Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 221/24 w sprawie ze skargi G. T. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 2 lipca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wa 221/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę G. T., obywatelki Ukrainy (dalej: "cudzoziemka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na bezczynność Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda", "organ") przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła cudzoziemka, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez: oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ błędnie ustalił, że skarżąca ma możliwość uzyskania dokumentu podróży w kraju pochodzenia z uwagi na to, że jej matka taki dokument uzyskała, podczas gdy skarżąca opuściła kraj pochodzenia jako osoba małoletnia, która wcześniej nigdy dokumentu takiego nie posiadała i jej sytuacja faktyczna różni się istotnie od sytuacji jej matki oraz przez pominięcie okoliczności, że w latach 2019-2021 te same organy uznały zasadność wydania polskiego dokumentu podróży skarżącej i go wydały, a obecnie - w stanie objęcia Ukrainy działaniami zbrojnymi - stoją na stanowisku, że skarżąca może wyjechać, by taki dokument tam uzyskać;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, że organ pominął fakt notoryjny jakim jest objęcie Ukrainy konfliktem zbrojnym

i w efekcie tego naruszenia błędnie uznał, że skarżąca nie mogła skutecznie powoływać się na wyjątek określony w art. 203 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm., dalej: "ustawa

o cudzoziemcach" lub "u.o.c.").

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie cudzoziemka wniosła

o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. Pismem z 31 sierpnia 2024 r. wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

3. Pismem z 24 września 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

4.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych

w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).

4.4. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 203 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. Ewentualne zaistnienie takiej wyjątkowej sytuacji zwolniłoby bowiem skarżącą z obowiązku przedstawienia ważnego dokumentu podróży (czyli paszportu ukraińskiego), stanowiącego jeden z wymogów formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały (zob. art. 203 ust. 1 pkt 3 u.o.c.).

4.5. W realiach niniejszej sprawy Wojewoda, a następnie WSA w Warszawie, zasadnie uznały, że wspomniany szczególnie uzasadniony przypadek nie wystąpił, albowiem skarżąca ma możliwości uzyskania paszportu ukraińskiego. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na cudzoziemcu składającym wniosek pobytowy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości uzyskania dokumentu podróży, a sam fakt korzystania z ochrony uzupełniającej nie zwalnia od tego obowiązku (por. np. wyrok NSA z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 2100/11, CBOSA; zob. też art. 25 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony - Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 337, str. 9). Po pierwsze, w sprawie nie budzi wątpliwości fakt posiadania przez skarżącą obywatelstwa ukraińskiego. Po drugie, analizy decyzji Szefa Urzędu z 31 lipca 2018 r. przyznającej matce skarżącej ochronę uzupełniającą wskazuje, że ochrona ta została przyznana nie z uwagi na zagrożenie wyrządzenia poważnej krzywdy przez władze Ukrainy, ale z uwagi na sytuację panującą w ostatnim miejscu zamieszkania skarżącej (obwód doniecki) oraz konieczność zapewnienia kontynuacji leczenia skarżącej. Brak jest zatem jakichkolwiek przeciwwskazań do podjęcia przez skarżącą kontaktu z władzami kraju pochodzenia. Po trzecie, skarżąca nie podważyła wiarygodności stanowiska zajętego przez Ambasadę Ukrainy w Polsce z 15 stycznia 2021 r., z którego wynika, że każdy obywatel Ukrainy zamieszkały poza granicami tego kraju może wystąpić o wydanie paszportu w zagranicznej placówce dyplomatycznej właściwej z uwagi na miejsce zamieszkania (zob. k. 17, tom 2/2 akt administracyjnych). W tym kontekście nie ma znaczenia okoliczność, że na wschodniej części terytorium Ukrainy trwają intensywne działania wojenne. Po czwarte, tożsama ocena co do możliwości otrzymania przez skarżącą paszportu ukraińskiego została wyrażona w ostatecznej decyzji Szefa Urzędu z 28 kwietnia 2023 r. dotyczącej odmowy wydania polskiego dokumentu podróży. Okoliczność ta, w świetle art. 16 § 1 k.p.a., nie może być pominięta przez inne organy oraz sądy administracyjne. Na mocy art. 16 § 1 k.p.a., ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności, wiąże erga omnes

i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ, podobnie zresztą jak i sąd, zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1373/22, CBOSA).

4.6. Końcowo należy dodać, że okoliczność, iż skarżąca posiada ważną kartę pobytu z uwagi na korzystanie z ochrony uzupełniającej w Polsce, nie zwalnia jej z obowiązku przedłożenia dokumentu podróży w razie ubiegania się o zezwolenie na pobyt stały. Karta pobytu nie zastępuje bowiem dokumentu podróży (zob. art. 242 u.o.c.).

4.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.