. a) – pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej lub z tworzywa poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej – stanowiące usterkę drobną oraz ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne – stanowiące usterkę poważną.

Zdaniem organu, wpisanie podstawy prawnej ogólnej i dodatkowo podstawy z punktu 3.2 lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia jest konsekwencją tego, że ustawodawca nie przewidział wszystkich możliwych usterek. Komendant zaznaczył, że usterki niewymienione w tym załączniku ocenia się pod względem zagrożenia jakie stwarzają dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Jednocześnie stosownie do § 13 ust. 2 rozporządzenia, w razie uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania środowiska, pokwitowanie o którym mowa w ust. 1 stanowi skierowanie na dodatkowe badania techniczne.

Organ wyjaśnił, że w zaistniałym stanie faktycznym na przedniej szybie powstał odprysk oraz odchodzące od niego pęknięcia. Pojęcia odprysk i pęknięcie nie są tożsame. Ponieważ w załączniku nie ma mowy o odprysku na szybie, a w takich wypadkach przepis pozwala na ocenę pod względem zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, funkcjonariusz podjął decyzję o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego. Stwierdzone uszkodzenie pozostaje w ścisłej korelacji z charakterem wykorzystania pojazdu (autobusu), a co za tym idzie ma znaczący wpływ na bezpieczeństwo przewożonych osób. Niemniej jednak to uprawniony diagnosta po przeprowadzeniu badania technicznego na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, będzie w stanie dokonać technicznej oceny uszkodzenia pojazdu.

W piśmie z dnia [...] marca 2022 r., skarżąca Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę. Wskazała, że organ próbując obronić nieprawidłowe zachowanie funkcjonariusza, dokonuje nadinterpretacji powszechnie obowiązujących przepisów prawa – naruszonych w trakcie przeprowadzonej kontroli.

Strona przyznała, że szyba autobusu była pęknięta, jednak pęknięcie to nie było w żadnym wypadku znaczne, co potwierdza dokumentacja fotograficzna. W jej ocenie, nie można zgodzić się, że pęknięcie zagrażało w jakikolwiek sposób bezpieczeństwu w ruchu drogowym, co mogłoby stanowić podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu. Było to niewielkie pęknięcie, które nie ograniczało nawet w najmniejszym stopniu pola widzenia kierowcy oraz łatwego, wygodnego i pewnego posługiwania się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu.

Skarżąca podkreśliła, że "uzasadnione przypuszczenia", czy "zdolność przewidywania" funkcjonariusza Policji nie mogą wynikać wyłącznie z nabytej podczas szkoleń wiedzy, czy też z jego doświadczenia lecz muszą znajdować oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.").

Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest czynność Komendanta Policji obejmująca zatrzymanie dowodu rejestracyjnego pojazdu z powodu uszkodzenia przedniej szyby.

Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.

Strona dowiedziała się o podjęciu przedmiotowej czynności w dniu [...] grudnia 2021 r. Skargę na wspomnianą czynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka wniosła w dniu [...] stycznia 2022 r., a zatem z zachowaniem wskazanego wyżej terminu.

Jak wynika z dokumentacji nadesłanej przez stronę, jak również dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych, w dniu [...] grudnia 2021 r. w trakcie pełnienia służby podczas działań "Bezpieczny transport publiczny", w rejonie pętli tramwajowo – autobusowej [...] w S., funkcjonariusz Policji M. B. zatrzymał dowód rejestracyjny autobusu SOLARIS nr rej. [...]. W pokwitowaniu zatrzymania dokumentu, funkcjonariusz jako powód zatrzymania wskazał art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.). Ponadto - w stanowiącym integralną część pokwitowania - skierowaniu / wniosku o skierowanie na dodatkowe badania techniczne, funkcjonariusz w miejscu przeznaczonym na wyszczególnienie stwierdzonych usterek wpisał numer pozycji, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141) – 3.2 lit. a), a także art. 81 ust. 11 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z treści sporządzonej przez wymienionego wyżej funkcjonariusza notatki służbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. wynika, że zatrzymania dokumentu dokonano w związku z "pęknięciem szyby czołowej" znajdującym się w jej dolnej części. W notatce podano, że miejsce pęknięcia było zabrudzone, a po rozmowie z kierującą ustalono, że nie powstało w dniu kontroli. Jak wskazał funkcjonariusz, "decyzja o zatrzymaniu dokumentu podyktowana była tym, że od pęknięcia odchodziło wiele ramion o kilkucentymetrowej długości, co może wskazywać na osłabienie konstrukcji szyby oraz na jej postępową degradację. W związku z powyższym zachodzi wysokie prawdopodobieństwo nagłego powiększenia przedmiotowego pęknięcia co z kolei może stanowić realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób". Dodatkowo w notatce zapisano, że "kontrolowany pojazd to autobus komunikacji publicznej, pęknięta szyba ma znaczący wpływ na bezpieczeństwo nie tylko kierującego ale przede wszystkim przewożonych pasażerów, a według rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jej powierzchnia powinna zapewniać kierującemu pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu".

Zgodnie z treścią wskazanego w pokwitowaniu z dnia 13 grudnia 2021 r. art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy. Z kolei w myśl art. 81 ust. 11 pkt 1, niezależnie od badań, o których mowa w ust. 3-5, dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego:

a) w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża bezpieczeństwu ruchu lub narusza wymagania ochrony środowiska,

b) który uczestniczył w wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, z zastrzeżeniem pkt 5, lub noszący ślady uszkodzeń albo którego stan techniczny wskazuje na naruszenie elementów nośnych konstrukcji pojazdu, mogące stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Wskazywany w pokwitowaniu załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, określa sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego. Pozycja 3.2 lit a) tego załącznika dotyczy stanu szyb i jako kryteria uznania stanu pojazdu za niezadowalający wskazuje:

- pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej lub z tworzywa (o ile jest dozwolone), poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej (kategoria usterki – drobna),

- ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne (kategoria usterki – poważna).

Natomiast pozycja 3.1 tego załącznika dotyczy pola widzenia i jako kryteria uznania stanu pojazdu za niezadowalający wskazuje:

- przeszkody w polu widzenia kierowcy znacząco ograniczające widoczność do przodu lub na boki (poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej) – kategoria usterki - drobna,

- ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne – kategoria usterki – poważna.

Analiza przytoczonych powyżej przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego prowadzi do wniosku, że usterkę poważną stanowią takie uszkodzenia szyby przedniej, których skutkiem jest ograniczenie widzenia w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki. Natomiast pęknięcia lub przebarwienia znajdujące się poza tym obszarem stanowią jedynie usterki drobne.

W ocenie Sądu dołączona do akt sprawy, oraz akt administracyjnych dokumentacja nie potwierdza by na szybie przedniej pojazdu, w polu oczyszczanym przez wycieraczki, w dacie przeprowadzania jego kontroli, znajdowały się takie uszkodzenia, które ograniczałyby pole widzenia kierowcy.

Dokumentacja fotograficzna (k. 4 i 5 akt administracyjnych) jednoznacznie wskazuje, że odprysk wraz z pęknięciami znajduje się w dolnej części szyby poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki. Jednocześnie pęknięcia te nie są na tyle rozległe by do tego obszaru chociażby zbliżały się.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji nie może być mowy o usterce poważnej wymienionej w pozycji 3.2 lit. a) załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia – wskazywanej jako powód zatrzymania dowodu rejestracyjnego w skierowaniu pojazdu na dodatkowe badania techniczne zawartym w pokwitowaniu z dnia 13 grudnia 2021 r. Z tych samych względów uszkodzenie to nie może być uznane za usterkę poważną wymienioną w pozycji 3.1 tego załącznika – dotyczącej pola widzenia.

O ile można zgodzić się z zawartym w notatce służbowej z dnia [...] grudnia 2021 r. stwierdzeniem, że powierzchnia szyby w autobusie komunikacji miejskiej powinna zapewniać kierującemu pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu, o tyle nie sposób stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku (autobusu SOLARIS nr rej [...]), widoczność ta była w jakikolwiek sposób ograniczona.

Pomijając okoliczność, że notatka ta została sporządzona dopiero tydzień po zdarzeniu i nie wspomina o jakimkolwiek odprysku szyby (a jedynie o pęknięciu), to jej treść jest niejednoznaczna i w istocie nie pozwala stwierdzić jakie były rzeczywiste przyczyny zatrzymania dowodu rejestracyjnego wspomnianego wyżej pojazdu. Z jednej strony w notatce wskazano na potrzebę zapewnienia kierującemu dobrej widoczności, z drugiej zaś strony na hipotetyczne niebezpieczeństwo powiększenia się istniejącego pęknięcia. Powyższe może sugerować, że funkcjonariusz uznał ewentualną możliwość powiększenia się tego pęknięcia za "realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób".

W ocenie Sądu, taka argumentacja jest jednak oderwana od realiów sprawy jak również nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.

Niewątpliwie każde pęknięcie szyby – teoretycznie - może z czasem się powiększyć, jednak w żadnym razie nie oznacza to, że stanowi "realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób". Przede wszystkim, gdyby tak było, pęknięcie szyby zostałoby w cytowanym załączniku do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego wskazane jako usterka poważna bądź niebezpieczna. Poza tym, wskazany jako podstawa zatrzymania dowodu rejestracyjnego art. 132 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowi o zatrzymaniu wspomnianego dowodu rejestracyjnego w wypadku stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu a nie, że być może kiedyś takiemu bezpieczeństwu będzie zarażał.

Sam fakt, że na szybie wystąpiło pęknięcie o takim zagrożeniu jeszcze nie świadczy, zwłaszcza, że jak słusznie zauważyła strona, szyby autobusów są klejone i nie ma możliwości by "rozpadły się na kawałki".

Za nietrafną należy uznać, zdaniem Sądu, argumentację organu, zgodnie z którą, okoliczność, że przepisy dotyczące usterek pojazdów stanowiących podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego nie obejmują odprysków a jedynie pęknięcia szyb oznacza, że ustawodawca nie przewidział wszystkich możliwych usterek wobec czego oceny pod względem zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego dokonuje funkcjonariusz na podstawie doświadczenia i wiedzy zdobytej na szkoleniach.

Cytowane przepisy wskazują jako kryterium uznania stanu pojazdu za niezadowalający pęknięcia szyb, poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej (a więc pęknięcia z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie), jednak traktują je jako usterki drobne. Okoliczność, że uregulowania te nie wskazują na inne usterki niż pęknięcia lub przebarwienia, zdaniem Sądu, nie powoduje, że w wypadku ich wystąpienia, funkcjonariusz kontrolujący stan pojazdu może nijako "dostosowywać" te uregulowania do danej sytuacji. Sposób sformułowania kryteriów uznania stanu pojazdu za niezadawalający (w zakresie stanu szyb), niewątpliwie pozwala na zaliczenie różnego rodzaju usterek – w tym pęknięć czy odprysków – do kategorii usterek poważnych czy nawet niebezpiecznych, ale tylko wtedy gdy powodują ograniczone lub znacząco ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej.

Jednocześnie z treści § 5 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, jednoznacznie wynika, że usterki drobne są to usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu. Tego typu usterki z pewnością nie mogą być uznane za zagrażające bezpieczeństwu w rozumieniu art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Tym samym, brak było także podstaw do zastosowania w tym wypadku, cytowanego już wcześniej, art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, który przewiduje możliwość skierowania na dodatkowe badania techniczne pojazdu w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża on bezpieczeństwu lub narusza wymagania ochrony środowiska.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.