Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 30 grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich - s k a r g ę o d d a l a -

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 grudnia 2014 r. nr [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Centrum Przedsiębiorczości – Instytucji Pośredniczącej II stopnia (dalej: MCP) z dnia 4 sierpnia 2014 r. nr [...] zobowiązującą Z. S. (dalej: Skarżący) do zwrotu dofinansowania pochodzącego ze środków europejskich odpowiadającego wkładowi Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wraz z odsetkami oraz ze środków krajowego współfinansowania wraz z odsetkami.

W dniu 2 marca 2011 r. została zawarta pomiędzy [...] Centrum Przedsiębiorczości a Skarżącym, prowadzącym działalność gospodarczą jako Z. S. E. , umowa o dofinansowanie projektu [...] zmieniona następnie aneksami z dnia 2 września 2011 r., 6 marca 2012 r. i 24 sierpnia 2012 r. Dofinansowanie zostało przekazane Skarżącemu w ramach wniosku o płatność końcową w dniu 28 grudnia 2012 r. Z tym dniem też rozpoczął się trzyletni okres utrzymania trwałości projektu.

W związku z brakiem sprawozdania z utrzymania trwałości projektu oraz powzięciem informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej MCP przeprowadziło w dniach 20-21 oraz 28 lutego 2014 r. kontrolę realizacji projektu. Ustalono, że z dniem 29 października 2012 r. Skarżący zawiesił działalność gospodarczą, nie informując o tym MCP. Ponadto stwierdzono, że zakupione w ramach projektu środki trwałe (Laser Exicimer i Laser CO2) znajdują się w miejscu realizacji projektu, jednak korzysta z tych środków inny podmiot, E. sp. z o.o., w którym Skarżący posiada 50% udziałów. Stwierdzono również, że Skarżący na mocy zawartego porozumienia powierzył za wynagrodzeniem wykonywanie wszelkich czynności prawnych i faktycznych związanych z prowadzona przez niego działalnością gospodarczą, oraz całkowity nadzór i zarząd nad powierzonym mienie, a także realizację i trwałość projektów badawczych spółce E. sp. z o.o. Powyższe, w opinii MCP, wypełniło dwie przesłanki znaczącej modyfikacji projektu, tj. zaprzestanie działalności produkcyjnej (1), mające wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji (2), a tym samym stanowiło niedochowanie przez Skarżącego trwałości projektu. W związku z tym MCP uznało, że Skarżący naruszył postanowienia umowy o dofinansowanie. Skarżący zobligowany był zatem do zwrotu dofinansowania, które wykorzystał niezgodnie z przeznaczeniem i bez zachowania obowiązujących procedur wraz z odsetkami, naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, od dnia przekazania środków na rachunek Skarżącego.

MCP wezwało Skarżącego do zwrotu środków w kwocie 166 425,00 zł, w tym z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 141 461,25 oraz z krajowego współfinansowania w wysokości 24 963,75 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 28 grudnia 2012 r. Wezwanie zostało w dniu 11 lipca 2014 r. doręczone Skarżącemu, który zobowiązany był zwrócić środki do dnia 25 lipca 2014 r., jednakże nie wykonał ww. zobowiązania.

Dnia 4 sierpnia 2014 r. Organ I instancji wydał decyzję, w której zobowiązał Skarżącego do zwrotu kwoty dofinansowania w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Doręczenie nastąpiło 8 sierpnia 2014 r.

W dniu 20 sierpnia 2014 r. od ww. decyzji złożono odwołanie, które Organ II instancji rozpatrzył po usunięciu braku formalnego w zakresie pełnomocnictwa oraz wyjaśnienia omyłkowego oznaczenia strony odwołującej.

W odwołaniu zarzucono błędną analizę postanowień umowy o dofinansowanie poprzez błędną wykładnię postanowień umowy oraz błędną i sprzeczną z prawem wykładnię przesłanek modyfikacji projektu, wynikających z Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 przez przyjęcie, iż zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej spowodowało niezgodną z umową realizację projektu. Skarżący wskazał, że fakt zawieszenia działalności gospodarczej nie powoduje wyeliminowania przedsiębiorcy z rynku i automatycznego odebrania mu nabytych wcześniej praw. Skarżący podnosi także, iż nie doszło do istotnej modyfikacji umowy, która niweczyłaby jej cel, ponieważ obowiązki wynikające z umowy, pomimo zawieszenia działalności gospodarczej, zostały przekazane przez Skarżącego i były realizowane przez inny podmiot. Dalej Skarżący podnosi, iż § 6 umowy o dofinansowanie nakładający obowiązek informowania o zmianach podmiotowych nie jest opatrzony sankcją zwrotu przyznanych środków. Wskazuje także na fakt niezgłoszenia zastrzeżeń przez MCP do prośby Skarżącego na przekształcenie jego formy prawnej i w powiązaniu z treścią § 14 ust. 5 umowy o dofinansowanie wyciąga wniosek o milczącej zgodzie MCP na zmianę podmiotową po stronie beneficjenta. W odwołaniu powołano się również na ustne zgłoszenie koordynatorowi projektu faktu zawieszenia działalności gospodarczej po dokonaniu zmiany statusu firmy.

Niezależnie od powyższego powołano się na nieważność kwestionowanej decyzji z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną postępowania. Przedmiotowa decyzja została skierowana do Z. S. – E. , a zatem do osoby niebędącej stroną projektu z uwagi na milczące zaakceptowanie przez MCP zmiany beneficjenta.

W ocenie Organu II instancji w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej – u.f.p.), który to przepis brzmi: w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (m.in. środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Organ I instancji zatem zgodnie z prawem powziął za kryterium oceny działań Skarżącego art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r, ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. UE L Nr 210 str. 25 ze zm., dalej – rozporządzenie 1083/2006). Organ II instancji wskazał też, że w świetle utrwalonego orzecznictwa pod pojęciem "inne procedury" rozumieć należy także postanowienia umowy o dofinansowanie, co w konsekwencji oznacza, że naruszenie procedury określonej w umowie obowiązującej przy wykorzystaniu otrzymanego dofinansowania może prowadzić do przyjęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., uzasadniająca wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania.

W przedmiotowej sprawie wskazano, że Skarżący naruszył postanowienia umowy określające:

- obowiązek realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz w oparciu o harmonogram rzeczowo-finansowy, stanowiących załączniki do umowy o dofinansowanie (§ 2 ust. 2 umowy);

- obowiązek realizacji projektu z należytą starannością przy uwzględnieniu zasad celowości, rzetelności, racjonalności i oszczędności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami, w sposób zapewniający prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu (§ 4 ust. 3 umowy);

- obowiązek pisemnego poinformowania Instytucji Pośredniczącej o zawieszeniu swej działalności (§ 6 ust. 2 pkt 5 umowy);

- obowiązek zachowania trwałości projektu (§ 16 ust. 1-4 umowy).

Z informacji pokontrolnej wynika, że działalność gospodarcza, na którą Skarżący otrzymał dofinansowanie, została zawieszona.

W świetle zapisów wniosku o dofinansowanie osiągnięciem celu na poziomie rezultatu było opracowanie innowacyjnej metody leczenia bielactwa i łuszczycy, wprowadzenie do sprzedaży na szeroką skalę kosmeceutyków do skóry z bielactwem bądź łuszczycą, zwiększenie liczby personelu posiadającego odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia badań oraz wzrost wartości przychodów ze sprzedaży. We wniosku o dofinansowanie osiągnięcie powyższego celu zostało przedstawione pod postacią takich wskaźników rezultatu jak Liczba projektów z zakres B+R realizowanych bez udziału zewnętrznych jednostek badawczych: realizacja 5 projektów z zakresu B+R oraz opracowanie 3 nowych produktów. Tymczasem podczas czynności kontrolnych okazano jedynie karty pacjentów objętych badaniami nad łuszczycą i bielactwem wykonywanych przez inny podmiot, tj. E. sp. z o.o.

Podczas kontroli trwałości projektu okazano dokumenty potwierdzające świadczenie usług sprzętem zakupionym w ramach umowy o dofinansowanie, tj. zestawienie sprzedaży. Ponadto okazano raporty kasowe potwierdzające sprzedaż usług wykonanych za pomocą lasera, na których widniała nazwa E. oraz NIP E. sp. z o.o. Wyjaśniono, iż pierwsze z nazw jest używana jako nazwa marketingowa, w celu wyodrębnienia działalności medycznej. Okazano także porozumienie o współpracy zawarte dnia 14 marca 2013 r. pomiędzy E. Z. S. a E. sp. z o.o., zgodnie z którym Skarżący powierza wykonywanie wszelkich czynności prawnych i faktycznych związanych z prowadzoną działalnością na okres orzeczenia o niezdolności do pracy spółce E. sp. z o.o. Na podstawie powyższego stwierdzono, iż nie nastąpiło osiągnięcie celów i zakładanego przez Skarżącego we wniosku o dofinansowanie ww. wskaźnika.

Nie został również zrealizowany wskaźnik rezultatu Liczba utworzonych nowych etatów badawczych w wyniku realizacji projektu (w okresie 5 lat od rozpoczęcia projektu) deklarowanych na poziomie 2 nowych stanowisk pracy, dla specjalisty leczenia łuszczycy i laboranta. Kontrolującym okazano umowę o pracę dla lekarza z dnia 8 stycznia 2010 r. (na czas nieokreślony od 8 listopada 2010 r., w wymiarze pracy ˝) wraz z dokumentem informującym o przejęciu od dnia 7 października 2012 r. działalności E. przez E. sp. z o.o., w wyniku czego Spółka stała się nowym pracodawcą. Okazano również umowy o pracę dla pracownika laboratorium z dnia 1 czerwca 2012 r. i z dnia 1 września 2012 r., wraz z dokumentem informującym o przejęciu od dnia 7 października 2012 r. działalności E. przez E. sp. z o.o., w wyniku czego Spółka stała się nowym pracodawcą. Zatrudnienie wygasło w dniu 30 czerwca 2013 r. Podczas kontroli ustalono, że sprzęt obsługiwany jest przez pracownika E. sp. z o.o. zatrudnionego na podstawie umowy o pracę z dnia 2 września 2013 r. Powyższe ustalenia wskazują na nieutrzymanie wskaźnika w zakresie liczby utworzonych nowych etatów badawczych w wyniku realizacji projektu.

Za nieosiągnięty uznano również wskaźnik Wartość przychodów ze sprzedaży w efekcie przeprowadzonych prac B+R, gdyż przedsiębiorstwo nie generuje przychodów ze sprzedaży.

W ocenie Organu II instancji w świetle powyższych ustaleń Organ I instancji trafnie uznał, że Skarżący nie wykorzystał zakupionych środków trwałych do osiągnięcia zadeklarowanych celów i wskaźników, w konsekwencji czego naruszył warunki umowy o dofinansowanie. Wbrew wynikającemu z umowy obowiązkowi nie poinformował też Instytucji Pośredniczącej pisemnie o zawieszeniu działalności gospodarczej.

Odnośnie zarzutu dotyczącego braku sankcji zwrotu przyznanych środków Organ II instancji wskazał, ze wykorzystanie środków w sposób sprzeczny z umową stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., uzasadniające zwrot dofinansowania.

Za bezzasadny uznano zarzut dotyczący uzasadnionego i zgodnego z prawem otrzymania płatności końcowej, które Skarżący wywodzi z tego, że zawieszenie nie powoduje wyeliminowania przedsiębiorcy z rynku i automatycznego odebrania mu nabytych wcześniej praw. Naruszenie przez Skarżącego obowiązku poinformowania o zawieszeniu działalności gospodarczej, wynikającego z zawartej przez niego umowy stanowiło naruszenie procedury określonej w umowie.

Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo omówił zagadnienie trwałości projektu stwierdzając, że nie podziela zarzutów Skarżącego dotyczących błędnej wykładni przepisów umowy oraz przesłanek modyfikacji projektu wynikających z rozporządzenia 1083/2006

W odniesieniu do zarzutu Skarżącego, że nie doszło do istotnej modyfikacji projektu, gdyż pomimo zawieszenia działalności gospodarczej nastąpiło przekazanie obowiązków wynikających z umowy na inny podmiot Organ II instancji wskazał, że projekt może być realizowany jedynie przez osoby, które zawarły umowę o dofinansowanie. Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie bez zgody Instytucji Pośredniczącej nie mogą być przenoszone na rzecz osób trzecich prawa i obowiązki beneficjenta wynikające z tej umowy. Błędne jest więc twierdzenie, że dopuszczalne było przekazanie obowiązków na rzecz innego podmiotu, gdyż o ww. zgodę Skarżący nie występował. Twierdzenie Skarżącego, że Instytucja pośrednicząca przyjęła bez zastrzeżeń zmianę podmiotową po stronie beneficjenta jest, w opinii Organu II instancji, całkowicie nieuzasadnione.

Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. Skarżący zwrócił się wprawdzie o udzielenie zgody, jednak zgoda miała dotyczyć przekształcenia formy prawnej beneficjenta, a nie przekazania na rzecz innego podmiotu obowiązków beneficjenta wynikających z umowy o dofinansowanie.

W odniesieniu do twierdzenia Skarżącego na temat milczącej zgody Instytucji Pośredniczącej na przekształcenie formy prawnej beneficjenta Organ II instancji stwierdził, iż w myśl postanowień umowy o dofinansowanie milcząca zgoda odnosi się do wyliczonych enumeratywnie w umowie zmian projektu, w którym to wyliczeniu brak przekształcenia formy prawnej beneficjenta.

Odnośnie zarzutu nieważności decyzji Organu I instancji jako skierowanej do osoby niebędącej stroną postępowania Organ II instancji nie stwierdził żadnego uchybienia, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności tejże decyzji. Jak wskazano wyżej, MCP nigdy nie zaakceptowało zmiany beneficjenta. Ponadto nie doszło również do przekształcenia formy prawnej beneficjenta.

W podsumowaniu Organ II instancji stwierdził, że środki przeznaczone na realizację projektu zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., a w konsekwencji zaistniała przesłanka zwrotu dofinansowania na realizację projektu, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Tym samym Organ II instancji stwierdził, że nie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Organu I instancji. Organ II instancji wskazał też, że w myśl art. 207 ust. 1 u.f.p. należy dokonać zwrotu środków określonych w decyzji Dyrektora MCP z dnia 4 sierpnia wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, na wskazany w ww. decyzji rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Organu II instancji, które to doręczenie miało miejsce dnia 12 stycznia 2015 r.

W skardze na ww. decyzję wniesiono o uchylenie decyzji Organu I instancji w całości i przekazanie sprawy Organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono też o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 u.f.p. w zw. z art. 25 ust. 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. 2014, poz. 1649), art. 57 ust. 1 rozporządzenia 1083/2006 oraz art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przyznał , że zawiesił działalność gospodarczą z przyczyn zdrowotnych , nie zakończył jej jednak lecz z przyczyn obiektywnych scedował czynności faktyczne i prawne na E. sp. z o.o . Spółka czynności cywilnoprawne wykonywała w imieniu i na rzecz Skarżącego. Dla celów podatkowych i rachunkowych Spółka wykazywała całość przychodów jako swój przychód. Spółka cały czas prowadziła dokumentację dla celów projektu. W ocenie Skarżącego nie zaprzestał działalności gospodarczej jedynie scedował ją na podmiot trzeci , mając powyższe na uwadze nie można przyjąć , że Beneficjent nie wykorzystał zakupionych środków trwałych do osiągnięci zadeklarowanych celów i wskaźników a w konsekwencji naruszył warunki wynikające z umowy. Podkreślono , ze choroba jest okolicznością niezawinioną i powinna być uwzględniona przy wykładni przepisów . Podkreślono, że Spółka realizowała założenia projektu zawarte we wniosku o dofinansowanie w zakresie uzyskiwania przychodu jak i zatrudnienia pracowników . Spełniła zatem wymóg odnośnie wskaźników . Organy okoliczności tej w ogóle nie zbadały. Powołany przepis § 6 ust 2 pkt 5 umowy o dofinansowanie nie ma w ogóle w przedmiotowej sprawie zastosowania , gdyż nie jest w nim wymieniona sytuacja zawieszenia działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącego, Beneficjent mógł w każdym czasie powiadomić organ o zawieszeniu działalności gospodarczej oraz o zawartych ze Spółką porozumieniach.

Skarżący nie zgodził się również , że nie zachowano trwałości projektu , określonego w § 16 ust 1-4 umowy. Zawarcie przez beneficjenta umowy o współpracy nie można uznać za znaczącą modyfikację projektu.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014r. poz 1647), stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm., dalej – u.f.p.), który to przepis brzmi: w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (m.in. środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Organ I instancji zatem zgodnie z prawem powziął za kryterium oceny działań Skarżącego art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r, ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. UE L Nr 210 str. 25 ze zm., dalej – rozporządzenie 1083/2006). Organ II instancji wskazał też, że w świetle utrwalonego orzecznictwa pod pojęciem "inne procedury" rozumieć należy także postanowienia umowy o dofinansowanie, co w konsekwencji oznacza, że naruszenie procedury określonej w umowie obowiązującej przy wykorzystaniu otrzymanego dofinansowania może prowadzić do przyjęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., uzasadniająca wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania.

W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddana został decyzja Zarządu Województwa z dnia 30 grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 4 sierpnia 2014 r. nr [...] wydanej w przedmiocie określenia Skarżącemu kwoty przypadającej do zwrotu, w łącznej wysokości 166.425,00 zł

Natomiast podstawę prawną określenia kwoty przypadającej do zwrotu stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm.) - dalej: u.f.p. oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 czerwca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L nr 210 z 2006 r. poz. 25) - dalej: rozporządzenie nr 1083/2006.

Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.

W myśl art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 "nieprawidłowością" jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Przepis art. 98 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 stanowi, że państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych.

Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006).

Korekty finansowe w sensie ekonomicznym sprowadzają się do pomniejszenia środków, jakimi dysponuje lub mógłby dysponować beneficjent. W prawie krajowym nie zostały określone podstawy nakładania i ustalania stopy korekt. Natomiast, w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego został opracowany dokument zatytułowany "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE" tzw. Taryfikator. Celem dokumentu jest ustalenie zasad wymierzania korekt finansowych za naruszenia przy udzielaniu zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków funduszy UE w latach 2000-2006 oraz 2007-2013. Dokument ten został opracowany w oparciu o wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące określania korekt finansowych w odniesieniu do wydatków z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w przypadku naruszeń przepisów w zakresie zamówień publicznych. Charakter prawny tego dokumentu nie pozwala na jego zaliczenie do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Może natomiast stanowić instrukcję dla właściwych instytucji odpowiedzialnych za nakładanie korekt finansowych, stając się elementem systemu realizacji danego programu operacyjnego.

Z treści przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 ustawy u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. (tj.m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury" o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie zawartej pomiędzy beneficjentem a Instytucją Zarządzającą projektem. Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza jednak automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7rozporządzenia nr 1083/2006. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.

Reasumując tę część rozważań należy stwierdzić, że dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki: po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie; po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r.,II GSK 917/13; wyrok NSA z 25 października 2016 r., II GSK 2438/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 stycznia 2016 r., III SA/Łd 937/15 - www.cbois.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie Instytucja Zarządzająca zarzuciła Skarżącemu naruszenie obowiązującej umowy określającej:

- obowiązek realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz w oparciu o harmonogram rzeczowo-finansowy, stanowiących załączniki do umowy o dofinansowanie (§ 2 ust. 2 umowy);

- obowiązek realizacji projektu z należytą starannością przy uwzględnieniu zasad celowości, rzetelności, racjonalności i oszczędności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami, w sposób zapewniający prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie projektu (§ 4 ust. 3 umowy);

- obowiązek pisemnego poinformowania Instytucji Pośredniczącej o zawieszeniu swej działalności (§ 6 ust. 2 pkt 5 umowy);

- obowiązek zachowania trwałości projektu (§ 16 ust. 1-4 umowy).

Istota sporu de facto sprowadza się do naruszenia warunków umowy o dofinansowanie poprzez zawieszenie działalności gospodarczej przez Skarżącego z dniem 29 października 2012 r. bez poinformowania o tym fakcie Instytucji Pośredniczącej oraz przekazania innemu podmiotowi gospodarczemu w dniu 14 marca 2013 r. wykonania wszelkich czynności prawnych i faktycznych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz uprawnieniami do realizacji i trwałości projektów badawczych prowadzonych przez Beneficjenta.

Podkreślić bowiem należy , że w dniu kontroli zadania związane z zawartą umową z dnia 2 marca 2011 r. wykonywał inny podmiot , niż ten który podpisał umowę o dofinansowanie . Umowa o dofinansowanie została bowiem podpisana ze Z. S. , natomiast w dniu kontroli zadania wynikające z ww. umowy , również sprzęt zakupiony w ramach projektu jak i zawarte w ramach projektu umowy o pracę, wykonywane były przez zupełnie inny podmiot , mianowicie przez E. sp. z o.o. Ustalenia te determinują bowiem wszystkie inne ustalenia organu będące prostą konsekwencją zastąpienia Skarżącego przez inny podmiot gospodarczy w prowadzeniu Projektu, na który otrzymał dofinansowanie .

Okoliczność, że Spółka czynności cywilnoprawne wykonywała w imieniu i na rzecz Skarżącego i niejako była jego pełnomocnikiem w realizowanym projekcie nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowy. Jak wykazały Organy Spółka ta, przejmując zadania Skarżącego, wynikającego z realizacji projektu, działała we własnym imieniu i na własne rachunek . Wystawiała bowiem we własnym imieniu faktury , i jako spółka z o.o. rozliczała je dla celów podatkowych . Okoliczność ta jest przyznana przez Skarżącego , który w skardze potwierdził , że całość przychodów z realizacji projektu Spółka traktowała jako własny przychód ujmując go w swoich księgach podatkowych . Podobnie zaliczała koszty uzyskania przychodów związane z realizacją projektu . Skarżący również przyznał , że to faktycznie Spółka realizowała założenia projektu zawarte we wniosku o dofinansowanie w zakresie uzyskiwania przychodu jak i zatrudnienia pracowników.

Okoliczność , że Spółka kontynuowała dalej projekt gromadząc w tym celu niezbędną dokumentacje nie ma znaczenia w sprawie albowiem to nie E. sp. z o.o. była beneficjentem umowy z dnia 2 marca 2011 r. zawartej z [...] Centrum Przedsiębiorczości lecz Skarżący . Nastąpiła zatem ewidentna zmiana podmiotów realizujących projekt . Zgodnie natomiast z treścią § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie bez zgody Instytucji Pośredniczącej nie mogły być przenoszone na rzecz osób trzecich prawa i obowiązki beneficjenta wynikające z tej umowy. Skarżący takiej zgody nie uzyskał , a w ramach realizacji projektu o taką zgodę nawet nie występował. Dopiero po poinformowaniu go o planowanej kontroli poinformował o zawieszeniu działalności gospodarczej złożył pismo, w którym ujawnił fakt zawieszenia działalności gospodarczej i zawnioskował o zgodę na przekształcenie dotychczasowej działalności w spółkę z o.o.

Błędne jest więc twierdzenie, że dopuszczalne było przekazanie obowiązków na rzecz innego podmiotu, gdyż o ww. zgodę Skarżący nie występował. Twierdzenie Skarżącego, że Instytucja Pośrednicząca przyjęła bez zastrzeżeń zmianę podmiotową po stronie beneficjenta jest całkowicie nieuprawnione albowiem Skarżący zwrócił się jedynie o udzielenie zgody na przekształcenie formy prawnej beneficjenta, a nie przekazanie na rzecz innego podmiotu obowiązków beneficjenta wynikających z umowy o dofinansowanie.

W pełni należy zatem podzielić stanowisko Organu , że zgodnie z treścią umowy o dofinansowanie milcząca zgoda odnosi się do wyliczonych enumeratywnie w umowie zmian projektu, w którym to wyliczeniu brak przekształcenia formy prawnej beneficjenta . W powiązaniu z jednoznaczną i kategoryczną formą § 4 ust. 2 umowy o dofinansowanie, który wymaga zgody Instytucji Pośredniczącej na przenoszenie na rzecz osób trzecich prawa i obowiązki beneficjenta uznać należy , że zgoda ta powinna być udzielona w formie, która nie może budzić żadnych wątpliwości co do intencji udzielającego tej zgody. Instytucja Pośrednicząca w sposób kategoryczny wypowiedziała się , że nigdy takiej zgody nie udzielała , a z treści decyzji organu I instancji wynika , że zarówno o zawieszeniu działalności gospodarczej jak i przekazaniu obowiązków , wynikających z umowy podmiotowi trzeciemu , Instytucja dowiedziała się dopiero po wszczęciu kontroli. Tym bardziej , że na Skarżącym ciążył obowiązek pisemnego poinformowania Instytucji Pośredniczącej o zawieszeniu swej działalności ( § 6 ust. 2 pkt 5 umowy) z czego również się nie wywiązał. Nadto zgodnie z § 15 ust 1 umowy wprowadzenie istotnych zmian w Projekcie wymagało akceptacji Instytucji pośredniczącej w drodze aneksu do Umowy .

Jednocześnie podkreślić należy , że umowa o dofinansowanie zawiera bardzo restrykcyjne warunki , których niespełnienie mogło spowodować rozwiązanie umowy. Umowa mogła być zatem rozwiązana , gdy Beneficjent zaprzestał realizacji projektu ( § 19 ust. 1 pkt umowy ) bądź zawiesił swoją działalność ( §19 ust 2 pkt 3 ) Obie te okoliczności wystąpiły w niniejszej sprawie .

Analiza umowy wskazuje zatem , że Beneficjent zobowiązany był realizować Projekt z należytą starannością , pod kontrolą Instytucji Pośredniczącej , a istotne zmiany mógł dokonywać jedynie za jej wyraźną zgodą.

Zawieszenie działalności Skarżącego ( bez powiadomienia Instytucji Pośredniczacej ) i przekazanie praw i obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie doprowadziło do tego , że Projekt był realizowany przez inny podmiot gospodarczy , tym samym Skarżący zaprzestał realizacji Projektu. Zmiana podmiotu realizującego Projekt spowodowała automatycznie i faktycznie , że Skarżący nie zachował trwałości projektu a dofinansowanie zostało wykorzystane bez zachowania obowiązujących procedur. Nadto, naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE , albowiem wykonuje je podmiot będący poza zakresem kontroli Instytucji Pośredniczącej.

Wykorzystanie całości lub części dofinansowania bez zachowania obowiązujących procedur zgodnie z § 7 ust 1 pkt 2 umowy , jest podstawą do żądania zwrotu kwot dofinansowania na zasadach określonych w art. 207 ustawy o finansach publicznych .

Za nietrafne Sąd uznał zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, tj. . 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada powołanym przepisom. Organy działały na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Również dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie można zarzucić dowolności, organ odwoławczy merytorycznie i poprawnie uzasadnił zaskarżoną decyzję, podpierając ją logicznymi wnioskami.

Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego , które by mogło być podstawą uchylenia zaskarżonych decyzji .

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę