Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1238/22 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111.862.1752.2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 marca 2023r., sygn. akt II SA/Rz 1238/22, po rozpoznaniu skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr SKO.4111.862.1752.2022, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia 14 lipca 2022 r. nr GOPS-ŚR.5221.13.2022.ODM.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 4 lipca 2022 r. A. J. zwróciła się do Wójta Gminy S. z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem B. J., który został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe od dnia 12 kwietnia 2022 r. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Osoba wymagająca opieki jest wdowcem, a opiekę nad nią sprawuje córka – A. J., która nie podejmuje zatrudnienia.

Wójt Gminy S. decyzją z dnia 14 lipca 2022 r., nr GOPS-ŚR.5221.13.2022.ODM, odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. – dalej "u.ś.r.").

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr SKO.4111.862.1752.2022, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że organ I instancji – pomimo błędnego uzasadnienia decyzji – prawidłowo rozstrzygnął przedmiotową sprawę. SKO wskazało, że stanowisko organu I instancji dotyczące braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwe i wynika z braku uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek orzekać na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Konsekwencją w/w orzeczenia TK jest to, że strona może się ubiegać o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że niezależnie od błędnego stanowiska organu I instancji w zakresie momentu powstania niepełnosprawności, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada prawu, gdyż przyznanie osobie niepełnosprawnej statusu osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie zawsze musi wiązać się z przyznaniem osobie sprawującej opiekę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, tj. powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Opieka ta, zdaniem Kolegium musi zaspokajać potrzeby osoby wymagającej tej opieki, zarówno natury fizycznej, ale także pomocy m.in. w jej czynnościach dnia codziennego, poruszaniu się oraz pomocy natury psychicznej.

Organ II instancji wskazał, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż ojciec skarżącej jest osobą starszą, niepełnosprawną, mieszka razem z córką. Samodzielnie dba o higienę, sam się ubiera, choć czasami wymaga niewielkiej pomocy. Ma problemy z chodzeniem porusza się samodzielnie na niewielkich odległościach po domu. Samodzielnie również spożywa posiłki. Natomiast pomoc córki polega na umawianiu dla ojca wizyt u lekarza i jeżdżeniu z nim na te wizyty, realizacji recept i dozowaniu lekarstw oraz wykonywaniu wszystkich podstawowych czynności domowych takich jak: pranie, sprzątanie, gotowanie, zmiana bielizny pościelowej.

W ocenie SKO, w przedmiotowej sprawie wykazano, że ojciec skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą, porusza się samodzielnie, natomiast aktywność skarżącej koncentruje się na prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, zaś do czynności związanych wyłącznie z osobą niepełnosprawną można zaliczyć pomoc w organizowaniu wizyt lekarskich, czy wykupywanie i podawanie leków, które to okoliczności nie mogą uniemożliwiać stronie podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Kolegium podkreśliło, że z doświadczenia życiowego wynika, iż robienie zakupów, przygotowanie posiłków, ani wizyty lekarskie, a co za tym idzie wykup leków nie mają takiego charakteru i intensywności, że wymagają od skarżącej codziennej aktywności w tym zakresie. Czynności te, jakkolwiek potrzebne, nie mogą być uznane za związane bezpośrednio z potrzebami osoby niepełnosprawnej z jej stanem chorobowym. Zdaniem organu są to czynności okresowe i w zasadzie mogą być wykonywane w dogodnych dla skarżącej dniach i godzinach, co nie powinno stanowić przeszkody w ewentualnym podjęciu przez nią zatrudnienia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła A. J., zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez uznanie, że nie zaistniała przesłanka rezygnacji, bądź niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki, że opieka ta nie stanowi w sposób oczywisty przeszkody do wykonywania pracy zawodowej oraz, że nie ma bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Obecna na rozprawie skarżąca dodała, od czasu złożenia wniosku (ponad rok) stan zdrowia ojca uległ znacznemu pogorszeniu. Wskazała, że stwierdzona u niego miażdżyca spowodowała zajęcie w 80 % żył, pogłębiła się cukrzyca. Podała, że często zmuszona jest wzywać pogotowie ze względu na zły stan zdrowia ojca. Oświadczyła, że nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia ponieważ nie może zostawić ojca samego. Wskazała, że na czas rozprawy opiekę nad nim sprawuje bratowa, którą o to poprosiła.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 7 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy S. z dnia 14 lipca 2022 r.

Sąd wskazał, że w sprawie jest bezsporne, iż ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również to, że data powstania niepełnosprawności nie ma wpływu na prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne – wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

Natomiast, w ocenie Sądu, co najmniej przedwczesne jest stanowisko Kolegium, że zakres świadczonej opieki nie uzasadnia rezygnacji z pracy.

Zdaniem Sądu bezsporne jest i wynika to z przedstawianego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że ojciec skarżącej wymaga opieki. Natomiast, w ocenie Sądu, przedstawione okoliczności sprawy budzą wątpliwości co do oceny zakresu sprawowanej opieki. Wynika z nich bowiem, że o ile ojciec skarżącej samodzielnie wykonuje czynności życia codziennego, to jednak robi to pod okiem córki, która czuwa nad jego bezpieczeństwem. Również w wywiadzie środowiskowym wskazano, że o ile ojciec skarżącej faktycznie wykonuje niektóre czynności samodzielnie, to jednak ta opieka jest niezbędna. Sąd wskazał, że ojciec skarżącej ma 86 lat. W ocenie Sądu, podane przez skarżącą choroby i schorzenia, na które cierpi ojciec, pod wątpliwość podają twierdzenie organu o możliwości pozostawienia ojca bez opieki, a do tego w zasadzie sprowadza się decyzja organu. Stwierdzenie bowiem, że skarżąca jest w stanie przy podejmowanych czynnościach opiekuńczych podjąć zatrudnienie oznacza, że ojciec musiałby w tym czasie pozostać bez opieki. Natomiast z oświadczenia skarżącej złożonego podczas rozprawy wynika, że na jej prośbę, na czas nieobecności, spowodowanej udziałem w rozprawie, opiekę nad ojcem sprawowała bratowa.

Sąd wskazał, że wyjaśnienia skarżącej potwierdza orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że jej ojciec nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Sąd przypomniał przy tym, że pod pojęciem opieki należy także rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielenia niezwłocznej pomocy w sytuacji, gdy taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Sprawowanie opieki może również polegać na stałym doglądaniu tej osoby. Opieka nad osobą starszą to często opieka porównywalna z opieką nad dzieckiem. Nie trzeba wykonywać za tą osobę wszystkich czynności by stwierdzić, że opieka jest wykonywana. Zdaniem Sądu sam już tylko brak możliwości pozostawienia osoby samej, z uwagi na grożące niebezpieczeństwo spowodowane nieporadnością może być uzasadnioną przeszkodą w podjęciu pracy.

W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącej są wiarygodne w świetle pozostałych zebranych w sprawie dokumentów i co istotne odpowiadają treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się ojciec skarżącej.

Wobec tego Sąd stwierdził, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zadaniem organu I instancji będzie ponowna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazówek Sądu i ewentualnie uzupełnienie materiału dowodowego celem ostatecznego wyjaśnienia zakresu świadczonej przez skarżącą opieki.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło SKO w Krośnie, reprezentowane przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie, o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniesiono o zasadzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opieka polegająca na wykonywaniu przez mieszkającą z ojcem córkę czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz ogólne kontrolowanie ojca, który nie jest osobą obłożnie chorą i samodzielnie wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego, jest opieką wyczerpującą znamiona opieki stałej bądź długotrwałej, która uniemożliwia jakiekolwiek zatrudnienie (choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy), a tym samym, że w sprawie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy koniecznością sprawowania opieki, a rezygnacją z zatrudnienia, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.,

2. przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. nie wyjaśniono zakresu opieki świadczonej przez skarżącą, podczas gdy z materiału dowodowego jak i z ustaleń Sądu I instancji zakres tej opieki wynika w sposób jednoznaczny i pozwalający na przyjęcie, że sprawowana opieka nie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że czynności wykonywane przez córkę związane są zasadniczo wyłącznie z prowadzeniem gospodarstwa domowego, co nie może być uznane za okoliczność wykluczającą jakiekolwiek zatrudnienie. Podkreślono przy tym, że stanowisko Kolegium nie oznacza, iż ojciec skarżącej musiałby zostać bez opieki w sytuacji, gdyby skarżąca podjęła zatrudnienie. Wskazano, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest bowiem mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, a praca zarobkowa może być również wykonywana w domu, zwłaszcza w sytuacji, gdy opieka polega wyłącznie na ogólnej kontroli osoby wymagającej opieki. Skarżący kasacyjnie organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącej nie jest w takim stanie fizycznym, czy psychicznym, by pozostawienie go na pewien czas samego, zagrażało jego życiu, czy zdrowiu.

Wobec tego, w ocenie skarżącego kasacyjnie Kolegium, w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, A. J. nie zgodziła się z twierdzeniem SKO, że jej ojciec jest osobą samodzielną. Wskazała, że ma on 86 lat, a dodatkowe schorzenia, takie, jak miażdżyca tętnic kończyn występująca na poziomie 80% powoduje, że nie jest on w stanie poruszać się samodzielnie. Podała, że do tego dochodzi niedosłuch w prawym i lewym uchu, co powoduje problemy z utrzymaniem równowagi i zaburza mowę. Dalej zainteresowana podała, że u ojca występuje znaczny brak apetytu i niechęć do jedzenia, przez co od końca zeszłego roku, stracił on 20 kg. Podkreśliła, że w przypadku cukrzycy typu 2, na którą cierpi jej ojciec, taki brak apetytu zagraża zdrowiu, gdyż prowadzi do hipoglikemii i utraty przytomności wraz z drgawkami. Podkreśliła przy tym, że takie sytuacje nie zdarzają się często właśnie dlatego, że zwraca ona szczególną uwagę na wszelkie sygnały sugerujące, że ojciec źle się czuje. Wskazała, że kontroluje ona u niego poziom cukru – mierzy poziom glukozy przed i po każdym posiłku, a więc kilka razy w ciągu dnia. Zaznaczyła, że ojciec wymaga również jej pomocy przy wstrzykiwaniu insuliny. Ponadto podała, że ojciec wymaga pomocy przy czynnościach związanych z korzystaniem z toalety. Podkreśliła, że jest jedynym opiekunem ojca. Wskazała, że w sytuacji, gdy musi załatwić jakieś sprawy, prosi sąsiadów lub krewnych o czasową opiekę nad ojcem, tak, by nie zostawał sam. Do odpowiedzi na skargę kasacyjną załączono dokumentację medyczną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą a potrzebą sprawowania stałej opieki nad chorym ojcem. Bezsporne jest bowiem, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a jego córka (skarżąca) sprawuje nad nim opiekę. Rozważyć zatem należy, czy w niniejszej sprawie zasadnie podnosi skarżące Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie występuje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad chorym ojcem.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia te wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, wymagający opieki B. J. orzeczeniem z dnia 21 czerwca 2022 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z orzeczeniem lekarskim wymaga on stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wymagający opieki B. J. urodził się [...] marca 1937 r., zatem na dzień przeprowadzania wywiadu środowiskowego (11 lipca 2022 r.) miał 85 lat. Z w/w wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z ojcem wymagającym opieki, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe i sprawując nad nim całodobową opiekę. W wywiadzie zaznaczono, że opieka ta polega na przygotowaniu i podaniu posiłków, podawaniu leków, wizytach u lekarza. Z akt wynika ponadto, że ojciec skarżącej ma problemy z samodzielnym chodzeniem, porusza się samodzielnie na niewielkich odcinkach po domu. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 25 sierpnia 2022 r. dołączonego do skargi złożonej do WSA wynika, że ze względu na stan zdrowia, ojciec skarżącej wymaga całodobowej opieki osoby drugiej (k- 4 akt). Z kolei do protokołu rozprawy przed WSA z dnia 7 marca 2023 r. skarżąca oświadczyła, że od czasu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (co miało miejsce rok temu), stan zdrowia jej ojca znacznie się pogorszył – miażdżyca powoduje zajęcie 80% żył i pogłębia się cukrzyca. Wskazała, że bardzo często wzywa pogotowie ze względu na zły stan zdrowia ojca. Podkreśliła, że nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Podała, że na czas trwania rozprawy przed WSA, poprosiła bratową, aby ta zajęła się ojcem, aby nie zostawiać ojca samego.

Również z odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz z załączonej do niej dokumentacji medycznej wynika, że chory przewlekle ojciec skarżącej ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki osób drugich. W zaświadczeniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. z dnia 20 kwietnia 2023r. wskazano, że ze względu na starość, cukrzycę leczoną insuliną, częste niedocukrzenia z zasłabnięciami (wielokrotne interwencje Pogotowia Ratunkowego), miażdżycę tętnic kończyn dolnych utrudniającą chodzenie (podano, że pacjent ma wskazania do lecenia zabiegowego), zaburzenia pamięci, ojciec skarżącej wymaga stałej opieki, nadzoru w stosowaniu leków, pomocy w czynnościach codziennych. Z kolei z kopii wywiadu środowiskowego z dnia 20 kwietnia 2023 r. – dołączonego do odpowiedzi na skargę kasacyjną – wynika, że ostatnio stan zdrowia ojca skarżącej znacznie się pogorszył. Wskazano, że jest on osobą leżącą, poruszającą się po domu jedynie przy pomocy córki. Ponadto, potrzebuje pomocy w utrzymaniu higieny osobistej i korzystaniu z toalety. Wymaga też nakarmienia posiłkiem, nie jest w stanie sam się ubrać.

Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie można zaakceptować stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad ojcem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w tym ocenie stanu zdrowia ojca w kontekście jego samodzielności w czynnościach dnia codziennego. Z dokumentacji niniejszej sprawy wynika bowiem niezbicie, że nawet przed pogorszeniem się stanu zdrowia ojca skarżącej, o czym mowa w odpowiedzi na skargę kasacyjną, jego stan był na tyle poważny, że ze względu na wiek, stan zdrowia i liczne schorzenia, wymagał całodobowej opieki, obecności osoby, która zawsze będzie w pobliżu gotowa do udzielenia pomocy. Wobec tego nie mogło się ostać stanowisko, że zakres czynności opiekuńczych sprawowanych przez skarżącą wobec ojca w znacznej mierze odpowiada codziennym czynnościom wykonywanym w każdej rodzinie. Częstotliwość bowiem, z jaką skarżąca pomaga (i pomagała) ojcu w jego w codziennych czynnościach, w istotny sposób ogranicza możliwość podjęcia przez nią pracy.

Organy administracji orzekające w sprawie pominęły bowiem, że schorowany 85 – letni (a dziś już 87 – letni) mężczyzna potrzebuje ciągłej opieki i gotowości do świadczenia takiej opieki w zasadzie przez całą dobę. Niezasadnie zatem uznano, iż czynności wykonywane przez skarżącą mieszczą się w ramach zwykłej, rodzinnej pomocy i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej.

Należy raz jeszcze podkreślić stanowisko wyrażone w ugruntowanym orzecznictwie, że pod pojęciem opieki stałej należy także rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. W konsekwencji, można to uznać za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Można zatem uznać, że opieka skarżącej sprawowana nad ojcem nosi cechy opieki stałej i długotrwałej. Nie można podzielić stanowiska organu, że czynności wykonywane przez skarżącą mieszczą się w ramach zwykłej, rodzinnej pomocy i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji słusznie zakwestionował dokonaną przez organ odwoławczy ocenę i nie dopuścił się naruszenia w art.17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Powołane w skardze kasacyjnej wyroki sądów wojewódzkich zostały wydane w dwóch konkretnych, jednostkowych sprawach i nie mogą przemawiać za słusznością stanowiska organu w niniejszej sprawie. Można bowiem przywołać cały szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (dostępne na www.nsa.gov.pl), wydanych w okolicznościach spraw zbliżonych do stanu faktycznego w sprawie niniejszej, w których uznano, że zachodzi konieczność stałej opieki i spełnione są przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczyć też należy, że wymienione w skardze kasacyjnej wyroki nie były przedmiotem kontroli sądu kasacyjnego.

W świetle powyższych wywodów nie są również trafne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to z tego względu, że organy administracji dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w kontekście zakresu opieki i związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad ojcem.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.