Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. F. – N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 1455/13 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. F. – N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 20 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od 1 marca 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. wydanym w sprawie I SA/Łd 1455/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej K. F. – N. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wyjaśnił, że z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę skarżącą okoliczności wskazujących, że wykonanie decyzji doprowadzi do wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki, przy czym we wniosku należy wskazać konkretne fakty świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne. Natomiast skarżąca nie wskazała takich okoliczności, które świadczyłyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować szkodę a tym bardziej szkodę znacznych rozmiarów, bądź inne trudne do odwrócenia skutki. Sąd uznał, że wniosek jest w istocie oświadczeniem skarżącej, iż nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie zaległości oraz powtórzeniem przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wynika natomiast z niego czy organ egzekucyjny rozpoczął działania zmierzając do przymusowego wykonania decyzji. Sąd wyjaśnił, że z akt administracyjnych wynika jedynie, iż na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego L. Sąd Rejonowy w Kłodzku wpisał hipotekę przymusową na udziale skarżącej w lokalu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie podała konkretnych okoliczności wskazujących na wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego nie uwzględnił jej wniosku.

W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając jednocześnie naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do niewłaściwego zastosowania. Nie zgadzając się z argumentacją Sądu wyjaśniła, że w dacie składania wniosku nie powołała się na podjęcie wobec niej czynności egzekucyjnych, gdyż dopiero po wniesieniu skargi do Sądu doręczono jej tytuł wykonawczy i zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Istniała jednak obawa wszczęcia takiego postępowania, gdyż w skardze zaznaczyła, że nie dysponuje środkami pieniężnymi do dobrowolnego wykonania decyzji ostatecznej. Podkreśliła, że w chwili obecnej toczy się postępowanie egzekucyjne, w którym zajęto jej wierzytelności z rachunku bankowego, a w dalszym ciągu istnieje obawa wszczęcia egzekucji z innych składników jej majątku, w tym z udziału w nieruchomości. Zaznaczyła, że wskazane w tytule wykonawczym koszty wynoszą 83.669,20 zł, a samo ich ściągnięcie spowodowałyby trudne do odwrócenia skutki, gdyż późniejsze uchylenie decyzji przez Sąd nie będzie stanowiło podstawy do żądania ich zwrotu. Powołała się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r. II FSK 3020/12.

Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skarżąca zarzuciła, że nie wziął pod uwagę realnego zagrożenia egzekucją. Powołując się na postanowienie NSA z 7 marca 2012 r. sygn.. akt I FSK/12 podkreśliła, że nie miała obowiązku udowodnienia czy uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji spowodowało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków lecz jedynie miała obowiązek wykazać realne zagrożenie wystąpienia takich zdarzeń a to w skardze wykazała.

Wskazując na postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r. GZ 127/04 stwierdziła, że wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnej nie w każdym wypadku musi łączyć się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Natomiast szkoda nie musi mieć charakteru materialnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. II SA/Bk 352/06).

Na zakończenie skarżąca dodała, że skoro WSA w Łodzi miał wiedzę, że jest ona właścicielem ½ udziału w lokalu i nie wykonała w sposób dobrowolny obowiązku wynikającego z decyzji, to powinien mieć świadomość związanej z tym możliwości prowadzenia egzekucji z tego składnika i jego sprzedaży w drodze licytacji, a - jak wynika z postanowienia NSA z 6 czerwca 2005 r. II FSK 250/05 - sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.

Wraz z zażaleniem skarżąca przedłożyła zawiadomienia z 24 października 2013 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na łączną kwotę 1.477.966,92 zł oraz wystawiony 21 października 2013 r. tytuł wykonawczy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co istotne, katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przedmiotowy przepis daje zatem sądowi możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie - w tym przypadku decyzji.

W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania, bowiem, jak zostało to zaznaczone powyżej, wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikający z §1 tego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Nadto twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca w rozpatrywanej sprawie nie wywiązała się ze wspomnianego obowiązku ani w złożonym w skardze wniosku, ani w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca jedynie ogólnikowo stwierdziła, że nie dysponuje takimi środkami pieniężnymi, co wiązałoby się z koniecznością wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przymusowego zlicytowania majątku, co z kolei spowodowałoby niemożliwe do odwrócenia skutki. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, powołując w złożonym w ramach wniosku oświadczeniu, że nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie należności.

W rozpoznawanym zażaleniu skarżąca, na poparcie swoich argumentów, przytoczyła orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując jednocześnie, że postępowanie egzekucyjne zostało już wobec niej wszczęte i zajęto jej rachunek bankowy, a zachodzi realna groźba sprzedaży licytacyjnej jej udziału w lokalu. Do zażalenia dołączyła dokumenty świadczące o wszczęciu tego postępowania. Powołała się też na bezzwrotność kosztów egzekucyjnych, które wynoszą prawie 84.000 zł a których egzekucja spowodowałaby trudne do odwrócenia skutki.

Uzasadniając zażalenie skarżąca mocno zaakcentowała, że Sąd posiadając wiedzę, iż jest właścicielką udziału w lokalu i nie wykonała dobrowolnie zobowiązania podatkowego powinien mieć świadomość związanej w tym możliwości prowadzenia egzekucji z tego składnika majątkowego. W tym miejscu wypada podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego, prowadzący do zmniejszenia jego majątku. Nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż nie służy ona zabezpieczeniu strony przed wszelkimi skutkami egzekucji, a jedynie takimi, których naprawienie - mimo uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd - nie byłoby możliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zawarte w przytoczonym przez skarżącą postanowieniu z 6 czerwca 2005 r. II FSK 250/05, że sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie wzięła jednak pod uwagę, że cytowana przez nią teza odnosiła się do sytuacji, w której egzekucja z nieruchomości została już wszczęta, a NSA stwierdził że interes Skarbu Państwa może być dostatecznie zabezpieczony wpisem hipoteki przymusowej. Natomiast w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zajął jedynie wierzytelność z rachunku bankowego skarżącej. To istotna okoliczność, ponieważ przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie może być wykazywana obawą wystąpienia hipotetycznych zdarzeń. Egzekucja z nieruchomości nie jest prowadzona, a wierzyciel zabezpieczył objętą tytułem wykonawczym należność hipoteką przymusową.

Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się również do twierdzenia skarżącej (popartego postanowieniem z 7 marca 2012 t. I FSK 37/12), że miała obowiązek wykazać jedynie realne zagrożenie spowodowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków a nie je udowodnić czy uprawdopodobnić. Tego nie uczyniła, próbując wykazywać jedynie, że jest realne zagrożenie wszczęciem egzekucji z nieruchomości. Realnego zagrożenia wszczęciem egzekucji z nieruchomości nie można bowiem utożsamiać z realnym zagrożeniem spowodowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżąca sama podkreśliła w zażaleniu, że wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnej nie w każdym wypadku musi łączyć się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wygranie sporu z organami podatkowymi daje możliwość zwrotu wyegzekwowanych kwot wraz z oprocentowaniem według zasad przewidzianych w Ordynacji podatkowej.

Kończąc rozważania należy zauważyć, że skarżąca błędnie interpretuje art. 64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) twierdząc, że późniejsze uchylenie decyzji przez sąd nie będzie stanowiło podstawy do żądania zwrotu na jej rzecz ściągniętych kosztów egzekucyjnych. W swojej interpretacji powołuje się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r. II FSK 3020/12, który odnosi się do sytuacji wierzyciela a nie zobowiązanego. Z tego względu nie znajdujące oparcia w przepisach prawa obawy skarżącej dotyczące nieodwracalnych skutków wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała, że w niniejszej sprawie wystąpiły określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p. p.s.a. orzekł jak w sentencji.