Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 378/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 maja 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 378/19, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej "ppsa"), odmówił "[...] wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

[...] w skardze na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest konieczne z uwagi na znaczną kwotę przypadającą do zwrotu, która została niesłusznie na Spółkę nałożona. Powołała się także na swoją trudną sytuację majątkową, oraz istotne niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jakie wiązać się mogą z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Spółka z powodu złej sytuacji finansowej nie jest w stanie zwrócić określonej w zaskarżonej decyzji kwoty [...] zł bez poniesienia istotnego uszczerbku majątkowego, który zaważyć może na dalszej działalności Spółki. Saldo rachunku bankowego na dzień sporządzenia skargi wynosiło [...] zł. Z rachunku zysków i strat wynika, iż pomimo znacznych obrotów, Spółka generuje starty. Skarżąca nie ma obiektywnych możliwości uiszczenia środków określonych do zwrotu w zaskarżonej decyzji, co w przypadku braku wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji spowoduje niezwłoczne wszczęcie egzekucji administracyjnej z jej majątku, a w konsekwencji wywołać może trudne do odwrócenia dla Skarżącej skutki. Wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z istotnym zagrożeniem dla kontynuowania działalności Spółki, a co za tym idzie z ryzykiem ogłoszenia upadłości i likwidacji działalności gospodarczej. Przeprowadzenie egzekucji z majątku Skarżącej, biorąc pod uwagę jej aktualne wyniki finansowe, jak również wysokość zobowiązania będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji, która wraz z należnymi odsetkami przekracza [...] zł mogłoby doprowadzić do utraty przez Spółkę płynności finansowej kontroli nad prowadzoną działalnością gospodarczą.

Spółka wskazała ponadto, że nawet jeśli wykonanie zaskarżonej decyzji nie wiązałoby się bezpośrednio z likwidacją działalności gospodarczej, to mogłoby doprowadzić do innego rodzaju trudnych do odwrócenia skutków. W znaczny sposób utrudniłoby Skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej i wiązałoby się z istotnymi stratami finansowymi, łącznie z koniecznością rozwiązania umów o pracę z zatrudnionymi osobami, ale i umów cywilnoprawnych z kontrahentami, co w konsekwencji. Spółka przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego na dzień 23.01.2019 r., rachunek zysków i start na dzień 31.11.2018 r. oraz rachunek zysków i strat na dzień 31.12.2017 r. (z porównaniem stanu na dzień 31.12.2016 r.).

Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie stwierdził, że konieczność wykonania decyzji administracyjnej może doprowadzić do powstania uszczerbku w majątku Spółki, co nie zawsze musi oznaczać spowodowanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Kwestia wysokości kwoty do zwrotu określonej w zaskarżonej decyzji nie może być sama w sobie przesłanką do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, zaś wyegzekwowanie należności pieniężnej z samej swej istoty nie może być uznane za okoliczność powodującą trudne do odwrócenia skutki.

Zdaniem Sądu I instancji wykazanie przez Spółkę straty nie musi przekładać się na stwierdzenie, że nie dysponuje ona środkami finansowymi, czy też majątkowymi, niezbędnymi do pokrycia określonej decyzją należności publicznoprawnej. Spółka jest dużym podmiotem, posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł. Według przedstawionych rachunków zysków i start na koniec 2017 r. Spółka uzyskała przychody netto w wysokości [...] zł, a na koniec listopada 2018 r. w wysokości [...] zł. We wskazanym okresie przychody Spółki wzrosły, a strata znacznie zmniejszyła się.

W ocenie WSA, na podstawie rachunku zysków i strat oraz fragmentarycznej informacji o stanie środków na rachunku bankowym nie można ocenić, w jaki sposób kształtuje się obecnie faktyczna płynność finansowa Spółki i jakie są jej aktualne i rzeczywiste możliwości płatnicze. Nadesłane wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji materiały nie obrazują wysokości i rodzaju aktywów ora pasywów. Nie dołączono dokumentów, w oparciu o które można by stwierdzić wielkość przepływów środków pieniężnych na rachunku bankowym. Ponadto, w przypadku ewentualnie wygranego sporu sądowego uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla Spółki.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach z dnia 29 stycznia 2018 r. Ewentualnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ppsa poprzez jego błędną wykładnię i dowolne uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Spółka powołała się na swoją trudną sytuację finansową, przy której wykonanie decyzji będzie wiązać się z ryzykiem ogłoszenia upadłości i likwidacji działalności gospodarczej. Chodzi tu o konieczność rozwiązania umów o pracę z zatrudnionymi osobami, jak i umów cywilnoprawnych z kontrahentami. Ewentualny zwrot należnego zobowiązania wraz z odsetkami nie spowoduje "odwracalności" skutków np. związanych z rozwiązaniem umów z kontrahentami, którzy do tego czasu zapewne znajdą innego dostawcę usług.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ppsa. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że dopiero mając do dyspozycji dane liczbowe dotyczące sytuacji finansowej Skarżącej, jej możliwości płatniczych, majątku, Sąd mógłby ocenić, czy faktycznie wykonanie zaskarżonej decyzji zobowiązującej do zwrotu wskazanej w niej kwoty dofinansowanie będzie miało dla Skarżącej skutek, na który wskazuje we wniosku. Załączone do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dokumenty, jak i wyjaśnienia spółki zawarte w zażaleniu - uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Biorąc pod uwagę straty poniesione przez Spółkę w latach 2017-2018, a także wysokość wymierzonej kary ([...]zł wraz z odsetkami), należy stwierdzić, że zwrot wymienionej kwoty w znaczny sposób utrudniłby Spółce prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe – wbrew twierdzeniom WSA – można wywieść z dokumentacji źródłowej, przedłożonej wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa uzasadnia, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11).

W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. art. 188 zd. 1 ppsa w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 ppsa. orzekł jak w sentencji postanowienia.