Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 424/20 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. M. na czynność Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w przedmiocie doręczania przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 424/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wyłączenia Sędziego WSA Piotra Głowackiego w sprawie ze skargi R. M. (dalej jako "Skarżący") na czynność Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w postaci doręczenia przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżący złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziego referenta - SWSA Piotra Głowackiego w związku z brakiem jego bezstronności, przejawiającym się w odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy.

SWSA Piotr Głowacki w oświadczeniu podał, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wskazanych w art. 18 lub 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Sąd pierwszej uznał wskazał, że wniosek Skarżącego o wyłączenie Sędziego WSA Piotra Głowackiego od rozpoznania przedmiotowej sprawy nie może zostać uwzględniony. Nie zachodzą bowiem okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności Sędziego, co wynika ze złożonego przez Sędziego oświadczenia. Podniesione zaś we wniosku okoliczności, w sytuacji nie poparcia ich żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości, wnosząc także o wyłączenie innego Sędziego. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 244, art. 245, art. 175 § 1, art. 285l i art. 285f P.p.s.a., poprzez nieprawidłową jego interpretację;

2) art. 247 P.p.s.a., poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy Skarżącego jest niezasadny;

3) art. 252 P.p.s.a., poprzez uznanie, że Skarżący nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu;

4) art. 141 w zw. z art. 163 i art. 166 P.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia.

Zgodnie z par 61 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądowych administracyjnych, Skarżący wniósł o przekazanie przez WSA w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapytania prawnego w przedmiocie: czy fakt, że pełnomocnik profesjonalny udostępnił stronie w niektórych postępowaniach adres do doręczeń wyklucza możliwość przyznania mu pełnomocnika z urzędu gdy strona wykazała, że jest ekstremalnie biedna? Skarżący wniósł o "zawieszenie postępowania zażaleniowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Komisją Europejską, wniesionej przez Skarżącego w zakresie przedmiotowym - sygn. sprawy przed Komisją Europejską to [...], skarga została skierowana wobec łamania konstytucji przez Sąd".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Na wstępie zauważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w tożsamym przedmiocie w sprawie Skarżącego w postanowieniach z dnia 1 września 2023 r. sygn. akt II FZ 81/23 i z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt II FZ 4/24. W związku z tożsamą problematyką i zarzutami podniesionymi w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę posłuży się w niezbędnym zakresie ww. orzeczeniami.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww. przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 P.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą.

W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź Sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, bądź rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez Skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia Sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia Sędziego - nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku Skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Za przejaw stronniczości nie można w szczególności uznać wydawania przez sędziego orzeczeń, które, w ocenie strony, są dla niej niekorzystne. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.

Niezrozumiałe w świetle przedmiotu spraw są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i 285f P.p.s.a. - odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie sędziego.

Końcowo należy wskazać, że kwestia wyłączenia innego Sędziego nie może być przedmiotem niniejszego zażalenia. Natomiast wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania zażaleniowego z uwagi na powołaną przez Skarżącego sprawę jest nieuzasadniony.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.