Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 424/20 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w przedmiocie doręczania przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 424/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w przedmiocie doręczania przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego skarżący wskazał, że Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie "jest stronniczy, non stop odmawia zwolnienia i przyznania mecenasa dla biednych". W świetle powyższego, skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA z orzekania w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek doszedł do przekonania, że podniesione argumenty stanowią próbę podważania merytorycznej zasadności czynności podjętych przez sędziego. Niezadowolenie skarżącego z prowadzenia sprawy przez sędziego, czy też przeświadczenie o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może oznaczać braku bezstronności. Ponadto wniosek nie został poparty żadnymi argumentami, poza twierdzeniami wskazującymi na przekonanie co do zasadności stanowiska procesowego skarżącego oraz subiektywną oceną, zgodnie z którą sędzia miał być stronniczy. Powyższe wskazuje raczej na próbę wykorzystania instytucji wyłączenia sędziego jako możliwości eliminowania w postępowaniu danego sędziego z uwagi na nieuzasadnione przekonanie o stronniczości aniżeli wyraz obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w jego bezstronność. Dla zasadności wniosku konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie swojego wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 lub art. 19 powołanej ustawy, a jedynie odwołał się do subiektywnego odczucia nieprawidłowości przy rozstrzyganiu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 19 p.p.s.a. oddalił wniosek.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości wnosząc o wyłączenie innego sędziego, będącego wprawdzie w składzie który wydał postanowienie, jednak którego nie dotyczy sentencja. Skarżący uważa, że wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący gdyż została ona wybrana przez KRS, która łamie konstytucje Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie : 1) art. 244, 245, art. 175 par 1, art. 285l i art. 285 f p.p.s.a. poprzez nieprawidłową jego interpretację, 2) art. 247 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy strony skarżącej jest niezasadny, 3) art. 252 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu 4) art. 141 w zw. z art. 163 i 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia, 5) art. 18 , art. 19 i art. 24, art. 21 p.p.s.a. poprzez wadliwą wykładnię. Zgodnie z par 61 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądowych administracyjnych, wniósł o przekazanie przez WSA w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapytania prawnego w przedmiocie: czy fakt, że pełnomocnik profesjonalny udostępnił stronie w niektórych postępowaniach adres do doręczeń wyklucza możliwość przyznania mu pełnomocnika z urzędu gdy stron wykazała, że jest ekstremalnie biedna? Skarżący wniósł o "zawieszenie postępowania zażaleniowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Komisją Europejską, wniesionej przez skarżącego w zakresie przedmiotowym - sygn. sprawy przed Komisją Europejską to CHAP (2020)01842, Ref.Ares (2020)3628840-09/07/2020, skarga została skierowana w lipcu br wobec łamania konstytucji przez Sąd".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Na wstępie zauważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w tożsamym przedmiocie w sprawie Skarżącego w postanowieniu z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt II FZ 81/23. W związku z tożsamą problematyką i zarzutami podniesionymi w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę posłuży się w niezbędnym zakresie ww orzeczeniem.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, bądź rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia sędziego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Za przejaw stronniczości nie można w szczególności uznać wydawania przez sędziego orzeczeń, które w ocenie strony są dla niej niekorzystne. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.

Niezrozumiałe w świetle przedmiotu spraw są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i 285f p.p.s.a. – odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie sędziego. W tym kontekście jako zupełnie niewyjaśniona pozostaje kwestia sędziego, którego dotyczy wyłączenie w kontekście sentencji zaskarżonego postanowienia oraz stwierdzenia, że: "wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący, gdyż została ona wybrana przez KRS, która łamie konstytucję". Wyjaśnić w tym zakresie wypada, że asesor nie brał udziału w wydaniu zaskarżonego postanowienia a w zażaleniu wskazano sędziego, który wprawdzie brał udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, jednak postępowanie nie było w przedmiocie jego wyłączenia. Poza tym, w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi skarżący de facto dąży do zakwestionowania prawidłowości postępowania w zakresie prawa pomocy, co wykracza poza granice rozpoznania niniejszego postępowania zażaleniowego. Zażalenie wniesione przez skarżącego zainicjowało kontrolę legalności postanowienia o wyłączenie sędziego. Nie może zatem skutkować ponownym rozpatrzeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Natomiast wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania zażaleniowego z uwagi na powołaną przez skarżącego sprawę jest nieuzasadniony.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.