Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Po 178/26 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 stycznia 2026 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Z.M. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 2 stycznia 2026 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję tegoż organu z 17 listopada 2025 r. o odmowie zmiany decyzji z 17 lutego 2025 r. o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 26 lutego 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane na adres skarżącego wskazany w skardze. Korespondencja nie została odebrana mimo podwójnego awizowania.

Zarządzeniem z 9 kwietnia 2026 r. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało uznane za doręczone skarżącemu z 20 marca 2026 r. w trybie art. 73 § 1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.".

W zakreślonym terminie skarżący nie odpowiedział na wezwanie.

Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, postanowieniem z 9 kwietnia 2026 r., II SA/Po 178/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W treści zażalenia skarżący zarzucił - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 73 § 1-4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skutecznie doręczone w trybie tzw. fikcji doręczenia z 20 marca 2026 r., podczas gdy w rzeczywistości przesyłka nie była awizowana, co uniemożliwiło jej odebranie z przyczyn niezależnych od skarżącego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uwzględnienie równolegle składanego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W uzasadnieniu zażalenia została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności ww. zarzutów i wniosków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.

Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe.

W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi awizowana była po raz pierwszy 6 marca 2026 r. Z koperty zawierającej dane wezwania oraz z pisma Poczty Polskiej S.A. z 3 kwietnia 2026 r. nadesłanego w odpowiedzi na reklamację złożoną przez Sąd Wojewódzki wynika, że drugiej awizacji dokonano 16 marca 2026 r., a wobec niepodjęcia korespondencji w terminie, nastąpił jej zwrot do nadawcy.

W związku z tym, że pierwszego awizowania dokonano 6 marca 2026 r., bieg czternastodniowego terminu upływał 20 marca 2026 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną, nastąpiło więc doręczenie pisma adresatowi i wobec tego zaczął biec siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi. Termin ten liczony od 20 marca 2026 r. upływał 27 marca 2026 r., przy czym skarżący do dnia wydania objętego zażaleniem postanowienia nie usunął braku formalnego skargi. Dopiero przy piśmie z 30 kwietnia 2026 r. nadesłał wymagany przez Sąd podpisany odpis skargi, wnosząc o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie. W treści zażalenia oraz wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że próba doręczenia wezwania nie miała miejsca. Oświadczenie skarżącego zawarte w danym zakresie nie może niweczyć daty wynikającej z przyjętej za prawidłową awizacji przeprowadzonej z zachowaniem warunków określonych w art. 73 p.p.s.a., ta zaś – określona na dzień 20 marca 2026 r. – nie może budzić wątpliwości.

W warunkach rozpoznawanej sprawy uwzględnić należało wynikające z akt sprawy okoliczności faktyczne związane z próbami doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Należy podkreślić, że ustalenia te nie zostały skutecznie podważone i nie wykazano, że brak było zawiadomienia o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym (awizo). W aktach sprawy znajduje się bowiem prawidłowo awizowana przesyłka kierowana do skarżącego. Dodatkowo powyższe potwierdza pismo Poczty Polskiej S.A. z 3 kwietnia 2026 r. (karta nr 20 akt sądowych), w odpowiedzi na reklamację skierowaną przez Sąd Wojewódzki, w którym udzielono informacji że przesyłka adresowana do skarżącego była prawidłowo awizowana. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych. W praktyce orzeczniczej nie budzi wątpliwości, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki w drodze awizo ciąży na stronie skarżącej. Jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (zob. postanowienia NSA z 27 września 2012 r., II OZ 811/12; 17 listopada 2015 r., II FZ 857/15).

Co prawda skarżący złożył reklamację do operatora pocztowego, co uczynił również Sąd Wojewódzki, jednakże uzyskana odpowiedź Poczty Polskiej S.A. na złożoną przez WSA reklamację, nie potwierdziła twierdzeń skarżącego co do wadliwości podejmowanych czynności zaistniałych przy doręczeniu. W tej sytuacji podnoszona argumentacja dotycząca braku próby doręczenia i pozostawienia awizo w skrzynce pocztowej, nie mogła odnieść oczekiwanego skutku. Obalenie fikcji doręczenia w sposób ujęty w zażaleniu, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienia NSA z 24 września 2015 r., II OZ 863/15 i 5 kwietnia 2022 r., II OZ 183/22).

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem stwierdził, że wobec nieusunięcia braku formalnego skargi w terminie, skargę należało odrzucić. Kwestia zaś przywrócenia terminu do usunięcia braków skargi podlegać będzie odrębnemu rozpoznaniu, co nastąpi po zwrocie akt sprawy Sądowi pierwszej instancji i znajdzie swój wyraz w stosownym postanowieniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.