Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę

Decyzją z dnia [...] września 2014r. Nr [...] Starosta M. powołując się na art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami, ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości stanowiących własność I. W., położonych w gminie J., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,6100 ha i nr [...] o pow. 0,7000 ha w obrębie R. oraz jako działka nr [...] w obrębie L., poprzez udzielenie P. Spółce Akcyjnej z siedzibą w [...] zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej w pasie o szerokości 70 m i powierzchni 1262 m2 w działce nr [...], powierzchni 1579 m2 w działce nr [...] obrębu R. oraz powierzchni 859 m2 w działce nr [...] obrębu L., w ramach inwestycji pn. "Budowa napowietrznej linii [...] (trzech przewodów roboczych wiązkowych trój przewodowych i dwóch odgromowych w układzie trójkątnym o szerokości skrajnych przewodów do 20 m w przedziale wysokości od 8,5 m do 56 m nad gruntem) w granicach oznaczonych "zieloną szrafurą" na mapie, stanowiącej załączniki nr 1, 2 i 3 do niniejszej decyzji, a także funkcjonowanie linii po wybudowaniu na części wyżej opisanej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że P. Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] wystąpiły z wnioskiem o wydanie dwojakiego rodzaju decyzji w stosunku do Skarżącej tj. wnioskiem nr [...] z dnia 12 czerwca 2014 r., pełnomocnik P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w [...], wystąpiła do Starosty M. o udzielenie P. Spółce Akcyjnej zezwolenia na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] (trzech przewodów roboczych wiązkowych trójprzewodowych i dwóch odgromowych w układzie trójkątnym o szerokości skrajnych przewodów do 20 m w przedziale wysokości od 8,5 m do 56 m nad gruntem) na działkach nr [...] i [...] w miejscowości R. oraz na działce nr [...] w miejscowości L., gm. J. w pasie technologicznym o szerokości 2 x 35m od osi linii i powierzchni odpowiednio 0,1262 ha, 0,1579 ha i 0,0859 ha w granicach oznaczonych zieloną szrafurą na załączonej mapie), zobowiązanie każdoczesnego właściciela nieruchomości do powstrzymywania się od jakichkolwiek działań w granicach pasa technologicznego utrudniających lub uniemożliwiających założenie i przeprowadzenie oraz funkcjonowanie przewodów, służących do przesyłania energii elektrycznej, oraz o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 124 ust. la ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Starosta M. stwierdził, że wnioskodawca uzasadnił wystąpienie wyjątkowo ważnych przesłanek wynikających z interesu strony i interesu gospodarczego, przemawiających za ww potrzebą. Nadto wykazał, że realizowane przez niego przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ponadto inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, realizowaną przy użyciu środków budżetowych Unii Europejskiej, celem zwiększenia pewności i jakości zasilania w energię elektryczną [...] oraz zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania W., poprzez domknięcie tzw. pierścienia energetycznego [...]. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy J. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego pn. "Budowa napowietrznej linii [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] r. poz. [...]), przedmiotowa inwestycja obejmuje części działek nr [...] i [...] w obrębie R., stanowiące teren elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na terenach powierzchniowej eksploatacji surowców naturalnych oznaczony symbolem [...], oraz część działki nr [...] w obrębie L. stanowiącej tereny elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na gruntach rolnych oznaczony symbolem [...]. Na terenach tych ustalono lokalizację napowietrznej linii energetycznej [...].

Do przedmiotowego wniosku zostały dołączone dokumenty dotyczące rokowań z właścicielką działek nr [...] i [...] w obrębie R. i nr [...] w obrębie L. I. W., z których wynika, że wnioskodawca zaproponował właścicielce nieruchomości uregulowanie, w drodze ustanowienia służebności przesyłu, prawa do nieruchomości umożliwiającego realizację inwestycji polegającej na budowie napowietrznej linii [...]. Właścicielkę poinformowano szczegółowo o planowanym przebiegu inwestycji i związanych z tym ograniczeniach, zaproponowano kwotę 7 404,00 zł z tytułu wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu oraz zaproponowano warunki odszkodowania za szkody w pożytkach rolnych wynikłe z wykonania robót związanych z budową linii oraz szkód wynikłych z eksploatacji, konserwacji, modernizacji i remontów linii. Właścicielka nieruchomości nie przyjęła zaproponowanych warunków oczekując wyższego wynagrodzenia. Nie przyjęła również kolejnej propozycji w wysokości 9 000,00 zł, żądając kwoty 18 510 zł. Inwestor w dniu 9 maja 2014 r. skierował do I. W. ostateczną ofertę, w której dążąc do ugodowego załatwienia sprawy, zaproponował kwotę 13 000,00 zł. Jednocześnie podkreślił, że zaproponowana przez I. W. kwota wynagrodzenia w wysokości 18 510,00 zł (5 zł za m2 pasa technologicznego) jest nie do zaakceptowania, ponieważ jest nieproporcjonalna do faktycznego i prawnego obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu. Mając na uwadze powyższe inwestor wezwał właścicielkę do ostatecznego ustosunkowania się na piśmie w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Jednocześnie poinformował, iż brak zgody właścicielki przedmiotowych nieruchomości (lub brak odpowiedzi na niniejsze pismo w wyznaczonym terminie na złożoną przez inwestora ofertę) na ustanowienie służebności przesyłu spowoduje, że przedmiotowa sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania administracyjnego w celu uzyskania decyzji administracyjnej zezwalającej na przeprowadzenie linii przez przedmiotowe działki.

Rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym z powodu warunków niemożliwych do zaakceptowania przez obie strony.

Pismem znak: [...] z dnia 17 czerwca 2014 roku organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości, o terminie rozprawy administracyjnej, o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także o terminie rozprawy administracyjnej. Zawiadomienia zostały doręczone wnioskodawcy w dniu 20 czerwca 2014 r., a właścicielce nieruchomości w dniu 27 czerwca 2014 r.

Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. I. W. wniosła o umorzenie postępowania. Swój wniosek uzasadniła brakiem podstaw faktycznych i prawnych dla dokonania ograniczenia sposobu korzystania z jej nieruchomości, ponieważ jej zdaniem strony ustaliły wszystkie warunki zawarcia umowy służebności przesyłu na dowód czego załączyła projekt umowy notarialnej, jednocześnie nie akceptując wszystkich warunków wynikających z tego projektu.

Pismem z dnia 18 lipca 2014 r. poinformowano strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Zawiadomienie doręczono wnioskodawcy w dniu 24 lipca 2014 r. Pełnomocnik właścicielki nieruchomości pomimo dwukrotnego awizowania, nie przyjął korespondencji. Nie zgłosił też żadnych wniosków po przesłaniu na jego wniosek pisma z dnia 18 lipca 2014 r. drogą elektroniczną.

Starosta M. wydał w dniu [...] września 2014r. powyższą decyzję. Jednocześnie, odnosząc się do wniosku, dotyczącego wydania na podstawie art. 124 ust. la ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności wskazał, że rozpatrzenie tego wniosku nastąpi w drodze odrębnej decyzji.

Na skutek odwołania od ww decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wskazał na publiczny cel planowanego przedsięwzięcia, przytoczył brzmienie art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami i omówił charakter powyższej normy prawnej. W ocenie organu II instancji ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącej uzasadnione jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda podzielił ocenę organu I instancji, że wydana decyzja uzasadniona jest koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami mogącymi wyniknąć z utraty możliwości przesyłu energii elektrycznej.

W skardze wywiedzionej na tę decyzję do sądu administracyjnego Skarżąca działając poprzez pełnomocnika wskazała na naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez naruszenie: przepisów art. 2, 7, 64 ust. 2 i 3 i art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz postanowienia art. 1 protokołu nr. 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zw. z przepisem art. 124 ugn, wyrażającym się w niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 124 ugn i nie zastosowaniu przepisów Konstytucji, mającym postać braku wymaganej przepisem art. 124 ugn przesłanki do wydania decyzji tj. sprzeciwu właścicielki nieruchomości na ustanowienie służebności przesyłu od której to okoliczności przepis uzależnia możliwość wydania decyzji, orzeczeniu ponad wniosek P. w zakresie zgody na nieodpłatne użytkowanie nieruchomości pod linią przesyłową , po jej wybudowaniu przez co wnioskodawca P. SA uzyskał nieodpłatnie, rzeczowe prawa ograniczające nadmiernie prawo własności I. W. bez podstawy prawnej i stwierdzeniu, że takie orzeczenie jest rodzajem ograniczenia użytkowania nieruchomości na potrzeby wybudowania linii.

2. prawa procesowego poprzez naruszenie przepisu art. 7 kpa. i 8 kpa; wyrażającym się w pominięciu istotnych dowodów i informacji a wręcz świadomego zaniechania badania przyczyn zerwania negocjacji przez P. czy faktu równoległego prowadzenia przez P. negocjacji ze Skarżącą i przygotowywania postępowania administracyjnego, braku sprzeciwu właścicielki dla ustanowienia służebności przesyłu oraz akceptacji orzeczenia, poza granicami wniosku P. i dyspozycją przepisu art. 124 ugn; poprzez udzielenie zgody na funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu.

Podnosząc powyższe strona Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadami zarzuconymi w skardze lub innymi, które jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., a prowadzącymi do eliminacji decyzji z obrotu prawnego.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 518 z późn. zm.), dalej jako u.g.n. Zgodnie z tym przepisem, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może w drodze decyzji ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje – jak stanowi cytowany przepis – zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Z powyższego przepisu wynikają następujące przesłanki uzasadniające decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości:

- uzasadniona miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego potrzeba przeprowadzenia przez daną nieruchomość inwestycji liniowej celu publicznego, służącej przesyłaniu lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, łączności publicznej i sygnalizacji wraz z niezbędnymi do korzystania z tych przewodów i urządzeń obiektów;

- brak zgody właściciela nieruchomości na przeprowadzenie przez jego nieruchomość opisanej wyżej inwestycji.

Stosownie zaś do treści art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia na decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla przeprowadzenia inwestycji celu publicznego opisanej w ust. 1 powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie, która zobowiązana jest dołączyć do wniosku dokumenty z przeprowadzonych rokowań.

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych i ze stanowiska przedstawicieli nauki prawa, instytucja ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uregulowana w art. 124 ust. 1 u.g.n. interpretowana jest jednolicie. Podkreśla się w szczególności jej wyjątkowy charakter z uwagi na to, że dotyczy ograniczenia uprawnień właścicielskich, przeznaczenia prywatnej własności dla realizacji celu publicznego, którego konieczność realizacji i konkretny sposób tej realizacji wynika z określonych przepisów (miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego) lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz którego osiągnięcie stało się niemożliwe w drodze ugody z właścicielem nieruchomości (vide wyrok z dnia 10 lutego 2015 r., II SA/Bk 1098/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA oraz E. Bończak – Kucharczyk, komentarz do art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Lex).

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych uprawniał do twierdzenia, że spełnione zostały wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki pozwalające na decyzyjne ograniczenie sposobu korzystania z działek skarżącego położonych w gminie J., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,6100 ha i nr [...] o pow. 0,7000 ha w obrębie R. oraz jako działka nr [...] w obrębie L.

Przede wszystkim ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla przedmiotowej spornej inwestycji zostało przewidziane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części miejscowości: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w gminie J. dla przebiegu linii elektroenergetycznej [...], uchwalonego uchwałą Rady Gminy J. nr [...] z dnia [...] r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] r, pod poz. [...].

Z dołączonego wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. oraz z w/w uchwały Rady Gminy J. nr [...] z dnia [...] r. wynika, że:

• działka nr [...] położona w obrębie L. gm. J. znajduje się w terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na gruntach rolnych,

• działki nr [...] i nr [...] położone w obrębie R. Gm. J., znajdują się w terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny elektroenergetycznej infrastruktury technicznej na terenach powierzchniowej eksploatacji surowców naturalnych.

Natomiast szczegółowe ustalenia obowiązujące dla powyższych terenów zawarte w rozdziale 3 § 13 i § 15 tekstu Uchwały Rady gminy J. nr [...] z dnia [...] r., stanowią, że dla terenów oznaczonych symbolami [...] oraz [...], ustala się m.in. przeznaczenie podstawowe - tereny elektroenergetycznej infrastruktury technicznej (linia [...]).

Powyższy plan, zdaniem Sądu, przesądza, że cel dla którego inwestor wystąpił z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego jest celem publicznym. Jak wynika z przedłożonych wraz z wnioskiem o wydanie decyzji dokumentów, usytuowanie kwestionowanego odcinka sieci elektroenergetycznej na załączniku graficznym do wniosku (mapy obrazujące przebieg linii przez działkę skrzącego) nie odbiega od usytuowania linii w planie miejscowym – na każdym odcinku jest to pas technologiczny o szerokości 70 m, a przebieg przez działki Skarżącej stanowi integralną część linii elektroenergetycznej.

Spełnony został również warunek poprzedzenia wydania decyzji rokowaniami ze Skarżącą, zmierzającymi do uzyskania jej zgody na poprowadzenie linii elektroenergetycznej. Celem ustanowionego w art. 124 ust. 3 u.g.n. obowiązku przeprowadzenia rokowań jest umożliwienie konsensualnego załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało jednakże stanowisko, że w sytuacji, gdy właściciel nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia – rokowania należy uznać za bezskuteczne (vide wyrok z dnia 12 lutego 2013 r., II SA/Bk 692/12, z dnia 30 czerwca 2011 r., II SA/Lu 301/11, CBOSA). Podzielając w całości powyższe stanowisko dodać należy, że przepis art. 124 u.g.n. nie określa ani formy rokowań, ani sposobu ich dokumentowania, jak też nie określa wiążąco momentu, w którym przesądzone zostaje, iż rokowania należy uznać za nieprzynoszące skutku w postaci porozumienia stron. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że Skarżąca została zaproszona do rokowań pismem wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2014 r. Do powyższego pisma inwestor dołączył mapę z naniesionym przebiegiem napowietrznej linii elektroenergetycznej [...] przez obszar w/w działek wraz z obszarem niezbędnym pod pas technologiczny, który wynosi: 859 m2.- dla działki nr [...], 1262 m2 - dla działki nr [...], oraz 1579 m2 - dla działki nr [...]. Ponadto przesłał właścicielce przedmiotowych nieruchomości projekt umowy cywilnoprawnej w sprawie ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu w której określił wartość jednorazowego odszkodowania na kwotę 7 404,00 zł. W związku z powyższym poprosił o ustosunkowanie się na piśmie do przedłożonej oferty w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma. Po wymianie korespondencji między stronami, negocjacjami prowadzonymi na rozprawie administracyjnej, na skutek braku porozumienia inwestor w dniu 9 maja 2014 r. przedstawił I. W. ostateczną ofertę udostępnienia nieruchomości proponując kwotę 13 000,00.zł; której Skarżąca nie zaakceptowała, stąd, wobec braku porozumienia co do przyjęcia jego oferty przez właścicielkę gruntu, wystąpił na drogę administracyjną.

W świetle opisanej wyżej korespondencji wnioskodawcy z właścicielem nieruchomości lub jego pełnomocnikiem niewątpliwie wynika, że podejmowane były przez inwestora próby polubownego określenia warunków ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego w celu wybudowania linii napowietrznej. Zakończyły się one jednakże niepowodzeniem. Nie dostrzegając szans na zawarcie porozumienia ze Skarżącą inwestor prawidłowo zdecydował się złożyć wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.

W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie również pozostałe zarzuty skargi. Nie można zgodzić się także z zarzutem niewłaściwego procedowania przez organy, które podejmowały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy bez naruszenia prawa.

Mając zatem powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.