Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. A. i A. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 429/20 odrzucające skargę kasacyjną I. A. i A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 429/20 oddalającego skargę S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 2 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 429/20, odrzucił skargę kasacyjną I. A. i A. T. od wyroku tegoż Sądu dnia 13 października 2020 r., oddalającego skargę S. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 listopada 2020r. Sąd podał, że w toku postępowania powziął wiadomość, iż skarżący S. A. zmarł w dniu 5 grudnia 2020 r. W piśmie z dnia 8 lutego 2021 r. spadkobierczynie po S. A., I. A. i A. T. zgłosiły swój udział w postępowaniu.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wobec tego Sądu uznał, że skarga kasacyjna wniesiona w dniu 27 września 2021 r., została wniesiona z przekroczeniem ustawowego terminu. Sąd podkreślił przy tym, że pełnomocnik nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyły I. A. i A. T., zarzucając mu naruszenie:

1. art. 178 p.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej na skutek wadliwego ustalenia, że termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 28 grudnia 2020 r., podczas, gdy przedmiotowa skarga została złożona w ustawowym terminie do jej złożenia, który zaczął biec od doręczenia skarżącym kasacyjnie postanowienia o podjęciu postępowania,

2. art. 127 § 1 i 2 p.p.s.a., poprzez pominięcie zastosowania, w tym w szczególności, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że w okresie zawieszenia postępowania z urzędu na skutek śmierci strony, nie biegną żadne terminy – w tym nie biegnie termin ustawowy do złożenia skargi kasacyjnej, albowiem wskazane terminy biegną od podjęcia postępowania w sprawie, co następuje najwcześniej z chwilą doręczenie postanowienia o podjęciu postępowania.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Bydgoszczy, celem nadania biegu skardze kasacyjnej z dnia 27 września 2021 r.

Z ostrożności procesowej wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący S. A. zmarł w dniu 5 grudnia 2020 r., a więc w okresie, w którym rozpoczął bieg termin do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 października 2020 r. Podano, że spadkobiercy skarżącego – A. T. i I. A. – pismem z dnia 8 lutego 2021.r zgłosiły swój udział w postępowaniu.

Wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu WSA pominął, iż w związku ze śmiercią S. A., Sąd zawiesił postępowanie – na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania zostało wydane przez WSA w Bydgoszczy w dniu 9 sierpnia 2021 r. i doręczone stronom w dniu 27 sierpnia 2021 r. Wobec tego skarżące stwierdziły, że niezasadnie Sąd uznał, iż termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 28 grudnia 2020 r., tj. 23 dni po śmierci S. A. Podniesiono, że w/w termin nie mógł upłynąć także dla jego spadkobierców, gdyż w tym czasie nie było jeszcze ustalone następstwo prawne po S. A. Zatem, wszelkie terminy rozpoczęły bieg dopiero po podjęciu zawieszonego postępowania.

Zdaniem skarżących chybiony jest także pogląd WSA w Bydgoszczy o rzekomym uchybieniu pełnomocnika skarżących w zakresie niezłożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Podkreślono, że nie można domagać się przywrócenia terminu, który nie upłynął. Jednakże z ostrożności procesowej, pełnomocnik wniósł o przywrócenie takiego terminu.

Na marginesie wskazano, że w dniu 16 marca 2021 r. zmarł uczestnik postępowania – E. A. Podano, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku zostało wydane przez Sąd Rejonowy w Świeciu w dniu 20 września 2021 r., sygn. akt I NS 223/21. Spadkobiercami w/w są M. M., A.A., A. T., D. G. i E. Z.

Ponadto wskazano, że w dniu 7 stycznia 2021 r. zmarła uczestniczka postępowania T. G. Wskazano, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku, sygn. akt II NS 387/21, spadkobiercą po w/w zmarłej jest jej M. Z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 127 § 1 p.p.s.a, w przypadku zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron lub niemożności nadania sprawie dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg terminów sądowych, które biegną dalej dopiero od dnia podjęcia postępowania. Natomiast w myśl § 2 tego przepisu, we wszystkich innych przypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną i zaczynają biec dopiero od początku od dnia podjęcia postępowania. Terminy sądowe należy w miarę potrzeby wyznaczyć na nowo.

Zatem, w przypadku obligatoryjnego zawieszenia postępowania (a takim jest śmierć skarżącego – art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nie biegną żadne terminy, ani sądowe ani ustawowe i zaczynają biec dopiero od początku od dnia podjęcia postępowania. W niniejszym zaś przypadku takim terminem będzie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, wynikający z art. 177 § 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, pismem z dnia 8 lutego 2021 r. (które to pismo do biura podawczego WSA w Bydgoszczy wpłynęło w dniu 12 lutego 2021r.) A. T. i I. A. zgłosiły swój udział w sprawie jako spadkobiercy S. A., załączając do w/w pisma akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2021 r., z którego wynika, że jako żona i córka, z dobrodziejstwem inwentarza, na podstawie ustawy, nabyły spadek po zmarłym, każda po ½ części.

WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 18 lutego 2021 r. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na śmierć skarżącego S. A. oraz uczestniczki postępowania T.G. W tym miejscu wskazać należy, że w zażaleniu wskazuje się, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku, sygn. akt II NS 387/21, spadkobiercą po w/w zmarłej jest M. Z. Natomiast w aktach sprawy znajduje się testament z dnia 14 września 2016 r., z którego także wynika, iż do całości testamentu T. G. powołała swojego wnuka M. Z.

Zatem, mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w okresie zawieszenia postępowania, które nastąpiło z urzędu (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nie biegły żadne terminy, w tym ten dotyczący wniesienia środka zaskarżenia, tj. skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 13 października 2020 r. Jak bowiem wskazuje się w literaturze, z chwilą podjęcia postępowania zawieszonego z urzędu wszystkie terminy (ustawowe i sądowe) zaczynają bieg od początku od dnia podjęcia postępowania. Oznacza to, że wcześniej rozpoczęty bieg terminu stał się bezprzedmiotowy (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 257-258). Ponadto podnosi się także, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej zaczyna biec dla następców prawnych zmarłego od dnia podjęcia postępowania (por. 127 § 2 w zw. z art. 124 § 2 p.p.s.a.), a nie od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 260).

W niniejszej sprawie postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania doręczono następcom prawnym zmarłego skarżącego – I. A. i A.T. - w dniu 27 sierpnia 2021 r. Wobec tego należy uznać, że skarga kasacyjna wniesiona w dniu 27 września 2021 r. (data stempla pocztowego) została wniesiona w terminie i powinien zostać jej nadany bieg celem merytorycznego rozpoznania.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że nie mógł być on uwzględniony. Z art. 209 p.p.s.a. wynika, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy te dotyczą jednak wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Oznacza to, że ustawodawca w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§ 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.