Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia del. WSA Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. s.c. K. A., W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 255/20 w sprawie ze skargi O. s.c. K. A., W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. s.c. K. A., W. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 8 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 255/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę O.s.c. K. A., W..K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 3 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku ww. spółki cywilnej na podstawie tytułów wykonawczych z 25 listopada 2019 r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2017 r. oraz od maja do grudnia 2017 r.

W celu wyegzekwowania zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniem z 27 listopada 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono spółce w dniu 10 grudnia 2019 r. W wyniku realizacji powyższego zajęcia, w dniu 5 grudnia 2019 r. z rachunku bankowego uzyskano środki pieniężne w kwocie 10.192,16 zł. Natomiast 6 grudnia 2019 r. spółka spłaciła zaległości, wskutek czego zaspokojono należności w całości i zakończono egzekucję.

Pismem z dnia 12 grudnia 2019 r. spółka złożyła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.").

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. uznał wniesiony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za niezasadny.

Postanowieniem z 3 marca 2020r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Spółka cywilna wniosła skargę na ostateczne postanowienie wnosząc o jego uchylenia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, zarzuciła naruszenie:

- art. 15 § 1 w związku z art. 33 pkt 7 i art. 34 § 4 u.p.e.a. i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia poprzez błędne uznanie, że wierzyciel nie był zobligowany do uprzedniego doręczenia jej upomnienia przedegzekucyjnego;

- art. 107 § 1 i 3 i art. 11 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których uznano, że wierzyciel nie był zobowiązany do doręczenia upomnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę oceniając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał, że w myśl art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Przepisy szczególne zawiera rozporządzenie Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 131).

Zgodnie z § 2 pkt 2 powyższego rozporządzenia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Wobec powyższego sąd ocenił, że nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz § 2 pkt 2 wskazanego rozporządzenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka cywilna zaskarżając wyrok w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 15 § 1 w zw. z art. 33 pkt 7 i art. 34 § 4 i w zw. z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 listopada 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia błędne uznanie, że wierzyciel w realiach niniejszej sprawy nie był zobligowany do uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia przedegzekucyjnego,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a w zw. z art. 126 k.p.a i art. 11 k.p.a poprzez niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy uznał, że wierzyciel w realiach niniejszej sprawy nie był zobligowany do uprzedniego doręczenia spółce upomnienia przedegzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie sprawy i uchylenie w całości ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 7 listopada 2019 r., a także uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z 15 stycznia 2020 r.

Ponadto spółka wniosła o przyznanie na podstawie art. 203 pkt 1. p.p.s.a. skarżącej od organu administracji zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzupełniając braki skargi kasacyjnej spółka oświadczyła, że zrzeka się rozprawy .

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia dostatecznie przesłanki, wymogi i standardy art. 141§ 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (p.p.s.a.), zgodnie z którym: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania".

W odpowiednio wyczerpującym, wszechstronnym i wnikliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji – bez naruszenia prawa, które mogłoby mieć istotny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie - odniósł się do wszystkich znaczących okoliczności sprawy. Pozytywnego podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem, merytorycznie poprawnie, dostatecznie precyzyjnie oraz "przystępnie" dla strony skarżącej - prawidłowo przedstawił podstawy prawne i zasady występowania do zobowiązanego z upomnieniem: w zależności od rodzaju egzekwowanej zaległości podatkowej, to jest – czy stanowi ona niewykonane zobowiązanie podatkowe, które powstało z mocy samego prawa, czy też mieści się w kategorii zobowiązań podatkowych konstytuowanych wydaniem decyzji ustalających jego wysokość (por. regulacje prawne art. 21§ 1 pkt 1 oraz art. 21§ 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa). W przedstawionym obszarze stanowisko Sądu pierwszej instancji było zgodne z prawem, omówione i przedstawione zostało bez naruszenia art. 141§ 4 p.p.s.a; jego treść nie świadczy niewątpliwie o "niekonsekwencji" organów administracyjnych i Sądu pierwszej instancji ale wynika z treści obowiązującego prawa.

Nietrafny jest również pogląd strony skarżącej, że kwestionowane przez nią postępowanie egzekucyjne było zbędne, ponieważ z jej postępowania wynikała intencja zapłaty zaległości podatkowych. Unormowania Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. w szczególności art. 6 u.p.e.a.) ustanawiają prawo i obowiązek wierzyciela doprowadzenia do legalnej egzekucji należności (w tym zaległości podatkowych) bez nieuzasadnionej zwłoki, która wszak stanowić może niedopuszczalną bezczynność wierzyciela. Nie wynika z nich natomiast obowiązek badania intencji zobowiązanego. Skoro bowiem zobowiązanie podatkowe stało się zaległością podatkową, znaczy to, że zobowiązany nie wykonał go w zgodnych z prawem: terminie i wysokości. W takim przypadku wystawienie i realizacja tytułu wykonawczego co do zasady nie stanowią naruszenia prawa; kwestia wcześniejszego upomnienia została, jak powyżej skonstatowano, prawidłowo rozważona i oceniona przez Sąd pierwszej instancji.

Reasumując: z prawidłowo rozważonego i uzasadnionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy nie wynikają – w obszarze rozpoznanych zarzutów kasacyjnych – naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.