Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 23 kwietnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.M.j i D.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2010 roku, sygn. akt II SA/Po 67/09 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi W.M. i D.M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2008 roku Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Wyrokiem z dnia 11 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez W.M. i D.M. decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 22 grudnia 2008 r. i jednocześnie zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 557 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Od postanowienia o kosztach sądowych zawartego w pkt. II orzeczenia Sądu z dnia 11 września 2009 r. skarżący wnieśli zażalenie domagając się przyznania od organu na ich rzecz kwoty 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz dodatkowo - o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w kwocie 220 zł obejmującej wpis od zażalenia i wynagrodzenie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 22 października 2009 r. II SA/Po 67/09 Sąd I instancji uchylił w trybie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie własne w sprawie zwrotu kosztów postępowania i zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę 757 złotych. W punkcie III Sąd I instancji oddalił natomiast wniosek o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania zażaleniowego.

Skarżący pismem z dnia 4 listopada 2009 r. wnieśli zażalenie co do punktu III postanowienia domagając się jego uchylenia w zaskarżonej części. Sąd I instancji wskazał, że w pozostałym zakresie postanowienie z dnia 22 października 2009 r. uprawomocniło się. Jednocześnie ponownie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, tym razem w kwocie powiększonej o koszty ponownego zażalenia i z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy (w części dotyczącej wynagrodzenia radcy prawnego).

Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1160/09 Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne i uchylił zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 lutego 2010 r. zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę 240 (słownie: dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowań zażaleniowych oraz zwrócił skarżącym kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem nienależnie pobranego wpisu.

Sąd I instancji wskazał, że był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który to sąd jednoznacznie wskazał, że skarżącym przysługuje uprawnienie do żądania kwoty 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania od dwóch zażaleń, obejmującą dwukrotną minimalna stawkę radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że zażalenia dotyczące kosztów postępowania złożone przez Wiolettę Mańkowską i Dariusza Mańkowskiego w tej sprawie były wolne od wpisów. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowił zwrócić skarżącym kwoty pobrane tytułem wpisów od zażaleń na podstawie art. 255 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący. Wnieśli o zasądzenie pełnych kosztów postępowania poprzez zasądzenie kwoty 757 złotych za postępowanie przed sądem I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżących kwoty 460 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (100 zł wpisu oraz trzykrotność stawki minimalnej wynagrodzenia dla radcy prawnego).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że z treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. nie wynika w żadnym miejscu, że uchylono postanowienie Sądu I instancji z dnia 22 października 2009 roku tylko w części, w której zaskarżyła postanowienie strona skarżąca. Stosownie do treści art. 168 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba, że Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznając poprzednio złożone zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony rozpoznać sprawę niezależnie od granic zaskarżenia zakreślonych przez stronę i z tego uprawnienia skorzystał uchylając postanowienie z dnia 22 października 2009 r. w całości. W tej sytuacji, jak słusznie zauważa strona wnosząca zażalenie, do tej pory nie została rozstrzygnięta kwestia zasądzenia na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania obejmujących wpis sądowy od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem I instancji oraz opłatę skarbową od pełnomocnika (łącznie 757 złotych).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Sąd I instancji był związany postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. w zakresie w jakim Naczelny Sąd Administracyjnym przesądził o obowiązku zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego. Owo przesądzenie było bowiem efektem wykładni przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kontekście możliwości zaliczenia określonych kosztów do niezbędnych kosztów postępowania podlegających zasądzeniu od organu w przypadku uwzględnienia skargi. Wykładnią prawa nie było natomiast wskazanie Sądowi I instancji podstawy prawnej i kwoty stawki minimalnej wynagrodzenia przyznawanego radcy prawnemu. Stąd też mylnie Sąd I instancji przyjął, że Naczelny Sąd Administracyjny zobligował go do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w wysokości odpowiadającej jedynie dwukrotności stawki minimalnej. Podkreślenie wymaga, że strona skarżąca domagała się w swoich pismach zasądzenia kwot odpowiadających wielokrotności stawki minimalnej, do którego to wniosku sąd może się przychylić po wcześniejszej ocenie rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy, jaki musiał być udziałem pełnomocnika skarżących w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Takiej oceny w zaskarżonym postanowieniu z dnia 11 lutego 2010 roku zabrakło.

Ponadto należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany oceną prawną zawartą w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2010 r., nie podziela wyrażonego tam poglądu, że zażalenia dotyczące kosztów postępowania złożone przez skarżących w tej sprawie były wolne od wpisów. Zgodnie z art. 227 § 2 p.p.s.a., opłat sądowych nie pobiera się od zażaleń na zarządzenia przewodniczącego oraz postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego, co do istoty sprawy. Pojęcia kosztów postępowania i kosztów sądowych nie mogą być ze sobą utożsamiane. Kategoria kosztów postępowania jest pojęciem szerszym, obejmującym swym zakresem, obok poniesionych już przez stronę kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków), również inne należności wymienione w art. 205 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (np. wynagrodzenie pełnomocnika, koszty przejazdów). Konieczność rozróżnienia omawianych terminów potwierdza dodatkowo fakt, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie wyodrębnia dwa środki zaskarżenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych, przewidziane w art. 227 § 1 i zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazane w art. 194 § 1 pkt 9.

Przepis art. 227 § 2 p.p.s.a jako wyjątek od zasady powinien być interpretowany wąsko. Stanowi on, bowiem odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie, z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie bez znaczenia dla przyjmowania zawężającej wykładni komentowanego przepisu pozostaje również jego umiejscowienie w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Koszty sądowe", stanowiącym wyróżnioną część działu V poświęconego problematyce kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie pogląd zaprezentowany w postanowieniu NSA z dnia z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 284/08 (nie publ.), zgodnie z którym wyłączenie - w oparciu o przepis art. 227 § 2 - obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę.

W związku z powyższym, ponownie rozpoznając sprawę w zakresie obowiązku zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, Sąd I instancji obowiązany będzie uwzględnić w swoim rozstrzygnięciu kwotę wpisu sądowego od skargi, wynagrodzenia pełnomocnika za postępowanie przed sądem I instancji, opłatę skarbowa od pełnomocnictwa, a także koszty postępowań zażaleniowych, na które składają się uiszczone przez stronę wpisy sądowe oraz koszty wynagrodzenia radcy prawnego, przy czym w odniesieniu do tej ostatniej kwestii Sąd winien rozważyć, w jakim stopniu zasadny jest wniosek o zasądzenie wielokrotności stawki minimalnej wynagrodzenia, uwzględniając przesłanki wskazane wyżej. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że rozstrzygnięcie powyższe nie będzie obejmowało zwrotu wpisu sądowego od niniejszego zażalenia, bowiem postanowieniem z dnia 18 marca 2010 r. Sąd I instancji zwrócił stronie kwotę 100 zł uiszczoną z tego tytułu, a postanowienie to nie podlegało rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.