Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Op 189/22 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Gminy Opole na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego z dnia 6 maja 2022 r. nr IN.VII.743.21.2022.AB w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Op 189/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił dopuszczenia R. M. (dalej "żalący") do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy Opole (dalej "Gmina") na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Opolskiego (dalej "Wojewoda") z dnia 6 maja 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarga wniesiona została na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, wydane na podstawie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40; dalej "u.s.g."), które jest aktem administracyjnym podejmowanym w trybie nadzoru nad działalnością organów gminy. Sąd I instancji przyjął pogląd orzecznictwa, że postępowanie nadzorcze w trybie art. 91 u.s.g. toczy się wyłącznie z udziałem organu nadzoru oraz organu jednostki samorządu terytorialnego, podlegającego temu nadzorowi. Pogląd powyższy znajduje, zdaniem Sądu, uzasadnienie także w regulacji art. 98 ust. 3 u.s.g., który stanowi, że do złożenia skargi na rozstrzygnięcie organu nadzoru uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Skoro stroną postępowania nadzorczego prowadzonego na podstawie art. 91 u.s.g. może być jedynie organ jednostki samorządu terytorialnego, który wydał akt objęty tym postępowaniem, a legitymacja do wniesienia skargi na akt nadzorczy, zgodnie z art. 98 tej ustawy przysługuje gminie, to przyjąć należy, że za stronę postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być uznana ani osoba fizyczna, ani osoba prawna.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. M., wnosząc o jego uchylenie. Żalący podniósł, że z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. wynika, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W ocenie żalącego, rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody dotyczy jego interesu prawnego, z uwagi na posiadanie nieruchomości w rejonie uchwalonego przez Urząd Miasta Opola miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie można wprost zastosować w przedmiotowej sprawie, gdyż przepisy ustawy o samorządzie gminnym mają stosunek nadrzędny (lex specialis) w stosunku do regulacji p.p.s.a. Powoływanie się przez stronę na powyższy przepis jest więc nieskuteczne.

Rozstrzygnięcie nadzorcze oraz skarga wojewody do sądu administracyjnego w razie upływu terminu na podjęcie rozstrzygnięcia nadzorczego są elementami nadzoru nad działalnością gminną, który został uregulowany w rozdziale 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z przepisów tego rozdziału wynika zasada, według której postępowanie nadzorcze toczy się jedynie z udziałem organu nadzoru oraz gminy i jej organów. W drodze wyjątku (potwierdzającego ww. regułę) ustawodawca dopuszcza udział w takim postępowaniu innych podmiotów. Takim wyjątkiem jest art. 98 a ust. 3 u.s.g., z którego wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze, a więc uprawnionym do udziału w postępowaniu nadzorczym na etapie postępowania przed sądem administracyjnym, jest osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Brak jest jednakże przepisów, które dopuszczałyby udział innego podmiotu niż wojewoda i gmina oraz jej organy, w postępowaniu, które stanowi realizację uprawnienia wojewody do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego w stosunku do uchwał i zarządzeń organów gminy (art. 91 u.s.g.).

Tym samym podmiot, który nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego i nie może wnieść skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze (lub zarządzenie zastępcze), nie może również wziąć udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony. Oznacza to, że w sprawach zainicjowanych skargą wniesioną na tego rodzaju rozstrzygnięcie nadzorcze przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.