Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. M. oraz F. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 576/25 w sprawie ze skargi S. M. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. M. oraz F. M. na pismo Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Pomorskim z dnia 3 października 2025 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu dyscyplinarnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z 4 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. M. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych M. M. oraz F. M. (skarżąca) na pismo Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Pomorskim (organ) z dnia 3 października 2025 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu dyscyplinarnym.

Jak stwierdził sąd pierwszej instancji, skarga w przedmiotowej sprawie podlegała odrzuceniu albowiem zaskarżone pismo Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie Pomorskim nie zostało sporządzone w postępowaniu administracyjnym. Skarga nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie sprawy może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

Ponadto z uwagi na zastrzeżenie dla postępowania dyscyplinarnego nauczycieli właściwości sądu powszechnego nie można uznać, że zaskarżone pismo zostało skierowane do skarżącej w ramach władczego działania organu administracji publicznej w sferze administracji publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co skutkowało bezpodstawnym odrzuceniem skargi. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że akt organu administracji publicznej (Komisji Dyscyplinarnej powoływanej przez Wojewodę) odmawiający skarżącej uprawnień procesowych w toku postępowania dyscyplinarnego nie mieści się w katalogu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sądowo-administracyjnej, podczas gdy akt ten ma charakter władczy, jednostronny i dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa, a brak jego sądowej kontroli prowadzi do luki w systemie ochrony prawnej.

Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2024 poz. 1267 ze zm., dalej także "p.u.s.a.") polegającą na dokonaniu zawężającej interpretacji właściwości sądu administracyjnego, co doprowadziło do faktycznego zamknięcia drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności i praw skarżącej. Błąd ten polegał na przyjęciu, że wyłączna właściwość sądów powszechnych (sądów pracy) w sprawach odwołań od orzeczeń dyscyplinarnych konsumuje również kontrolę nad incydentalnymi aktami proceduralnymi odmawiającymi dopuszczenia do udziału w postępowaniu dyscyplinarnym, podczas gdy sądy powszechne badają jedynie odwołania stron, a skarżąca statusu tego została pozbawiona zaskarżonym postanowieniem, co stworzyło lukę jurysdykcyjną, którą sąd administracyjny miał obowiązek wypełnić w świetle standardów konstytucyjnych.

Strona wniosła o:

1/ uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku,

2/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

3/ rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, chyba że Sąd uzna, iż niezbędne jest przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargą kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie, na podstawie przepisu art. 203 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na rzecz organu od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonej w niej podstawy.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2a p.p.s.a., albowiem przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucające skargę.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie są trafne.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co skutkowało, w ocenie skarżącej, bezpodstawnym odrzuceniem skargi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Oznacza to, że przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu. Stosownie zaś do art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Art. 3 § 2 p.p.s.a. zawiera natomiast katalog działalności administracji publicznej podlegającej kontroli sądów administracyjnych. Z powołanych przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie każde zatem działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Należy podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że Karta Nauczyciela w rozdziale 10 (Odpowiedzialność dyscyplinarna) poza przepisami o doręczeniach, nie przewiduje możliwości stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawach uregulowanych w rozdziale dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie poddają kontroli sądu administracyjnego jakiegokolwiek stadium postępowania dyscyplinarnego lub czynności, czy to zmierzających do wszczęcia takiego postępowania, czy innych podejmowanych w toku postępowania dyscyplinarnego.

Należy podkreślić, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od zaskarżonej decyzji jest komisja dyscyplinarna przy wojewodzie, następnie w drugiej instancji – odwoławcza komisja dyscyplinarna przy ministrze edukacji narodowej, wreszcie od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej przysługuje odwołanie do właściwego sądu apelacyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Powyższe przesądza o braku możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawach uregulowanych w rozdziale dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, a w niniejszej sprawie o możliwości wniesienia skargi na pismo odmawiające dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu przed komisją dyscyplinarną dla nauczycieli.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 oraz 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 1 § 1 p.u.s.a. należy wskazać, że art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 2 Konstytucji ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Konstytucyjna zasada prawa do sądu wynikająca z art. 45 ust. 1 nie ma jednak charakteru absolutnego i wykonywana jest w ramach ustawy. Realizacja tej zasady zależy od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych, fiskalnych i materialnych). W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, ustawa zakreśla krąg podmiotów, które są uczestnikami postępowania dyscyplinarnego i którym przysługuje prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w jego toku. Z ustawy Karta Nauczyciela wynika jednoznacznie, że skarżącej takie uprawnienie nie przysługuje. Należy podkreślić, że Karta Nauczyciela umożliwia sądową kontrolę orzeczeń dyscyplinarnych przed sądem powszechnym, wydanych na podstawie przepisów w niej zawartych. Jest to inny tryb niż oczekiwałyby tego skarżąca, niemniej jednak w pełni umożliwiający zbadanie legalności zapadłego rozstrzygnięcia z udziałem uprawnionych do tego podmiotów, którym, w świetle ww. przepisów, skarżąca nie jest.

W konsekwencji nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie narusza art. 45 ust. 1 i 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy stwierdzić, że w świetle art. 203 i art. 204 p.p.s.a. brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie, gdyż powołane przepisy odnoszą się tylko do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23 lub www.orzeczenia.nsa.gov.pl

-----------------------

5