Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.C. i J.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 w sprawie ze skarg kasacyjnych E. S.A. z siedzibą w W. i A.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 oraz skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 28 października 2019 r. nr SKO.OD.15.2053.2019 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżony wyrok z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez E.C. i J.C. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20, którym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skarg kasacyjnych: E. S.A. z siedzibą w W. i A.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 oraz skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 28 października 2019 r. nr SKO.OD.15.2053.2019 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 (pkt 1 wyroku); uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia 12 lipca 2019 r., nr BT.6225.1.2018 i umarzono postępowanie administracyjne (pkt 2 wyroku); zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz A.U. i B.U. solidarnie kwotę 657 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III wyroku); zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz E. S.A. z siedzibą w W. kwotę 1120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4 wyroku); zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz J.W. kwotę 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5 wyroku).

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

E. i J.C. złożyli w dniu 20 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: WIOŚ) pismo, w którym wskazali, że są posiadaczami działek nr 179/2 i 179/4, zabudowanych domkiem letniskowym w miejscowości B. Podali, że na położonej naprzeciw ich domu działce nr [...], przy użyciu popiołu, wyrównano poziom terenu ponad poziom drogi.

W dniu 17 marca 2015 r. WIOŚ przeprowadził kontrolę i oględziny działki nr [...] we wsi B. Z protokołu kontroli wynikało, że na teren działki będącej we władaniu Mieszkańców wsi B. została nawieziona i rozplantowana mieszanka popiołowo-żużlowa, a następnie teren został pokryty warstwą piasku.

Z poczynionych przez WIOŚ ustaleń wynikało, że transportu mieszanki popiołowo-żużlowej o kodzie 10 01 80, na działkę nr [...] we wsi B. dokonał W.K., który prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "T.". Posiadał on zezwolenie na transport odpadów, natomiast posiadane zezwolenie na przetwarzanie odpadów było ważne do dnia 19 grudnia 2014 r. Kontroli poddano też spółkę E. S.A. (dalej: spółka). Ustalono, że spółka ta w okresie styczeń-marzec 2015 r. odbierała odpady mieszanki popiołowo-żużlowej o kodzie 10 01 80 z E1. sp. z. o. o., a następnie przekazywała je osobom fizycznym oraz jednostkom organizacyjnym, między innymi w styczniu 2015r. Wspólnocie Wsi B. w ilości 2.445,20 Mg. Podczas kontroli okazano umowę zagospodarowania mieszanek popiołowo-żużlowych i rea gipsu z E1. S.A. zawartą w dniu 1 stycznia 2015 r. pomiędzy kontrolowaną spółką, a W.K., zgodnie z którą wykonawca zobowiązał się do zagospodarowania mieszanki popiołowo-żużlowej oraz rea gipsu z zakładu E1. sp. z. o. o, w sytuacji gdy taka okoliczność będzie wynikała z potrzeb skarżącej.

W dniu 15 lipca 2015 r., w związku z wystąpieniem WIOŚ, wszczęte zostało z urzędu przez Wójta postępowanie w sprawie usunięcia odpadów o kodzie 10 01 80 z terenu działki nr [...] w miejscowości B., gmina M. Postępowanie prowadzone było w trybie art. 26 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r., poz. 992, dalej: u.o.o.). Wykazało ono, że na wymienionej wyżej działce składowane są odpady tj. mieszanki popiołowo-żużlowe w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Odpady nawiezione zostały w styczniu 2015 r., pochodziły ze składowiska E1. sp. z. o. o, a posiadaczem odpadów jest skarżąca spółka E. SA w W. Odpady przetransportowała firma W.K. T. W. Odpady przejęło Sołectwo wsi B. reprezentowane przez Sołtysa wsi. Ustalono nadto, że działka nr [...] położona w miejscowości B. stanowi "Grunty wspólne wsi B.". Nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny.

Decyzją z 12 lipca 2019 r., znak: BT.6225.1.2018, Wójt, działając na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o., Wójt Gminy M. (dalej: organ I instancji, Wójt) nakazał spółce usunięcie odpadów w pełnej ilości zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w tym zakresie w sposób bezpieczny dla terenów nieruchomości sąsiednich poprzez niezwłoczne zebranie, załadowanie i przetransportowanie w miejsce przeznaczone do ich składowania, ustalając termin ostatecznego wykonania obowiązku do dnia 15 października 2019 r.

W ocenie organu I instancji posiadaczem odpadów była spółka E., która nie przeniosła prawnie posiadania odpadów na rzecz mieszkańców wsi B. Wprawdzie Sołtys wsi potwierdził przyjęcie odpadów, jednakże nie można tego uznać za działanie zgodne z prawem. Ponadto odpady złożone zostały w miejscu nieprzeznaczonym na ten cel i bez wymaganych prawem pozwoleń. Fakt, że Mieszkańcy wsi B. z własnej inicjatywy i na rzecz wspólnoty wsi czynili starania związane z zagospodarowaniem terenu na cele związane z budową świetlicy nie mógł sankcjonować działań niezgodnych z prawem.

Powołując treść art. 45 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 8 u.o.o. wskazano, że możliwe jest przekazywanie odpadów osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nie będącej przedsiębiorcą pod warunkiem wykorzystania ich na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 10 u.o.o. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 96 ze zm. dalej rozporządzenie z 2015 roku) określona została między innymi lista odpadów, warunki magazynowania odpadów przeznaczonych do wykorzystania na potrzeby własne oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku. Odpad o kodzie 10 01 80 umieszczono pod poz. 21 jako mieszanka popiołowo-żużlowa z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych, a dopuszczalną metodą odzysku jest między innymi utwardzenie powierzchni. Magazynowanie jest dopuszczone w warunkach zapobiegających niekorzystnemu wpływowi na środowisko pod przykryciem materiałem nieprzepuszczalnym. W przypadku utwardzenia powierzchni dopuszczalne jest przyjęcie w ciągu roku 0,15 Mg/m2 utwardzonej powierzchni.

Organ I instancji dokonał weryfikacji ilości przyjętych odpadów i ustalił, że maksymalną, dopuszczalną ilość odpadów możliwą do przyjęcia przez Samorząd Mieszkańców wsi B. na potrzeby własne, przyjmując, że działka o nr [...] ma powierzchnię 2.340 m², było 351 Mg. Tymczasem ilość złożonych odpadów na działce nr [...] przekracza ustawowo określoną normę. Ponadto, jak wynikało z protokołu oględzin załączonego do protokołu z kontroli WOIŚ, grubość warstwy złożonych odpadów wynosiła od 0,5m do 0,8m, co również potwierdzało, że ilość odpadów przekraczała normę. Zwrócono uwagę i na to, że prawidłowe przekazanie odpadów wiązało się z koniecznością umieszczenia odpowiedniej adnotacji w kartach ewidencji odpadów. Karta będąca w aktach sprawy nie zawierała zaś adnotacji o przekazaniu odpadów osobie fizycznej, co również może świadczyć, że nie nastąpiło przeniesienie posiadania odpadów na rzecz osoby fizycznej.

Po rozpoznaniu odwołań spółki, Samorządu Mieszkańców Wsi B. oraz A. i B.U., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, decyzją z 28 października 2019 r., znak: SKO.OD.15.2053.2019 (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz.2096 ze zm., dalej: k.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję w części tj. w zakresie ustalenia terminu wykonania obowiązku i ustaliło w to miejsce, że termin jego wykonania ma nastąpić w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, w pozostałej zaś części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 26 ust. 2 u.o.o. uznając, że spełniona została negatywna przesłanka dotycząca ilości zdeponowanych odpadów. Uznał, że prawidłowe były ustalenia Wójta co do tego, że dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,15 Mg/m2 utwardzanej powierzchni. Przyjmując powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 2.340 m2 oraz normę 0,15 Mg/m2 dopuszczalna ilość odpadów możliwa do przyjęcia na potrzeby własne wynosi 351 Mg. Tymczasem z karty przekazania odpadu wynika, iż masa odpadów złożonych na przedmiotowej działce wynosi 2.445,20 Mg, co znacznie przekracza dopuszczalną normę, określoną w wymienionym wyżej rozporządzeniu. Już tylko ta okoliczność wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 45 u.o.o. Odnosząc się do zarzutów spółki, że odpady zostały przekazane w styczniu 2015 r., a więc w okresie gdy obowiązywało rozporządzenie Ministra Środowiska z 21 kwietnia 2006 r., które w załączniku nr 1 nie określało żadnych maksymalnych ilości, które mogłyby zostać wykorzystane w procesie odzysku mieszanki popiołowo-żużlowej, Kolegium wyjaśniło, że organ ma obowiązek rozpoznawania i rozstrzygania spraw na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Przesądza to zatem, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania norma z art. 45 ust. 1 pkt. 2 u.o.o. wobec czego nie można przyjąć, że odpady prawidłowo zostały poddane procesowi odzysku przez utwardzenie terenu na działce nr [...] we wsi B. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 26 ust. 2 u.o.o.

Zdaniem Kolegium nie było sporu co do tego, że teren wskazanej działki nie był przeznaczony do magazynowania bądź składowania odpadów. Teren ten ma nieuregulowany stan prawny. Według ewidencji gruntów i budynków są to "Grunty Wspólne Wsi B." - władanie na zasadach samoistnego posiadania. Poza tym, legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy, może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia, którego ani Sołtys wsi B. ani Rada Sołecka nie posiadają.

Końcowo, przywołując treść art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. oraz art. 3 pkt 44 u.o.o. wprowadzających legalną definicję posiadacza odpadów oraz władającego powierzchnią ziemi, Kolegium uznało, że posiadaczem odpadów o kodzie 10 01 80 znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości B., będącej we władaniu jej mieszkańców była spółka, która odbierała mieszankę popiołowo-żużlową z E1., jednak nie przeniosła posiadania odpadów na Mieszkańców wsi B., reprezentowanych przez sołtysa. Z pisma Starostwa Powiatowego w K. z dnia 14 lutego 2018 r., znak: OiN.1431.12.2018 wynikało bowiem, że stan prawny działki nie jest uregulowany i nie ustanowiona została Wspólnota Gruntowa wsi B. Nie można zatem przyjąć, że sołtys wsi, który przyjął odpady działał w imieniu wspólnoty, która nie ma uregulowanego statusu prawnego, a więc formalnie nie istnieje.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem SKO, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A.U. i B.U., J.W. oraz spółka.

E. S.A. z siedzibą w W., której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt VIII SA/Wa 4/20, zarzuciła naruszenie:

a. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i tym samym brak stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji o nakazie usunięcia odpadów, która w dacie wydania tej decyzji, jak i w dacie orzekania przez organ II instancji, była faktycznie niemożliwa do wykonania, a jej niewykonalność ma charakter trwały i nieusuwalny,

b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wójta podczas, gdy decyzja ta powinna była zostać usunięta z obrotu prawnego jako wadliwa,

c. art. 7 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem mieszkańców wsi B.,

d. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób umniejszający zaufanie do władzy publicznej, która nie uwzględnia interesu społecznego oraz słusznego interesu mieszkańców wsi B. (reprezentowanych przez Sołtysa),

e. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym dogłębnego i rzetelnego zbadania okoliczności dotyczących:

- stopnia zmieszania odpadów z gruntem i położenia odpadów na terenie zielonym (zadrzewionym i zakrzewionym), co pozwoliłoby przede wszystkim ocenić, czy usunięcie odpadów jest w obecnym stanie technicznie możliwe, jak również czy obiektywnie możliwe jest wykonanie tego obowiązku w sposób "bezpieczny dla terenów nieruchomości sąsiednich",

- tego czy odpady zostały wykorzystywane na potrzeby własne mieszkańców wsi B. (reprezentowanych przez Sołtysa wsi) w kontekście dopuszczalnych metod i warunków odzysku odpadów o kodzie 10 01 80 tj. do utwardzania powierzchni, w sposób w sposób uniemożliwiający pylenie, bez zakłócenia stosunków wodnych, bez zagrożenia szkodą dla środowiska,

- skutków wydania decyzji dla bezpieczeństwa mieszkańców i zwierząt żyjących w obrębie nieruchomości, w szczególności możliwości osunięcia się terenu wskutek wykonania decyzji przez skarżącego oraz wpływu na stosunki wodne,

f. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i przeprowadzenia dowodów istotnych dla sprawy tj. dokonania właściwych ekspertyz, w tym zaniechanie powołania biegłego w celu ustalenia stopnia zmieszania odpadów z gruntem, co pozwoliłoby przede wszystkim ocenić, czy usunięcie odpadów jest w obecnym stanie obiektywnie możliwe, określenia skutków wydania ewentualnej decyzji o nakazaniu usunięcia odpadów tj. wpływu odpadów o kodzie 10 01 80 na środowisko, bezpieczeństwo mieszkańców i zwierząt żyjących w obrębie nieruchomości, w szczególności możliwości osunięcia się terenu wskutek wykonania decyzji i możliwości zakłócenia stosunków wodnych,

g. art. 85 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania oględzin nieruchomości, tym samym oparcie się jedynie na protokole oględzin dokonanych 17 marca 2015 r. przez WIOŚ, mimo upływu ponad czterech lat od ich dokonania i nieodwracalnych zmian gruntowych nieruchomości (zmieszanie gruntu z mieszanką żużlowo-popiołową o kodzie 10 01 80), podczas gdy potrzeba dokonania ponownych oględzin wynikała z konieczności ustalenia, czy decyzja o nakazie usunięcia odpadów byłaby możliwa do wykonania, a konieczności oceny skutków środowiskowych i społecznych jej wydania,

h. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. poprzez błędne przyjęcie obalenia domniemania prawnego przyjętego w tym przepisie i uznanie, jakoby posiadaczem odpadów dalej pozostawał skarżący, podczas gdy za posiadaczy odpadów w rozumieniu ww. przepisu należy uznać mieszkańców wsi B., w których imieniu działał Sołtys wsi,

i. rozporządzenia MŚ z 2015 r., którego załącznik nie zawiera ograniczeń ilościowych w wykorzystywaniu odpadów o kodzie 01 10 80 przez osoby fizyczne na cele własne,

j. art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.o. w zw. art. 27 ust. 8, 9 i 10 u.o.o. w zw. rozporządzeniem MŚ z 2006 r. poprzez ich niezastosowanie mimo, iż odpady uwzględnione w ww. w rozporządzeniu zostały przekazane Sołtysowi wsi B., zostały wykorzystane na cele własne mieszkańców wsi zgodnie z dopuszczalną metodą odzysku i stanowią odpady całkowicie bezpieczne,

k. art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie, że sposób usunięcia odpadów określony decyzji organu I instancji jest wystarczający, podczas gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy powinien on być znacznie bardziej precyzyjny przy uwzględnieniu położenia odpadów na terenie - aktualnie zadrzewionym i zakrzewionymi - oraz stopia zmieszania odpadów z gruntem.

Mając to na uwadze spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wójta, ewentualnie o uchylenie wskazanych wyżej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę A.U. i B.U. zarejestrowano pod sygn. akt VIII SA/Wa 3/20. W skardze tej podnieśli oni zarzuty wskazujące na naruszenie:

a. art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. poprzez dokonanie błędnej wykładni i niezgodne z definicją legalną zawartą w tym przepisie przyjęcie, iż posiadaczem odpadów znajdujących się na działce nr [...] we wsi B. jest spółka,

b. art. 3 ust. 1 pkt. 21 u.o.o. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że na terenie działki o nr ewidencyjnym [...] składowane są odpady w miejscu do tego nie przeznaczonym, podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż odpady uległy przetworzeniu poprzez utwardzenie placu znajdującego się wskazanej działce,

c. § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 i § 2 rozporządzenia MŚ z 2015 r. poprzez zastosowanie tych przepisów, w sytuacji gdy zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy rozporządzenia MŚ z 2006 r. obowiązującego w dacie umieszczenia odpadów na działce nr [...] we wsi B. tj. w styczniu 2015 r.,

d. art. 45 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 27 ust. 8 u.o.o. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż posiadaczem wskazanych

w zaskarżonej decyzji odpadów jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, wykorzystująca odpady na potrzeby własne,

e. art. 26 ust. 1 u.o.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy z ustalonego z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, iż odpady na działce o nr ewidencyjnym [...] we wsi B. zostały przetworzone, a nie zmagazynowane lub zeskładowane;

f. art. 26 ust. 6 pkt 3 u.o.o. poprzez jego błędne zastosowanie i niedostatecznie precyzyjne wskazanie adresatowi decyzji sposobu usunięcia odpadów z uwzględnieniem bezpieczeństwa nieruchomości sąsiadujących,

g. art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz poprzez nieuwzględnienie w toku czynności postępowania jak i w ostatecznym rozstrzygnięciu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli,

h. art. 8 § 1 i 2 k.p.a. i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania skarżącego do władzy publicznej oraz rozstrzygniecie sprawy w sposób odmienny niż poprzedzające je decyzje, mimo iż stan faktyczny ani prawny w tym okresie nie uległ zmianie,

i. art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez:

- brak wnikliwego rozpoznania argumentów skarżącego w niniejszej sprawie, w szczególności nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków tj. członków rady sołeckiej dotyczących okoliczności przyjęcia wskazanych w skarżonej decyzji odpadów na działkę o nr ewidencyjnym [...] znajdującej się we wsi B. w gminie M. i oparcie się w tym zakresie jedynie na błędnych ustaleniach zawartych w protokołach i wynikach kontroli przeprowadzonych na przedmiotowej działce przez WIOŚ, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie,

- brak wszechstronnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania, co skutkowało brakiem ustalenia czy ilość zeskładowanych odpadów na działce o nr ewidencyjnym [...] pozwala na ich bezpieczne wykorzystanie na potrzeby własne,

- nie zwrócenie się przez organ do Sołtysa wsi B. o nadesłanie uchwał lub protokołów zebrań dotyczących zagospodarowania działki o nr ewidencyjnym [...];

j. art. 80 k.p.a. poprzez:

- dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego w szczególności dowodu z wypisu z ewidencji gruntów i budynków objętych skarżoną decyzją, z których wynika, iż posiadaczem nieruchomości, na której znajdują się odpady są mieszkańcy wsi B. co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- brak wnikliwej oceny dowodów w postaci protokołów kontroli i informacji zawartych w protokołach i wynikach kontroli WIOŚ przekazanych Wójtowi, z których wynika, iż na działce ewidencyjnej nr [...] odpady uległy przetworzeniu, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- dokonanie biednej oceny dowodu w postaci karty przekazania odpadu ze stycznia 2015 r. polegający na uznaniu, iż nie doszło do przekazania posiadania odpadów mimo, iż treść dokumentu wskazuje jednoznacznie, iż do przeniesienia odpadów doszło,

k. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego w zakresie skutków wykonania skarżonej decyzji, w tym możliwych skutków dla nieruchomości sąsiadujących, w sytuacji gdy ustalenie takie wymaga wiadomości specjalnych oraz jest niezbędne dla ustalenia właściwego sposobu ewentualnego usunięcia odpadów,

I. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej decyzji tj. w szczególności brak wskazania dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygniecie i faktów, które uznał za udowodnione w wyniku oceny poszczególnych dowodów,

ł. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez częściowe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wójta, podczas gdy w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające taką decyzję,

m. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Wójta i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co winno skutkować przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

Mając to na uwadze domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji jej poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skargę na decyzje organu odwoławczego wniósł również J.W. pełniący funkcje sołtysa wsi B. Skarga wniesiona przez niego pierwotnie została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2020 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 5/20. Naczelny Sad Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, co do odrzucenia skargi postanowieniem z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt II OSK 2200/20 uchylił zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia NSA podnosił, iż poza uwagą Sądu pozostała kwestia, że z treści skargi wynika, iż J.W. działa jako osoba fizyczna, a nie jak to przyjął sąd, iż działa w imieniu sołectwa wsi B. W ocenie NSA J.W. jako osoba fizyczna mieszkająca we wsi B. i będąca właścicielem działki w obrębie oddziaływania działki nr [...] oraz osobom, która potwierdzała przyjęcie odpadu o kodzie 100180 na wyżej powołaną działkę ma legitymacje prawną w przedmiotowej sprawie.

J.W. we wniesionej skardze zarzucał naruszenie prawa materialnego w postaci:

- art. 3 ust.1 pkt 19 u.o.o przez dokonanie błędnej wykładni i niezgodne z definicją legalną zawartą w tym przepisie i przyjęcie, iż posiadaczem odpadów znajdujących się na działce nr [...] we wsi B. w gminie M. jest firma E. SA, co miało wpływ na treść skarżonej decyzji;

- § 1 ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust.2 i § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie listy odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku poprzez zastosowanie tych przepisów w sytuacji gdy zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazać osobom fizycznym lub jednostką organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku obowiązujące w dacie umieszczenia odpadów na działce [...] znajdującej się we wsi B. tj. w styczniu 2015 r., co miało istotny wpływ na treść decyzji;

- art. 3 ust.1 pkt 21 u.o.o poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że na terenie działki nr [...] znajdującej się we wsi B. składowane są odpady w miejscu do tego nieprzeznaczonym, podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż odpady uległy przetworzeniu poprzez utwardzenie placu znajdującego się we wskazanej działce co miało istotny wpływ na treść decyzji;

- art. 45 ust.1 pkt 2 w związku z art. 27 ust.8 u.o.o poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że posiadaczem odpadów jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej i wykorzystująca odpady na potrzeby własne, co miało wpływ na treść decyzji;

- art. 26 ust.1 u.o.o poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż odpady na działce nr [...] we wsi B. są zmagazynowane lub zeskładowane podczas gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że odpady uległy przetworzeniu, co miało istotne znaczenie dla treści skarżonej decyzji;

- art. 26 ust.6 pkt 3 u.o.o poprzez jego błędne zastosowanie i niedostatecznie precyzyjne wskazanie adresatowi decyzji sposobu usunięcia odpadów.

Przepisów prawa procesowego w szczególności:

- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego poprzez nieuwzględnienie w toku czynności postępowania, jak i w ostatecznym rozstrzygnięciu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli;

- art. 8 § 1 i 2 i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postepowania w sposób nie pogłębiający zaufania do władzy publicznej oraz rozstrzygnięcie sprawy w sposób odmienny niż poprzedzające je decyzje, mimo, iż stan faktyczny ani prawny w tym okresie nie uległ zmianie oraz niepoinformowanie strony o zmianie stanu prawnego w toku postępowania;

- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez:

- brak wnikliwego rozpoznania argumentów skarżącego, w szczególności nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – członków rady sołeckiej dotyczących okoliczności przyjęcia wskazanych w decyzji odpadów na działkę nr [...] i oparcie się w tym zakresie jedynie na błędnych ustaleniach zawartych w protokołach i wynikach kontroli przeprowadzonych przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- brak wszechstronnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania, co skutkowało brakiem ustalenia, czy ilość zeskładowanych odpadów na działce nr [...] pozwala na ich bezpieczne wykorzystanie na własne potrzeby;

- nie zwrócenie się przez organ do sołtysa wsi B. na nadesłanie uchwał lub protokołów zebrań dotyczących zagospodarowania działki nr [...] na okoliczność ich treści, co miało istotny wpływ na treść skarżonej decyzji;

- art. 80 k.p.a. poprzez:

- dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, w szczególności dowodu z wypisu z ewidencji gruntów i budynków objętych skarżoną decyzją z których to wynika, iż posiadaczem nieruchomości na której znajdują się odpady są mieszkańcy wsi B., co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- brak wnikliwej oceny dowodów w postaci protokołów kontroli i informacji zawartych w protokołach kontroli MWIOŚ przekazanych Wójtowi Gminy M. z której wynika, że na działce nr [...] odpady uległy przetworzeniu, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- dokonanie błędnej oceny dowodu w postaci karty przekazania odpadu ze stycznia 2015 roku polegający na uznaniu, iż nie doszło do przekazania posiadanie odpadów, mimo, iż treść dokumentu jednoznacznie wskazuje, że do przeniesienia odpadów doszło, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie;

- art. 84 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego w zakresie skutków wykonania skarżonej decyzji w sytuacji gdy ustalenie takie wymaga wiadomości specjalnych;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej decyzji w szczególności brak wskazania dowodów na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie i faktów które uznał za udowodnione;

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez częściowe utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie usunięcia odpadów podczas gdy w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające taką decyzję;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co winno skutkować przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym skarżący J.W. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargi, organ odwoławczy podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z 16 kwietnia 2020 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, obecnie tekst. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", połączył sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 oraz VIII SA/Wa 4/20 do wspólnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadził je dalej pod sygn. akt VIII SA/Wa 3/20.

Wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi wniesione przez E. SA z siedzibą w W. oraz A.U. i B.U.

Sąd rozpoznający przedmiotowe skargi wskazał, iż kwestią istotną i zarazem sporną była kwestia podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów o kodzie 10 01 80 z działki nr [...] w miejscowości B. Z analizy dokumentów – karty przekazania odpadów wynikało, iż wytwórcą odpadów była E1. SA, posiadaczem odpadów była E. SA, która odbierała odpady mieszanki popiołowo żużlowej z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych, posiadaczem transpirującym odpady był W.K., zaś posiadaczem przyjmującym odpad wspólnota wiejska wsi B. Przyjęcie odpadów potwierdził sołtys wsi J.W..

Sąd zwrócił uwagę, iż działka o nr [...] w ewidencji została określona jako stanowiąca grunty wspólne wsi B. na zasadzie samoistnego posiadania. Zdaniem Sądu w sprawie nie zostało wykazane by Wspólnota Wsi B. powołała spółkę do sprawowania zarządu do zagospodarowywania gruntów wchodzących w skład wspólnoty. Skarżący uprawnienia w tym zakresie usiłują nadać sołtysowi wsi, jednakże takie rozwiązania przepisy prawa nie przewidują. W tych okolicznościach organy prawidłowo przyjęły, że nie wchodzi w grę domniemanie wynikające z art. 3 ust.1 pkt 19 u.o.o. Z tych względów, zdaniem Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że posiadaczem odpadów zlokalizowanych na działce nr [...] była E. SA i na nią winien być nałożony obowiązek ich usunięcia.

Sąd rozważył podnoszone zarzuty, iż z obowiązku uzyskania zezwolenia na magazynowania odpadów zwolnione są osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami i określone rodzaje odpadów mogą wykorzystać na potrzeby własne za pomocą metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust.10 u.o.o.

Wskazał, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U z 2016 r., poz. 93 dalej rozporządzenie MŚ z 2016 roku). Poprzednie rozporządzenie w tym zakresie z 21 kwietnia 2006 r. (Dz.U nr 75, poz. 527 dalej rozporządzenie MŚ z 2006 r.) utraciło moc z dniem 23 stycznia 2016 r.

Sąd zgodził się z organami, iż są one zobowiązane orzekać uwzględniając stan prawny z daty wydania decyzji, co wynika wprost z art. 6 k.p.a. jak i art. 7 Konstytucji RP. Z tego względu w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 45 ust.1 pkt 2 w związku z art. 27 ust.1,9 i 10 u.o.o w związku z rozporządzeniem MŚ z 2006 r.

Sąd również nie podzielił też innych zarzutów skargi podnoszonych przez skarżących – naruszenia art. 8, art. 84 § 1, art. 85, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, art. 138 § 2 k.p.a.

Skargi kasacyjne od ww. wyroku z dnia 14 października 2020 roku złożyli E. SA oraz .U.

E. SA zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. w związku z art. 26 u.o.o poprzez błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, iż w niniejszej sprawie miało miejsce "składowanie" lub "magazynowanie", podczas gdy w rzeczywistości doszło do zgodnego z prawem odzysku odpadu;

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 12 lipca 2019 r. w części nakazującej E. SA usunięcie odpadów, podczas gdy wykonanie decyzji organu odwoławczego było niemożliwe w momencie jej wydania, a niewykonalność ma charakter trwały;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuchylenie w całości decyzji SKO w Radomiu i przyjęcie przez Sąd, że organy administracji publicznej wyczerpująco i prawidłowo zebrały materiał dowodowy, podczas gdy organy te nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym nie powołały z urzędu biegłego i nie dokonały ponownych oględzin nieruchomości oraz poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, w tym dogłębnego i rzetelnego zbadania przez organ okoliczności dotyczących:

- tego czy decyzje organów obu instancji są wykonalne ze względu na trwałe i nieodwracalne zmieszanie się odpadu z gruntem;

- tego czy zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji są wykonalne ze względu na zabudowania oraz roślinność, które mogłyby ulec zniszczeniu wskutek rozpoczęcia prac związanych z wykonaniem decyzji z 12 lipca 2019 r.;

- skutków wydania decyzji dla bezpieczeństwa mieszkańców i zwierząt żyjących w obrębie nieruchomości, w szczególności możliwości osunięcia się terenu wskutek wykonania decyzji przez skarżącego oraz wpływu na stosunki wodne;

- położenia odpadów na terenie zielonym (zadrzewionym i zakrzewionym);

c) art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie w całości decyzji Wójta Gminy M. z 12 lipca 2019 r. podczas gdy było to niezbędne w realiach niniejszej sprawy do usunięcia naruszenia prawa.

Z kolei A.U. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego tj.: art. 26 ust.6 pkt 3 u.o.o poprzez jego błędne zastosowanie i niedostatecznie precyzyjne wskazanie adresatowi decyzji sposobu usunięcia odpadów bez uwzględnienia bezpieczeństwa nieruchomości sąsiadujących oraz zabudowań znajdujących się na nieruchomości, gdzie przetwarzane były odpady, co w konsekwencji prowadzi do niewykonalności decyzji organu administracji publicznej.

- naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.

b) art. 84 § 1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego w zakresie skutków wykonania zaskarżonej decyzji, w tym możliwych skutków dla nieruchomości sąsiadujących, w sytuacji gdy ustalenie takie wymaga wiadomości specjalnych oraz jest niezbędne dla ustalenia właściwego sposobu ewentualnego usunięcia odpadów.

Autorzy obu skarg kasacyjnych wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Nadto E. SA wniosła o rozważenie zastosowania art. 179a p.p.s.a. i uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2021 r. stwierdzono podstawy do przeprowadzenia autokontroli wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. w sprawie VIII SA/Wa 3/2020 w trybie art. 179a p.p.s.a.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 p.p.s.a., połączył sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 i sygn. akt VIII SA/Wa 72/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem rozpoznania ww. skarg kasacyjnych i skargi J.W. w jednym postępowaniu.

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok tego Sądu z dnia 14 października 2020r., sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 (pkt 1 wyroku); uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia 12 lipca 2019 r., nr BT.6225.1.2018 i umarzył postępowanie administracyjne (pkt 2 wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz A.U. i B.U. solidarnie kwotę 657 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz E. S.A. z siedzibą w Warszawie kwotę 1120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 4 wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu na rzecz J.W. kwotę 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 5 wyroku).

Sąd I instancji wskazał na treść art. 179a p.p.s.a. Następnie wyjaśnił, że przepis ten wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i został wprowadzony przez ustawodawcę w związku z realizacją zasady ekonomiki postępowania. W ocenie Sądu I instancji zaistniała konieczność zastosowania powołanego przepisu, gdyż podstawy skarg kasacyjnych obu skarżących podmiotów w zakresie naruszenia prawa materialnego art. 26 u.o.o poprzez jego błędne zastosowanie są oczywiście usprawiedliwienie.

Odnośnie rozpoznania skargi J.W. WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sąd I instancji zauważył, że podstawową kwestią, która była przedmiotem zarzutów w sprawie i wymagała oceny było to czy istniały podstawy z art. 26 ust.2 u.o.o do nałożenia obowiązku usunięcia odpadów przetworzonych na działce nr [...] we wsi B. WSA zaznaczył, iż organy uznały, że zaistniała podstawa do zastosowania wyżej powołanego przepisu ponieważ ustawa o odpadach statuuje zasadę, iż działalność polegająca na zbieraniu odpadów wymaga uzyskania zezwolenia w postaci decyzji administracyjnej (art. 41 u.o.o). Wyjątki od tej zasady określa przepis art. 45 tej ustawy. Zgodnie z art. 45 ust.1 pkt 2 u.o.o z obowiązku zwalania się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust.8. Listę rodzajów odpadów, które osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw środowiska. Stosownie do rozporządzenia MŚ z 2006 roku w sprawie listy odpadów, które posiadacz odpadów może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku, odpady o kodzie 100180 mogły podlegać procesowi odzysku polegającemu na utwardzaniu nawierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie poprzez ich zestalenie lub przykryciu warstwą niepylącą z zachowaniem odrębnych przepisów, w szczególności prawa budowalnego i wodnego.

W ocenie Sądu I instancji utwardzenie przedmiotowej działki nr [...] odpadem o kodzie 100108 nie naruszało przepisów ani ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U z 2020 r., poz. 1333), ani ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U z 2017 roku, poz. 1121). Przedmiotowa działka nr [...] ma zapis ewidencji gruntów – Lz,R, klasa V. Jednocześnie z pisma z gminy M. z dnia 25 października 2017 r. wynika, iż przedmiotowa działka jest położona w centralnej części wsi, w strefie zabudowy, jest uzbrojona w wodę, kanalizację, energię elektryczną i jest zagospodarowana zielenią. WSA wyjaśnił, że definicję działki budowlanej znajdziemy zarówno w przepisach ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2020 roku, poz. 1990) w art. 4 ust.3a, w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U z 2020 r., poz. 293) w art. 2 pkt 12, w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U z 2019 r., poz.1065) - § 3 ust.1a. Biorąc pod uwagę definicje (choć różnie są rozłożone akcenty) zawarte w wyżej wskazanych przepisach za działkę budowlaną należy uznać każdą działkę gruntu, na której jest możliwa realizacja obiektu budowlanego, zgodnie z wymogami wynikającymi z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Jak wynika z wyżej powołanej informacji działka nr [...] leży w strefie zabudowy, posiada niezbędną infrastrukturę, dostęp do drogi publicznej i nie jest prowadzona na niej produkcja rolna. Nadto w przypadku gruntu rolnego V klasy gleboznawczej nie ma potrzeby ubiegania się o zezwolenie na wyłączenie jej z produkcji rolnej na podstawie art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U z 2017 r., poz. 1161 ze zm).

WSA wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 30 ustawy Prawo budowlane na datę – styczeń 2015 r., jak i obecnie – utwardzanie działki budowalnej nie wymagało ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia.

Biorąc przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U z 2017 r., poz. 1121) odnośnie utwardzenia działki nr [...] w B. nikt z sąsiadów nie wnosił roszczeń w trybie art. 29 ust.3 tej ustawy o przywrócenie stanu poprzedniego, w związku ze zmianą stosunków wodnych na gruncie (skarżący U. są sąsiadami), ani w trybie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.

Powołane rozporządzenie MŚ z 2006 roku obowiązywało do 24 stycznia 2016r. Od tej daty obowiązywało rozporządzenie MŚ z 10 listopada 2015 roku. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia odpady o kodzie 100180 mogły podlegać odzyskowi polegającemu na utwardzaniu powierzchni dróg i placów w sposób uniemożliwiający pylenie oraz w przypadku utwardzania powierzchni maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,15 Mg/m².

Sąd I instancji zaznaczył, że zdaniem organu podstawą do zastosowania art. 26 ust.2 u.o.o było zaistnienie przesłanki negatywnej – przekroczenie maksymalnej ilości zdeponowanych odpadów – mieszanki popiołowo – żużlowej z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych o kodzie 100180 na działce nr [...]. Przyjmując powierzchnię działki 2 340 m² oraz normę 0,15 Mg/m² dopuszczalna ilość odpadów wynosiła 351 Mg. Na działce do jej utwardzenia użyto 2 445,20 Mg odpadu, co przekraczało normę z rozporządzenia MŚ z 2015 roku. W ocenie organu odwoławczego, podzielonej przez Sąd w wyroku z 14 października 2020 r. mimo, iż w dacie złożenia odpadów na działce w styczniu 2015 r. obowiązywało rozporządzenie MŚ z 2006 roku, które nie ograniczało ilości odpadów używanych na potrzeby własne do utwardzania powierzchni, to w sprawie ma zastosowanie rozporządzenia MŚ z 2015 roku, które obowiązywało w dacie orzekania przez organy. Wskazywano, że z zasady ogólnej praworządności (art. 6 k.p.a.) mającej walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP) wynika, że organ ma obowiązek rozpoznawania spraw i orzekania na gruncie obowiązującego aktualnie stanu prawnego.

W ocenie WSA mimo zarzutów podnoszonych w skardze stanowisko organów i akceptacja tego poglądu przez Sąd w wyroku z 14 października 2020 r. są nieuprawnione i naruszają zasadę lex reto non agit.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zasada lex retro non agit jest adresowana przede wszystkim do ustawodawcy i zakazuje mu stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń, sytuacji, które miały miejsce i zostały zakończone przed wejściem w życie tych norm (szerzej na ten temat m.in. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zagadnień związanych z procesem legislacyjnym. Warszawa 2015, s. 48 i nast. oraz przytoczone tam orzecznictwo TK). Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, można od niej odstąpić, jednakże wyjątkowo, jeżeli przemawia za tym konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych niż bezpieczeństwo prawne i zaufanie obywateli do państwa zagrożone pogorszeniem ich sytuacji prawnej wskutek nałożenia na nich określonych obowiązków z mocą wsteczną.

Nie ulega wątpliwości, że każda nowe uregulowanie prawne, a w szczególności ustawa, która wprowadza zmiany w innych ustawach, zgodnie z wymogami przyzwoitej legislacji, powinna zawierać przepisy przejściowe i dostosowujące, aby nie zaskakiwać zainteresowanych nowymi regulacjami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1993 r. K.9/92, OTK 1993, nr 1, poz. 6 i z dnia 24 maja 1994 r. K.1/94, OTK 1994, nr 1, poz. 10). Przepisy przejściowe (intertemporalne) powinny też prowadzić do tego, aby obciążenia związane ze zmianą prawa były proporcjonalnie rozkładane na adresatów norm prawa dotychczasowego i adresatów nowych norm prawnych. Decyzja o zmianie prawa nie powinna być decyzją arbitralną prawodawcy a przepisy przejściowe powinny łagodzić uciążliwe zmiany obowiązującego prawa (S. Wronkowska, Zmiany w systemie prawnym (Z zagadnień techniki i polityki legislacyjnej, PiP 1991, nr 8, s. 3 i nast.).

W sytuacji gdy nowe uregulowanie prawne nie reguluje kwestii intertemporalnych, "lukę" tę powinny wypełnić w drodze wykładni organy stosujące prawo. W tym zakresie prezentowany jest też pogląd, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie (uchwała NSA z dnia 20 października 1997 r. FPK 11/97, ONSA z 1998r., z. 1, poz. 10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03, OTK ZU 2004, nr 5/A, poz. 40). Rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych przez ustawodawcę lub też w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia w procesie stosowania prawa, polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r. P.9/04, OTK 2005, nr 1/A, poz. 9 odsyłający w uzasadnieniu do: J. Mikołajewicz, Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, s. 62).

W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy czy innego przepisu prawa.

Do pozytywnych aspektów bezpośredniego działania ustawy nowej najczęściej zalicza się to, że w stosunku do wszystkich podmiotów mają zastosowanie te same nowe przepisy prawa, które przynajmniej z założenia, powinny lepiej odzwierciedlać aktualne stosunki prawne. Ponadto, przepisy nowej ustawy są wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później niż wola ustawodawcy, której wyrazem była ustawa wcześniejsza (P. Tuleja, Konstytucyjne podstawy prawa intertemporalnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, "Kwartalnik Prawa Prywatnego" 1997, z. 1).

To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.

Na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K.9/92, OTK 1993, cz. I, s. 69i nast., K.14/92, OTK 1993, cz. II, s. 328i nast.). Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego, chociaż wygodne dla ustawodawcy z punktu widzenia porządku prawnego, w praktyce niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

Przyjęte przez ustawodawcę ustalenia w zakresie przepisów intertemporalnych, czy też przyjęte przez organ w drodze wykładni reguły intertemporalne w przypadku braku regulacji ustawowych, nie mogą naruszać podstawowych zasad konstytucyjnych.

Sąd I instancji wskazał, że w związku z tym przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia MŚ z 2015 roku, które w momencie zdarzenia – przyjęcia odpadów do odzysku, w styczniu 2015 roku, nie obowiązywało naruszają zasadę lex retro non agit. Rozporządzenie MŚ z 2005 roku obowiązujące w styczniu 2015 roku pozwalało odpad o kodzie 100180 – mieszanki popiołowo – żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych przekazywać do utwardzania powierzchni dróg i placów i zagospodarowywać w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą niepylącą oraz z zachowaniem przepisów odrębnych w szczególności przepisów prawa wodnego oraz do budowy fundamentów. Rozporządzenie to nie wprowadzało żadnych ograniczeń co do ilości użytego odpadu do utwardzania na metr kwadratowy powierzchni.

Zastosowanie nowych przepisów w obecnej chwili nałożyło by nowe obowiązki na posiadacza odpadów, które powstały w związku ze zmianą przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska.

Zgodnie z art. 45 ust.1 pkt 2 u.o.o w związku z art. 27 ust.8 u.o.o osoba fizyczna i jednostka organizacja niebędące przedsiębiorcami mogą poddać odzyskowi określone rodzaje odpadów, w tym odpad o kodzie 100108 na potrzeby utwardzania powierzchni, utwardzania dróg i placów. W realiach niniejszej sprawy ustalono, iż odpad o kodzie 100108 został pobrany od wytwórcy Enea Wytwarzanie sp. z o.o. i posiadaczem tego odpadu została E. SA. Odpad ten został przetransportowany przez firmę W. K. na działkę nr [...] w B. gdzie został przyjęty przez władającego tą działką – osoby fizyczne mieszkańców wsi reprezentowanych przez sołtysa wsi J.W. Zgodnie z art. 3 ust.1 pkt 19 u.o.o ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów – rozumie przez to się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przepis nie definiuje przy tym kim jest władający powierzchnią ziemi. Skoro jednak, zgodnie z art. 1, ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania, dlatego w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) i stwierdzić, że władającym powierzchnią ziemi jest właściciel nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem – podmiot ujawniony jako władający. Z wypisu ewidencji gruntów i budynków wynika, że działka nr [...] o powierzchni 0,2340 ha stanowi Grunty Wspólne Wsi B. W obecnym stanie faktyczno – prawnym nie sposób przesądzić jej statusu prawnego. Analiza przepisów ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U nr 28 poz. 169 ze zm.), a szczególnie art.8a wskazuje, iż ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie następowało na wniosek złożony nie później niż do 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust.1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. Możliwe jest jeszcze na podstawie art. 8 wyżej powołanej ustawy wydanie przez starostę decyzji o ustaleniu, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust.2 i 3 stanowią mienie gromadzkie. Niewątpliwie faktyczne władztwo nad nieruchomością – działka nr [...] sprawowały i sprawują osoby fizyczne - mieszkańcy wsi B., którzy jako współposiadacze samoistni podejmują decyzje co do przedmiotowej nieruchomości. Potwierdza to fakt, iż w dniu 5 lutego 2015 r. na wniosek rady sołeckiej została wydana decyzja przez Wójta Gminy B. o zezwoleniu na wycięcie 30 sztuk drzew rosnących na terenie działki nr [...]. Również sołtys J.W. działając za wiedzą i zgodą mieszkańców jako posiadaczami tej działki przyjął od E. SA odpad o kodzie 100180. Tak więc doszło do sytuacji, iż dotychczasowy posiadacz odpadów złożył te odpady za zgodą i wiedzą osób fizycznych współwładających działką nr [...] we wsi B. Tak więc doszło przeniesienia posiadania odpadu z E. SA na władających przedmiotową działką osób fizycznych.

Mieszkańcy jako osoby fizyczne przedmiotowe odpady wykorzystali do utwardzenia tej działki i zrobili to zgodnie z przepisami art. 45 ust.1 pkt 2 u.o.o w związku z art. 27 ust.8 u.o.o i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz odpadów może przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącymi przedsiębiorcami celem dopuszczalnych metod ich odzysku.

WSA stwierdził, że w sytuacji gdy przedmiotowy odpad został przez osoby fizyczne zagospodarowany na potrzeby utwardzenia działki nr [...] i przedmiotowa działka została następnie zagospodarowana poprzez nasadzenie roślinności, ustawienie sprzętu do rekreacji, nie zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 26 ust.2 ustawy poprzez nałożenie obowiązku na E. SA w Warszawie usunięcia przetworzonego odpadu o kodzie 100108.

Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. na umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie uznając, iż przedmiotowy odpad został zagospodarowany zgodnie z przepisami prawa i prowadzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit.c) ust.2 pkt b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie( DZ.U z 2015 roku, poz. 615 ze zm.) zasądzając na rzecz E. SA kwotę 1120 zł, solidarnie na rzecz B. i A.U. kwotę 657 zł oraz na rzecz J.W. kwotę 557 zł.

Od powyższego wyroku E.C. i J.C. (powoływani dalej jako "skarżący kasacyjnie"), reprezentowani przez radcę prawnego, wywiedli skargę kasacyjną zaskarżając wyrok ten w całości i zarzucając mu:

1. naruszenia prawa materialnego przez:

1.1. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 27 ustęp 8 oraz ustęp 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 797 - dalej "ustawa o odpadach") w związku z art. 27 ustęp 10 (jako zawierającym wytyczne do wydania rozporządzenia) oraz w związku z § 1 oraz punktem 30 tabeli (Załącznika) Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. nr 75, poz. poz. 527 - dalej w skrócie "Rozporządzenie z 2006 r.") oraz w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, jak również w związku z art. 3 punkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 dalej w skrócie "Prawo budowlane") oraz w związku z art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu na okres nawiezienia odpadów), polegające na błędnym uznaniu, że nawiezienie mas odpadów mieszanki popiołowo - żużlowej o kodzie 10 01 80, na działkę nr [...] w miejscowości B., gmina M., o przeznaczeniu "Grunty zadrzewione i zakrzewione, Lz-RV" (dalej w skrócie "działka nr [...]", stanowi desygnat pojęcia "utwardzenia" gruntu na gruncie powyższych przepisów, co rzekomo pozwalało na przekazanie odpadów osobom fizycznym.

1.2. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 27 ustęp 8 oraz ustęp 9 ustawy o odpadach w związku z art. 27 ustęp 10 (jako zawierającym wytyczne do wydania rozporządzenia) oraz w związku z § 1 oraz punktem 30 tabeli (Załącznika) Rozporządzenia z 2006 r. oraz w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, polegające na tym, że Sąd I instancji przyjął, że zostały w sprawie spełnione wymogi prawa budowlanego i prawa wodnego, pomimo, że w rzeczywistości zostały naruszone następujące przepisy (poniższe przepisy są postawione jako naruszone w związku z powyżej wymienionymi w punkcie 1.2):

a) art. 3 punkt 9 w związku z art. 28 ust. 1 oraz w związku z art. 29 ust. 2 pkt. 5 oraz w związku z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego oraz w związku z art. 1 ust. 1 punkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 703 - dalej w skrócie "ustawa o wspólnotach gruntowych", z których wynikało (w brzmieniu na dzień nawiezienia odpadów), że utwardzenie działki wymagało pozwolenia budowlanego, o ile nie miało miejsca na działce budowlanej, a w niniejszej sprawie działka nie miała charakteru budowlanego i pomimo tego na jej utwardzenie nie zostało wydane pozwolenie na budowę,

b) art. 4 Prawa budowlanego w związku z art. 1 ust. 1 punkt 1, art. 8, art. 8a jak i art. 14 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 a także art. 25 ust. 1 ustawy o wspólnotach

gruntowych poprzez uznanie, że wykazanie jedynie władania na zasadzie posiadania

samoistnego nieruchomości nr [...] ujawnione w wypisie z rejestru gruntów jako gruntów wspólnych wsi B., ale między innymi bez powołania zarządu wspólnoty gruntowej może być uznawane za wystarczające do wykazania spełnienia warunku z art. 4 Prawa budowlanego niezbędnego do zabudowy działki nr [...], to jest wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,

c) art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 3 oraz w związku z art. 190 punkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 - akt uchylony, dalej w skrócie "Prawo wodne"), obowiązujące w dacie nawiezienia odpadów, zakazujące zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, jak również kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz w związku z art. 24 ust. 1 punkt 6 i art. 127 punkt 1 litera d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 55 - dalej "ustawa o ochronie przyrody") oraz związku § 3 ust. 1 punkt 6 Rozporządzenia Nr 43 Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 maja 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki P. i D. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 105, poz. 2950, z 2007 r. Nr 67, poz. 1526 oraz z 2009 r. Nr 1, poz. 1 - dalej w skrócie "Rozporządzenie nr 43 Wojewody Mazowieckiego"), stanowiących podstawę wprowadzenia i obowiązywania zakazu dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka, które to naruszenie "stosunków wodnych" dla działki nr [...] i sąsiednich wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a których złamania to zakazów nie mógł sanować argument przedstawiony przez WSA w Warszawie, że nikt nie wniósł "roszczeń" na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego;

1.3. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 27 ustęp 8 oraz ustęp 9 ustawy o odpadach w związku z art. 27 ustęp 10 (jako zawierającym wytyczne do wydania rozporządzenia) oraz w związku z § 1 oraz punktem 30 tabeli (Załącznika) Rozporządzenia z 2006 r. oraz w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, poprzez całkowite pominiecie, że Rozporządzenie z 2006 r. jako warunek przekazywania odpadów osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym wskazywało, że ma to nastąpić "Do utwardzania powierzchni, utwardzania dróg i placów w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą niepylącą oraz z zachowaniem przepisów odrębnych w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego oraz do budowy fundamentów", co doprowadziło do pominięcia przez WSA w Warszawie przy subsumcji następujących przepisów odrębnych (poniższe przepisy są postawione jako naruszone w związku z powyżej wymienionymi w punkcie 1.3.),

a) art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach nakazującego prowadzić gospodarkę odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska podczas gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (opinia biegłego z dnia 24 maja 2019 r. cytowana w uzasadnieniu do Uchwały nr XIX/123/20 Rady Gminy M.) wynika, że odpady nawiezione na działkę nr [...] wykazały przekroczenie zawartości antymonu, arsenu, selenu i fluorków. Z tego względu odpady te mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi mających z nimi bezpośredni kontakt. "(...) Na zdrowie może też niekorzystnie wpływać bezpośredni kontakt z odpadami. Dotyczy to w szczególności działki nr [...], na której przebywają mieszkańcy wsi, w tym dzieci. Jak zaobserwowano w czasie prac terenowych popioły spod warstwy nasypu zbudowanego z gruntów rodzimych, są wynoszone na powierzchnię przez zwierzęta ryjące (krety) i mogą z nimi mieć kontakt osoby przebywające na terenie nieruchomości. W okresach suchych może również dochodzić do pylenia,

b) art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 3 ust. 1 punkty 3 ,5 oraz 6 Rozporządzenia Nr 43 Wojewody Mazowieckiego, poprzez nieuwzględnienie faktu, że działka nr [...] znajduje się na obszarze Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki P. i D. a nawiezienie odpadów doprowadziło do złamania trzech zakazów obowiązujących na jego obszarze, to jest: likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu jak również zakazu naruszania stosunków wodnych.

c) art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieuwzględnienie, że działka nr [...] znajduje się na terenie:

• Obszaru specjalnej ochrony ptaków - Dolina P. PLB 140003,

• Specjalnego obszaru ochrony siedlisk - Dolina Dolnej P. PLH 140016, a skoro ani posiadacz odpadów ani osoby fizyczne rzekomo przejmujące je na podstawie art. 27 ust. 8 i 9 ustawy o odpadach nie wykazały wiarygodnie, że oddziaływanie nawiezionych odpadów jest nieznaczące, to należy uznać w myśl zasady przezorności (art. 192 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992 r., s. 7, ze zm., Dz. Urz. UE, Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, s. 102), iż może ono być znaczące, co czyni nawiezienie odpadów w okolicznościach niniejszej sprawy sprzecznym z normą wyprowadzaną z przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

1.4. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 26 ustęp 1 oraz ustęp 2 ustawy o odpadach w powiązaniu z art. 27 ustęp 8 oraz ustęp 9 ustawy o odpadach w związku z art. 27 ustęp 10 tej ustawy (jako zawierającym wytyczne do wydania rozporządzenia) oraz w związku z § 1 oraz punktem 30 tabeli (Załącznika) Rozporządzenia z 2016 roku oraz w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach w związku z:

- art. 3 punkt 9 w związku z art. 28 ust. 1 oraz w związku z art. 29 ust. 2 pkt. 5 Prawa

budowlanego,

- art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

- art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach,

- art. 24 ust. 1 oraz 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody

poprzez przyjęcie, że nie ma podstaw do zastosowania w sprawie art. 26 ust. 1 oraz ust. 2 zmierzających do nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcie z działki nr [...], pomimo, że nie doszło do wykorzystania odpadów do utwardzaniu gruntu, jak i z zachowaniem przepisów odrębnych w szczególności przepisów prawa budowlanego i prawa wodnego, a działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do ich składowania lub magazynowania.

1.5. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 27 ust. 8 i 9 ustawy o odpadach w związku z art. 27 ustęp 10 tej ustawy o odpadach (jako zawierającym wytyczne do wydania rozporządzenia) oraz w związku z § 1 oraz punktem 30 tabeli (Załącznika) Rozporządzenia z 2006 roku oraz w związku z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach jak również w związku z art. 14 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 a także art. 25 ust. 1 ustawy o wspólnotach gruntowych poprzez przyjęcie, że Sołtys gminy B. lub Rada Sołecka mogli w imieniu wspólnoty gruntowej wyrazić zgodę na przyjęcie odpadów, podczas gdy:

- zgodę taką mógł wyrazić tylko zarząd spółki powołanej dobrowolnie lub przymusowo do sprawowania zarządu nad taką wspólnotą (w karcie przekazania odpadów jest wskazany, jako podmiot, któremu należy przekazać odpady "Wspólnota wiejska wsi B." a podpis został złożony przez Sołtysa wsi B.");

- zgoda mogłaby dotyczyć tylko przejęcia odpadów do wykorzystania "za pomocą dopuszczalnych metod odzysku" w więc przypisanego dla danego odpadu w Rozporządzeniu z 2006 r., a nawet w karcie przekazania odpadów dotyczącej mieszanki popiołowo - żużlowej o kodzie 10 01 80 brak jest wskazania w rubryce zatytułowanej "Rodzaj procesu przetwarzania, któremu powinien zostać poddany odpad" jakiemu procesowi ma być poddana mieszanka popiołowo-żużlowa.

1.6. Z najdalej posuniętej ostrożności podniesiono także zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 27 ust. 8 oraz 9 ustawy o odpadach w związku z § 1 Rozporządzenia z 2006 r. oraz punktem 30 załącznika do tego rozporządzenia oraz w związku z § 1 i 2 oraz punktem 21 załącznika Rozporządzenia z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. poz. 93 - dalej w skrócie "Rozporządzenie z 2015 r.") poprzez przyjęcie, że w odniesieniu do odpadów nawiezionych na działkę nr [...] znajduje zastosowanie regulacja Rozporządzenia z 2006 r. a nie Rozporządzenia z 2015 r ., co implikowało, że do subsumcji Sąd I instancji przyjął, że brak jest ograniczeń ilościowych odnośnie do przyjmowanych odpadów, w miejsce limitu wynoszącego 0,15 Mg/m2 utwardzanej powierzchni.

2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

2.1. art. 145 § 1 pkt 1 litera a) p.p.s.a. w związku z art. 179a p.p.s.a oraz w związku ze wszystkimi przepisami wskazanymi w punktach od 1.1 do 1.6. zarzutów poprzez uchylenie wyroku z dnia 14 października 2020, sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 jak i uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. z dnia 12 lipca 2019 r., nr BT.6225.1.2018 tudzież umorzenie postępowania administracyjnego, albowiem w sprawie brak było podstaw do zastosowania zarówno trybu "autokontroli" oraz uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest art. 26 ust. 1 i 2 ustawy odpadach, skoro w sprawie nie doszło do wykorzystania odpadów do utwardzaniu gruntu zgodnie z art. 27 ust. 8 i 9 ustawy o odpadach jak i warunkami Rozporządzenia z 2006 r. (względnie Rozporządzenia z 2015 r.), jak i nie nastąpiło to z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego, a działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów;

2.2. (z ostrożności procesowej): art. 145 § 1 pkt 1 litera a p.p.s.a. w związku z art. 179a p.p.s.a oraz w związku z art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a. (tego przepisu poprzez niezastosowanie) oraz w związku z art. 7, 77 § 1, art. 84 § 1 oraz w związku z art. 107 § 1 pkt 6 oraz w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., 256 - dalej "k.p.a.") poprzez uchylenie wyroku z dnia 14 października 2020, sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 jak i uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy M. z dnia 12 lipca 2019 r., nr BT.6225.1.2018 tudzież umorzenie postępowania administracyjnego, albowiem w sprawie brak było podstaw do zastosowania trybu "autokontroli", a w szczególności w wyniku którego miałoby dodatkowo dojść do umorzenia postępowania administracyjnego. Ewentualne stwierdzenie naruszenia prawa (zastosowanie Rozporządzenia z 2015 r. w miejsce Rozporządzenia z 2006 r.) powinno co najwyżej prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji SKO jak i poprzedzającej ją decyzji celem ponownego rozpoznania sprawy pod kątem spełnienia wszystkich wymogów pozwalających na przekazywanie odpadów osobom fizycznym wynikających z Rozporządzenia z 2006 r. Jeżeli bowiem nawet miało miejsce naruszenie przepisów prawa materialnego (zastosowanie niewłaściwego rozporządzenia, to jest Rozporządzenia z 2015 r. w miejsce Rozporządzenia z roku 2006 r.) to była to co najwyżej podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta, celem ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, czy są spełnione warunki z Rozporządzenia z 2006 r, określone w jego załączniku, punkcie 30,

a dodatkowo:

- do takiego rozstrzygnięcia sprawy (oceny zgodności z wymogami Rozporządzenia z

2006 r.) przez organy administracji (a nie po raz pierwszy na gruncie Rozporządzenia z 2006 r. przez Sąd administracyjny) są wymagane wiadomości specjalne w zakresie tego, czy nawiezienie odpadów na działkę [...]:

- nie narusza stosunków wodnych;

- może mieć wpływ na wody podziemne - jak wynika z dokumentu - opinii biegłego wnioskowanej przez skarżących (s. 20 akt) składowanie odpadów na działce [...] (ale i o numerach [...], [...] jak i [...]) nie spełnia naturalnych wymogów ochrony środowiska gruntowo-wodnego (brak bariery izolującej i płytkie występowanie poziomu wodonośnego), a jednocześnie nie wykonano odpowiednich prac zabezpieczających (brak wykonanej sztucznej bariery). Nie wykonano także monitoringu najpłytszego poziomu wód podziemnych;

- nie powoduje zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, w szczególności ze względu na ich charakter chemiczny (wykazane w opinii biegłego z dnia 24 maja 2019 roku cytowanej w uzasadnieniu do Uchwały nr XIX/123/20 Rady Gminy M. przekroczenia zawartości antymonu, arsenu, selenu i fluorków w odpadach nawiezionych na działkę nr [...]) oraz ze względu na charakter fizyczny - poprzez pylenie oraz "wynoszenie na powierzchnię przez zwierzęta ryjące (krety)" - powyższa opinia;

- wpływu nawiezienia odpadów na działkę [...], ale i inne sąsiednie to jest [...], [...] i [...] na cele:

- Obszaru specjalnej ochrony ptaków - Dolina P. PLB 140003,

- Specjalnego obszaru ochrony siedlisk - Dolina Dolnej P. PLH 140016,

2.3. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z 179 p.p.s.a. oraz art. 179a p.p.s.a poprzez wydanie orzeczenia w trybie autokontroli z pominięciem stanowiska obecnie

skarżących kasacyjnie (wydanie wyroku zanim wpłynęły nadane w terminie ustawowym wynikającym z art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargi kasacyjne, w których to odpowiedziach, obecnie skarżący kasacyjnie, precyzyjnie wskazali jakie warunki wynikające z art. 27 ust. 8 i ust. 9 oraz Rozporządzenia z 2006 r. nie zostały spełnione, które umożliwiałyby przekazywanie odpadów osobom fizycznym, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem uwzględnienie tej argumentacji popartej dowodami powodowałoby konieczność przekazania poprzednich skarg kasacyjnych wraz odpowiedziami Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

2.4. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 12 oraz 33 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 111 p.p.s.a. (ust. 1 i ust. 2 - WSA nie sprecyzował podstawy prawnej połączenia spraw) oraz w związku z art. 47 § 1 p.p.s.a. w związku 65 § 1 p.p.s.a. poprzez połączenie w dniu 15 lutego 2021 roku sprawy VIII SA/Wa 72/21 (poprzednio VIII SA/Wa 5/2020) ze sprawą właśnie VIII SA/Wa 3/20 i wydanie wyroku już w dniu 18 lutego 2021 r., bez uprzedniego doręczenia skarżącym kasacyjnie skargi J.W., co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem pozbawiło skarżących kasacyjnie prawa do zajęcia stanowiska w sprawie, a w szczególności przedstawienia argumentów i dowodów świadczących o tym, że w sprawie nie doszło do wykorzystania odpadów do utwardzaniu gruntu, jak i z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego, a działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do ich składowania lub magazynowanie.

2.5. art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez:

a) brak wyjaśnienia, jak należy rozumieć pojęcie "utwardzenia" gruntu zgodnie z punktem 30 Rozporządzenia z 2016 r. i dlaczego nawiezienie odpadów i przykrycie ich warstwą piasku (około 10 cm) spełnia desy gnat tego pojęcia;

b) całkowite zignorowanie stanowiska skarżących kasacyjnie zawartych w ich pismach procesowych, a w szczególności w odpowiedziach na skargi kasacyjne od pierwotnego wyroku WSA w Warszawie dotyczących tego, że nawiezienie odpadów na działkę nr [...]:

- może naruszać stosunki wodne;

- może mieć wpływ na wody podziemne - jak wynika z dokumentu - opinii biegłego wnioskowanej przez skarżących (s. 20 akt) składowanie odpadów na działce [...] (ale i o numerach [...], [...] jak i [...]) nie spełnia naturalnych wymogów ochrony środowiska gruntowo-wodnego (brak bariery izolującej i płytkie występowanie poziomu wodonośnego), a jednocześnie nie wykonano odpowiednich prac zabezpieczających (brak wykonanej sztucznej bariery);

- może powodować zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, w szczególności ze względu na ich charakter chemiczny (wykazane w opinii biegłego z dnia 24 maja 2019 roku cytowanej w uzasadnieniu do Uchwały nr XIX/123/20 Rady Gminy M. przekroczenia zawartości antymonu, arsenu, selenu i fluorków w odpadach nawiezionych na działkę nr [...]) oraz ze względu na charakter fizyczny - poprzez pylenie oraz "wynoszenie na powierzchnię przez zwierzęta ryjące (krety)" - powyższa opinia;

- może mieć wpływ (w powiązaniu z nawiezieniem odpadów na działki sąsiednie

to jest [...], [...] i [...]) na cele:

* Obszaru specjalnej ochrony ptaków - Dolina P. PLB 140003,

* Specjalnego obszaru ochrony siedlisk - Dolina Dolnej P. PLH 140016,

c) brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia dlaczego dowód z dokumentu (opinii wydanej w postępowaniu karnym) został oddalony - postanowienie s. 145 akt sprawy,

d) brak wyjaśnienia na jakiej zasadzie przy przyjmowaniu odpadów był reprezentowana wspólnota gruntowa wsi B. przez Sołtysa wsi B. i do jakich celów zostały przyjęte odpady zgodnie z podstawowym dokumentem - Kartą przekazania odpadów - skoro stosowna rubryka tego dokumentu nie jest wypełniona.

Ad. 2.6.

art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez:

- oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z dokumentu, opinii biegłego wydanej w postępowaniu karnym (wniosek na k. 20 akt sprawy VIII SAWa 3/20);

- brak rozstrzygnięcia dowodowego w przedmiocie złożonych do akt sprawy (wraz z

odpowiedziami na skargi kasacyjne od wyroku z dnia 14 października 2020 r.) dowodów na piśmie (są one ponownie zawnioskowane w punkcie V skargi kasacyjnej), co miało wpływ na wynik w sprawie, albowiem uwzględnienie tych wniosków dowodowych powodowałoby stwierdzenie okoliczności skutkujących stwierdzeniem braku podstaw do wdrożenia trybu autokontroli i przekazaniem akt do NSA wraz ze skargami kasacyjnymi od wyroku z dnia 14 października 2020 r.;

Wobec podniesionych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o:

a) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie wszystkich skarg złożonych w sprawie to jest: E. S.A. z siedzibą w W., A.U., B.U. oraz J.W.,

ewentualnie, o:

b) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

c) zasądzenie na podstawie art. 203 punkt 2 p.p.s.a. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przepisanych, to jest od skarżących na rzecz skarżących kasacyjnie.

Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wnieśli też o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Nadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku art. 193 p.p.s.a. (a w odniesieniu do dowodu pod literą "a" również w związku z art. 2781 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.) skarżący kasacyjnie wnieśli o dopuszczenie dowodów z następujących dowodów z dokumentów:

a) opinii biegłego sądowego w zakresie geologii i ochrony środowiska R.J. Przedmiotowa "Opinia..." sporządzona została dla celów postępowania karnego prowadzonego obecnie przez Prokuraturę Okręgową, Wydział I Śledczy w R. ul. M. w sprawie o sygnaturze PO I Ds. 110.2019, na okoliczność stwierdzenia w niej, że:

- na podstawie wyników badań laboratoryjnych nie można zakwalifikować odpadów zdeponowanych na działce [...] do odpadów obojętnych;

- w pobranych próbkach stwierdzono przekroczenia antymonu i fluorków;

- odpady należy usunąć, gdyż "(...) teren na którym składowane są odpady nie spełnia naturalnych wymogów ochrony środowiska gruntowo - wodnego (brak bariery izolującej i płytkie występowanie poziomu wodonośnego)".

- " ...Na zdrowie ludzi może też niekorzystnie wpływać bezpośredni kontakt z odpadami. Dotyczy to w szczególności działki nr [...], na której przebywają mieszkańcy wsi, w tym dzieci...".

W przypadku dopuszczenia dowodu z tego dokumentu wnieśli także o zwrócenie się do Prokuratury Okręgowej, Wydział I Śledczy w R. ul. M. o przedłożenie go do akt niniejszej sprawy.

b) z następujących dowodów zawnioskowanych w odpowiedziach na skargi kasacyjne od wyroku z dnia 14 października 2020 roku, to jest:

- wypisu z rejestru gruntów z dnia 20 marca 2015 roku dla działki nr [...] (s. 290 akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) na okoliczność charakteru działki nr [...] - "Grunty zadrzewione i zakrzewione",

- wydruku zdjęcia działki nr [...] sprzed wycinki (dokument s. 289 akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) jak i wydruku zdjęć działki nr [...] po wycince drzew (dokumenty s. 280, 281, 287, 288 akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) na okoliczność wyglądu działki sprzed wycinki drzew i zakrzewień oraz wycięcia wszystkich drzew i zakrzewień z działki nr [...] wbrew nawet nieważnej Decyzji Wójta Gminy M. z dnia 5 lutego 2015r.;

- pisma RDOŚ z 10.06.2015 r. (sygn. WSTII-R.600.14.2014.ML, s. 291-291 verte akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) na okoliczność stwierdzonych naruszeń prawa wywołanych nawiezieniem odpadów na działkę nr [...], to jest: prawa wodnego (zmiana stosunków wodnych), złamania trzech zakazów obowiązujących na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki P. i D.;

- Uchwały nr XIX/123/20 Rady Gminy M. z dnia 23 stycznia 2020 roku wraz z uzasadnieniem, strona 284-285 akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) na okoliczność tego, że w opinii biegłego z dnia 24 maja 2019 r. cytowanej w uzasadnieniu do Uchwały nr XIX/123/20 Rady Gminy M. odpady nawiezione między innymi na działkę nr [...] wykazały przekroczenie zawartości antymonu, arsenu, selenu i fluorków. Z tego względu odpady te mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi mających z nimi bezpośredni kontakt. "(...) Na zdrowie może też niekorzystnie wpływać bezpośredni kontakt z odpadami. Dotyczy to w szczególności działki nr [...], na której przebywają mieszkańcy wsi, w tym dzieci. Jak zaobserwowano w czasie prac terenowych popioły spod warstwy nasypu zbudowanego z gruntów rodzimych, są wynoszone na powierzchnię przez zwierzęta ryjące (krety) i mogą z nimi mieć kontakt osoby przebywające na terenie nieruchomości. W okresach suchych może również dochodzić do pylenia (...).";

- protokołu kontroli WIOŚ nr RA 28/2015 (s. 282-283 verte akt sprawy VIII SA/Wa 3/20), oraz pisma Mazowieckiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 maja 2015 r. (RA-IN.7024.18.2015.UK, s . 286-286 verte akt sprawy VIII SA/Wa 3/20), na okoliczność stwierdzenia, że odpady zostały nawiezione na działkę nr [...] nielegalnie, a w szczególności bez jakiejkolwiek decyzji administracyjnej;

- protokołu kontroli WIOŚ nr RA 60/2015 (s. 292 - 294 akt sprawy VIII SA/Wa 3/20) na okoliczność tego, że w czasie kontroli, w punkcie 2 tego protokołu - Naruszenia i nieprawidłowości - zapisano "(...) Odpady mieszanki popiołowo - żużlowe zostały przekazane osobom fizycznym na teren działki rolnej zadrzewionej i wykorzystane do rekultywacji działki rolnej, metody niedopuszczonej w rozporządzeniu z dnia 19 grudnia 2008 r. (...)" oraz faktu, że E. nie zgłosiła zastrzeżeń do tego protokołu.

c) dodatkowo wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów - s.1, 4 i 11 Raportu o terenie 0,23 ha, województwo: mazowieckie, powiat: kozienicki, gmina: M., jednostka ewidencyjna: M. obręb: [...] działki: [...] (stan z dnia 30.3.2021r.) załączanych do niniejszej skargi kasacyjnej na okoliczność tego, że obszar, na którym jest położona działka nr [...] nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jej otoczenie to niemal w 90 % grunty orne lub pokryte roślinnością trawiastą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia Sądowi ocenę jej zasadności (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7318/21). Wyjątkowo Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza usunięcie wadliwości zgłoszonej podstawy kasacyjnej w drodze rozumowania, przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego środka odwoławczego. Jednakże również w takim przypadku zastrzega, że nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie motywów skargi kasacyjnej, tym bardziej, że wyodrębnienie zarzutów z treści uzasadnienia skargi zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej ten środek zaskarżenia. Tym samym podstawę rozpoznania winny stanowić tylko takie zarzuty, których sformułowanie nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 4786/21).

W pierwszej kolejności należy zatem w niniejszej sprawie rozważyć czy, bez względu na podniesione w złożonej skardze kasacyjnej zarzuty nie zachodzi jedna z przyczyn nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., w szczególności w pkt 5 mówiącym o pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw. W niniejszej sprawie jest to o tyle istotne, że wnoszący skargę kasacyjną E.C. i J.C. w jedynym z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania (zarzut oznaczony jako 2.4) wskazując na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 12 i art. 33 § 1 47 § 1, art. 111 oraz art. 65 § 1 p.p.s.a. mówią o pozbawieniu ich możliwości prawa do zajęcia stanowiska wobec wydania zaskarżonego wyroku w ramach autokontroli, który został wydany na posiedzeniu niejawnym, co prawda po złożeniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2020r. przez E. S.A. z siedzibą w W. i A.U., ale przed upływem ustawowego terminu do złożenia przez nich odpowiedzi na powyższe skargi kasacyjne, co też uczynili po wydaniu wyroku wydanego przez Sąd I instancji w trybie autokontroli. Nadto wskazali, że zgodnie z treścią postanowienia Sądu I instancji z dnia 15 lutego 2021 r. na podstawie art. 111 p.p.s.a. połączono do wspólnego rozpoznania sprawy oznaczone sygn. akt VIII SA/Wa 3/20 toczącą się ze skarg A.U., B.U. oraz E. S.A. z siedzibą Warszawie oraz sygn. akt 72/21 toczącą się ze skargi J.W. (uprzednio pod sygn. 5/20) i w dalszym ciągu sprawy te prowadzono pod sygnaturą VIII SA/Wa 3/20. Do chwili wydania przez Sąd I instancji wyroku w trybie autokontroli nie otrzymali skargi wniesionej przez J.W. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 72/21. Potwierdza to analiza akt sprawy. Należy także wskazać, że w sprawie ze skargi J.W. przed wydaniem postanowienia o połączeniu Przewodniczący Wydziału wydał w dniu 2 lutego 2021 r. zarządzenie, zgodnie z którym na podstawie na art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) sprawę tą skierowano na posiedzenie niejawne. Z akt sprawy wynika, że zarządzenia tego nie doręczono stronom, organowi ani też uczestnikom postępowania, w tym wnoszącym w niniejszej sprawie skargę kasacyjną tj. E. i J.C.

Przed dokonaniem oceny czy powyższy stan faktyczny pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z nieważnością postępowania należy podkreślić, że ustawodawca nie sprecyzował użytego w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. pojęcia "pozbawienie możności obrony swych praw". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że dotyczy ono różnych stanów faktycznych i nie należy go utożsamiać z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu. Do pozbawienia strony możności obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach, poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1142/21). Nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (por. wyroki NSA z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 2822/21, z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 110/22, z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II FSK 901/21). Spełnienie przesłanki określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. może nastąpić także wówczas, gdy strona zostanie zawiadomiona o terminie posiedzenia, ale na skutek innych zaniechań sądu pierwszej instancji strona nie będzie w stanie zająć stanowiska w sprawie (wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4864/21, z dnia 18 kwietnia 2024 r. sygn. akt II FSK 901/21). Podobnie w literaturze przedmiotu wskazuje się, że art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powinien być rozumiany szerzej i obejmować również sytuacje, kiedy strona jest pozbawiona możności obrony swych praw z przyczyn leżących w samym charakterze danego unormowania procesowego, ponieważ w przeciwnym wypadku strona może być pozbawiona należnej jej ochrony prawnej (zob. J. P. Tarno, teza 23 komentarza do art. 183 p.p.s.a., [w]: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Lex 2011).

Prawo do obrony to przede wszystkim prawo do bycia wysłuchanym. Strona postępowania powinna mieć możliwość przedstawienia swoich racji przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego sprawę, a swoje stanowisko strona może prezentować zarówno w pismach procesowych, jak też bezpośrednio przed sądem na rozprawie (zob. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2022 r. sygn. akt III FSK 4134/21).

Należy przy tym podkreślić, że rozpoznawanie spraw na rozprawie jest zasadą postępowania sądowoadministracyjnego (art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a.). Rozprawa jest zasadniczą fazą postępowania sądowoadministracyjnego, podczas której strony - najpierw skarżący, a potem organ - zgłaszają ustnie swoje żądania i wnioski oraz składają wyjaśnienia. Na rozprawie strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków (art. 106 § 1 p.p.s.a.). Przywołane przepisy stanowią realizację konstytucyjnej zasady jawności postępowania sądowego (art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

Wyjątkiem od tej zasady jest rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej na posiedzeniu niejawnym. Taki sposób procedowania przez sąd administracyjny musi mieć jednak wyraźne umocowanie w przepisie szczególnym, którego interpretacja nie może być rozszerzająca, a w szczególności nie może prowadzić do pozbawienia strony jakiejkolwiek możliwości przedstawienia swoich racji przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego sprawę.

Sprawa ze skargi J.W. przed połączeniem do wspólnego rozpoznania, jak już wskazano, miała zostać, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego, rozpoznana przez Sąd I instancji na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs⁴ § 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r. poz. 374 ze zm. - dalej jako "ustawa covidowa"). Przepis ten, w brzmieniu właściwym dla sprawy, stanowił, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podtrzymuje pogląd, że regulacja ta - sama w sobie - nie narusza podstawowych uprawnień procesowych strony. Okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza zatem, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw. Rzeczą sądu jest jednak takie zorganizowanie postępowania, aby to uprawnienie strony w sposób należyty zapewnić (por. wyroki NSA z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3585/21, z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 110/22).

W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie takich wymagań nie spełnił. Jak wynika z akt sprawy skarżącym kasacyjnie nie tylko nie doręczono odpisu zarządzenia o skierowaniu sprawy ze skargi J.W. do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wraz z stosownym pouczeniem o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień celem umożliwienia wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia, ale także nie doręczono im odpisu skargi przez niego złożonej. Nie może usprawiedliwiać tych zaniechań ze strony Sądu I instancji fakt doręczenia postanowienia z dnia 16 kwietnia 2020 r. o odrzuceniu skargi złożonej przez J.W. jako Sołtysa wsi B., złożonej skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia jak i postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2020 r. o uchyleniu tegoż postanowienia. Należy podkreślić, że skarga złożona przez J.W. została rozpoznana łącznie ze skargami kasacyjnymi złożonymi przez E. S.A. z siedzibą w W. i A.U. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. przez ten sam Sąd w ramach autokontroli na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2021 r., o którym terminie między innymi E. i J.C. nie byli zawiadomieni.

Powyższe okoliczności uzasadniają zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie, że skarżący kasacyjnie E. i J.C. zostali pozbawieni możliwości obrony swoich praw w postępowaniu przed Sądem I instancji i w konsekwencji zachodzi w tej sprawie nieważność tego postępowania. Należy podkreślić, że skarżąca kasacyjnie nie musiała przy tym wykazywać związku przyczynowego między uchybieniem procesowym powodującym nieważność postępowania a wynikiem sprawy. O nieważności postępowania decyduje waga uchybień procesowych, a nie skutki, które wynikają lub mogą z nich wyniknąć (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. II OSK 437/05, postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. II FSK 2688/11). W przypadku nieważności postępowania kwestia, czy przyczyna tej nieważności miała, czy też nie, wpływ na wynik sprawy, nie ma znaczenia, bowiem gwarancje procesowe, zawarte w art. 183 § 2 p.p.s.a., są tak ważne w demokratycznym państwie prawa, że ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił ich przestrzegania od tego, czy miały one wpływ na wynik sprawy (wyroki NSA z dnia 26 września 2013 r. sygn. II GSK 716/12, z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 110/22).

W warunkach stanu pandemii/epidemii, w jakich zostało wydane zarządzenie o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w rozpoznawanej sprawie, prawo do obrony powinno być zagwarantowane przede wszystkim poprzez powiadomienie stron o posiedzeniu niejawnym i umożliwienie im zajęcia stanowiska w formie pisemnej. Bezsporne jest, że jeżeli o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należało przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia w sprawie. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że już samo zbyt późne zawiadomienie strony o terminie posiedzenia niejawnego wyznaczonego na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy covidowej, uniemożliwiające przedstawienie stanowiska w sprawie, wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (por. np. wyroki NSA z dnia 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1142/21, z dnia 2 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3462/21). Tym bardziej zatem taką przesłankę spełnia brak pouczenia strony skarżącej o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem wyroku na posiedzeniu niejawnym, niezawiadomienie jej o terminie tego posiedzenia i wydanie wyroku jeszcze przed upływem terminu na zajęcie stanowiska w sprawie (wydanie wyroku w ramach autokontroli przed upływem terminu do złożenia odpowiedzi na skargi kasacyjne przy jednoczesnym rozpoznaniu skargi innego podmiotu, której objęty autokontrolą wyrok nie dotyczył).

Powyższe uchybienia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powodują, że skarżący kasacyjnie E. i J.C. zostali pozbawieni możności obrony swoich praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W konsekwencji prowadzić to musi do stwierdzenia nieważności postępowania, jakie toczyło się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Warszawie w związku z rozpoznaniem skargi złożonej przez J.W. oraz wydania wyroku w trybie autokontroli. Zaskarżony wyrok należało zatem uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ocena pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej na tym etapie postępowania byłaby przedwczesna. Stwierdzenie pozbawienia strony możności obrony jej praw w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stwarza sytuację, w której sąd odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. II GSK 378/05, z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. II OSK 2024/16, z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. II GSK 1109/16).

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji zapewni prawidłowy udział wszystkich stron i uczestników postępowania przed wydaniem orzeczenia w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.