Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2208/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku D. P. z dnia 5 października 2014 r. w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2208/13 pozostawił bez rozpoznania wniosek D. P.z dnia 5 października 2014 r. o zaliczenie zwrotów wpisów sądowych na poczet opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2208/13 w sprawie z jego skargi na decyzję Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że D. P. pismem z dnia 5 października 2014 r. wniósł o zaliczenie zwrotów wpisów sądowych na poczet opłaty kancelaryjnej. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowe pismo zostało opatrzone podpisem elektronicznym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 grudnia 2014 r., wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków tego pisma poprzez jego podpisanie, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W celu wykonania powyższego zarządzenia sporządzono kserokopię pisma z dnia 5 października 2014 r., którą przesłano skarżącemu wraz z pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie Sądu z dnia 5 stycznia 2015 r. zostało doręczone osobiście skarżącemu w dniu 9 stycznia 2015 r. (potwierdzenie odbioru - k. 123 akt sądowych). Termin zatem do uzupełnienia braków formalnych wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 16 stycznia 2015 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie podpisał wskazanego pisma, w związku z czym Sąd, na podstawie art. 49 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), pozostawił wniosek z dnia 5 października 2014 r. bez rozpoznania.

Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł D. P. wskazując, że wniosek nie zawierał braków formalnych - został podpisany podpisem zaufanym ePUAP i taki podpis, w ocenie wnioskodawcy, jest wystarczający. Zwrócono uwagę, iż przedmiotowy wniosek został złożony w trybie K.p.a. i ordynacji podatkowej, Sąd zaś bezpodstawnie zastosował w tym zakresie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. "Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej". Jeżeli zaś strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania (§ 2 zdanie pierwsze). Brakiem formalnym pisma jest m.in. brak podpisu wnioskodawcy lub strony (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie wobec nadesłania drogą elektroniczną wniosku opatrzonego podpisem elektronicznym Przewodniczący, wypełniając wymogi powyższych przepisów, wezwał D. P. do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 5 października 2014 r. poprzez jego własnoręczne podpisanie. Skoro w wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 16 stycznia 2015 r., wnioskodawca wskazanego braku nie uzupełnił, zasadnym było zastosowanie przez Sąd rygoru pozostawienia pisma bez rozpoznania, o czym skarżący został poinformowany w skierowanym do niego wezwaniu.

W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 P.p.s.a. - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I OPS 10/13 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o podpisie elektronicznym bezpieczny podpis elektroniczny to podpis elektroniczny, który jest przyporządkowany wyłącznie do osoby składającej ten podpis (lit. a), jest sporządzany za pomocą podlegających wyłącznej kontroli osoby składającej podpis elektroniczny bezpiecznych urządzeń służących do składania podpisu elektronicznego i danych służących do składania podpisu elektronicznego (lit. b), jest powiązany z danymi, do których został dołączony, w taki sposób, że jakakolwiek późniejsza zmiana tych danych jest rozpoznawalna (lit. c). W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym dane w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu są równoważne pod względem skutków prawnych dokumentom opatrzonym podpisami własnoręcznymi, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Podpis elektroniczny nie występuje w obrocie prawnym samodzielnie, jest on nierozerwalnie związany z danymi w postaci elektronicznej, do których został dołączony. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym wprowadza zasadę równoważności podpisów własnoręcznego i elektronicznego (a w konsekwencji również zasadę równoważności dokumentów: elektronicznego i tradycyjnego, sporządzonego w formie papierowej) stanowiąc jednocześnie, że wyjątki od tej zasady mogą być przewidziane w przepisach szczególnych. Z wykładni systemowej zewnętrznej wynika jednak, że nie można uznać tej regulacji za generalnie zrównującą podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym w ramach wszelkich postępowań przed organami administracji publicznej i sądami. Gdyby ustawa o podpisie elektronicznym miała zastosowanie do wszystkich procedur regulujących postępowanie przed polskimi organami administracji i sądami, to niepotrzebne byłyby zmiany w poszczególnych ustawach wprost wprowadzające taką możliwość. Takich zmian jest wiele zarówno w ustawach procesowych (art. 125 § 2 1, art. 126 § 5, art. 505 28 i n. K.p.c., art. 63 § 1 i art. 63 § 3a pkt 1 K.p.a., art. 168 § 1 i § 3a pkt 1 Ordynacji podatkowej), jak i w ustawach regulujących kwestie materialnoprawne z zakresu prawa cywilnego czy administracyjnego (m.in. art. 60 i 78 § 2 k.c., art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Przyjęcie generalnej zasady równoważności i skuteczności podpisu elektronicznego oraz dokumentu elektronicznego opatrzonego takim podpisem, w szczególności w prawie procesowym, czyniłoby zbędnym wprowadzanie odpowiednich regulacji w ustawach szczególnych, skoro składanie pism procesowych w formie elektronicznej podpisanych podpisem elektronicznym byłoby dopuszczalne tylko na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym.

W odróżnieniu od przepisów Kodeksu cywilnego, Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego czy w końcu Kodeksu postępowania administracyjnego, w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma regulacji, która przewidywałaby możliwość wnoszenia drogą elektroniczną pism procesowych opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym, zaś pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Zatem w obecnym stanie prawnym nie można przyjąć, aby posługiwanie się podpisem elektronicznym przez stronę postępowania sądowego w kontaktach z sądem administracyjnym było dopuszczalne, skoro ustawodawca tego wprost nie dopuścił. Gdyby ustawa o podpisie elektronicznym miała zastosowanie wprost do wszystkich aktów prawnych regulujących wnoszenie pism, zażaleń, itp. to wówczas niepotrzebne byłyby zmiany w innych ustawach wprost wprowadzające taką możliwość. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny, bowiem jak to wyżej zaznaczono, brak jest w procedurze sądowoadministracyjnej stosownych regulacji w tym zakresie. Przyjęcie innego stanowiska czyniłoby zbędnym wprowadzanie odpowiednich regulacji w ustawach szczególnych, skoro składanie pism procesowych podpisanych elektronicznie byłoby dopuszczalne już tylko z mocy ustawy o podpisie elektronicznym. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisów przewidujących dopuszczalność podpisu elektronicznego i z tego powodu podpis ten nie może być uznany w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako zastępujący własnoręczny podpis.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.