Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi W. M. i D. M. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 22 grudnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżących kwotę [...],-zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ J. Szaniecka

Decyzją z dnia 22 grudnia 2008 r. nr [...]Wojewoda Wielkopolski, na skutek odwołania W. M. i D.M., utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 15 października 2008 r. znak [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę inwestorowi X Sp. j. K.B., P. P. dla inwestycji obejmującej rozbudowę budynku handlowo-usługowego w K. przy ul. [...] nr [...] (działka nr [...]).

Dnia 29 maja 2008 r. X Spółka jawna K. B., P. P. złożyła wniosek o udzielenie pozwolenia na rozbudowę budynku handlowo-usługowego w K. przy ul. [...] nr [...] na działce nr [...] w granicy z działką nr [...]. Do wniosku dołączono zgodę właścicieli działki sąsiedniej (W.M. i D. M.).

Dnia 23 czerwca 2008 r. Starosta K. wydał pozwolenie na budowę, jednakże w wyniku odwołania W. M. i D. M. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 23 sierpnia 2008 r. nr [...] uchylił decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 15 października 2008 r., na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36, art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) Starosta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę budynku zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż z uwagi na treść § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) w sprawie nie zachodziła potrzeba występowania do właściwego Ministra o udzielenie zgody na odstępstwo od warunków technicznych (art. 9 Prawa budowlanego). Przepisy § 12 ust 4 pkt 2 rozporządzenia dopuszczają sytuowanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie ona przylegała do ściany budynku istniejącego bezpośrednio przy granicy na sąsiedniej działce budowlanej. Nie określono przy tym zakresu przylegania ani wielkości ściany projektowanej w stosunku do wielkości ściany istniejącej. Stąd, zdaniem Starosty, w sprawie nie występuje naruszenie przepisów § 12 rozporządzenia. Organ zaznaczył też, że w myśl § 12 ust 4 pkt 2 ściana projektowana może przylegać do ściany istniejącej. Przepis ten nie określa przy tym gabarytów budynku projektowanego w stosunku do budynku istniejącego. Dopuszcza się, aby ściana budynku projektowanego była wyższa lub szersza od ściany budynku istniejącego bezpośrednio przy granicy, jeżeli z przepisów art. 13, 60, 271, 273 rozporządzenia nie wynikają inne wymagania. Starosta zaznaczył też, że nie jest uprawniony do ingerowania w rozwiązania konstrukcyjne i funkcjonalne złożonego projektu budowlanego. Nadmienił, że przedłożona dokumentacja projektowa posiada niezbędne uzgodnienia. Obiekt nie przewiduje zacienienia pomieszczeń mieszkalnych na działce sąsiedniej, nie narusza dostępu do drogi publicznej, zaopatrzenia w media, jak również nie narusza art. 5 Prawa budowlanego.

W odwołaniu W. M. i D. M. zarzucili naruszenie § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 listopada 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz.U. z 2004 r. Nr 242, poz. 2421) przez jego niezastosowanie oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez jego niezastosowanie w związku z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...). W uzasadnieniu wyjaśnili, że obowiązujący załącznik nr 2 rozporządzenia z dnia 3 listopada 2004 r. jednoznacznie określa, jak powinno wyglądać orzeczenie - decyzja o pozwoleniu na budowę. Określone warunki (numeracja i opis) są niezgodne ze wzorem. Zdaniem skarżących wymienione w punkcie 1 szczególne warunki, jak również zapewnienie kierownictwa budowy (pkt 4) wynikają wprost z przepisów prawa - a zatem nałożenie warunku (obowiązku) powołania kierownika budowy czy też wykonania czynności geodezyjnych - jest bezprawne. W. M. i D.M. wskazali też, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem materialnym (art. 35 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Regułą wynikającą z § 12 ust 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jest sytuowanie budynku w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Sytuacja taka występuje w sprawie, gdyż budynek gospodarczy jest budynkiem zwróconym ścianą bez otworów w stronę granicy z działką skarżących. Wyjątkiem od reguły jest możliwość sytuowania budynku w odległości 1,5 m od granicy z działką sąsiednią lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w § 12 ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki (§ 12 ust 3 pkt 2 rozporządzenia). Dokonując analizy zgodności planowanej inwestycji z warunkami technicznymi w kwestii odległości od granicy z działką sąsiednią w oparciu o art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, organ ma obowiązek dokładnie ustalić, czy zachodzą przesłanki do zastosowania szczególnego rodzaju usytuowania projektowanego obiektu. Należy też rozważyć czy rozmiary działki inwestora umożliwiają usytuowanie budynku handlowo-usługowego w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Skarżący podnieśli, że organ w ogóle nie dokonał analizy przesłanek prawnych rozstrzygnięcia. Tymczasem zgodne z prawem jest tylko usytuowanie budynku handlowo-usługowego przy granicy działki w tej części, która przylegać będzie do ścian istniejących na nieruchomości sąsiedniej. Skarżący podnieśli, że § 12 ust. 4 pkt 2 nie można wykładać w ten sposób, jak to uczynił Starosta K . W ich ocenie nie jest dopuszczalne, by ściana obiektu budowlanego istniejącego w granicy nie stykała się ze ścianą obiektu projektowanego na całej swojej powierzchni.

Utrzymując decyzję w mocy na postawie art. 104 i 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że promesą do zaprojektowania planowanej rozbudowy i wystąpienia o pozwolenie na budowę są ostateczne decyzje o warunkach zabudowy z dnia 15 października 2003 r. nr [...] oraz z dnia 7 sierpnia 2006 r. nr [...] przy wydaniu których skarżący uczestniczyli na prawach strony. W myśl art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) obiekt budowlany wraz z związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając między innymi odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej oraz poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Gwarancją poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich pozostają przede wszystkim przepisy techniczno-budowlane. Stąd też przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami w tym techniczno-budowlanymi (art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane). Wojewoda zaznaczył, że kwestią sporną w sprawie jest usytuowanie rozbudowywanej części budynku, dla której została wydana decyzja o warunkach zabudowy z dnia 15 października 2003 r. W załączniku graficznym, stanowiącym jej integralną część, dopuszczono rozbudowę istniejącego budynku na działce nr [...] w kierunku do granicy z działką sąsiednią tj. [...] na całej długości istniejącej północno zachodniej ściany tego budynku. W pkt 1 decyzji, podano powierzchnię rozbudowy do 48 m2, co stanowi w przybliżeniu powierzchnię zawartą między istniejącą ścianą północno zachodnią rozbudowywanego budynku a granicą działki skarżących (3,95x1 1,88=46,92m2). W oparciu o powyższy załącznik można uznać, iż stanowi on o rozbudowie w granicy z działką sąsiednią. W treści tej decyzji w pkt 2 wskazano, że należy zachować odległości zabudowy od granic działki i od zabudowy na działkach sąsiednich zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oznacza to, iż organ rozpatrujący wniosek o pozwolenie na budowę sprawdza czy usytuowanie projektowanej rozbudowy w granicy z działką sąsiednią jest zgodne z obowiązującym przepisem zawartym w § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) i czy nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Zgodnie z § 12 tego rozporządzenia dopuszcza się lokalizację obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy, tylko w przypadku, gdy wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 3 pkt 1); nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki (ust. 3 pkt 2) lub gdy na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy działki istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku to dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (ust. 4 pkt 2)

Wojewoda podniósł, że przedłożony do projektu plan zagospodarowania działki nr [...] wskazuje, że na działce sąsiedniej nr [...] istniejąca zabudowa częściowo graniczy z tą działką, a w części jest odsunięta od niej. Natomiast ściana projektowanej rozbudowy w granicy działek, tylko częściowo przylega do ścian istniejących na działce sąsiedniej. Zdaniem organu odwoławczego nie można przyznać racji skarżącym, iż obowiązujący od dnia 27 maja 2004 r. przepis zawarty w § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia (zmieniony przez § 1 pkt 7 rozporządzenia z 7 kwietnia 2004 r., Dz.U. z 2004 r. Nr 109, poz. 1156) dotyczy tylko sytuacji, w których projektowana ściana będzie całą swoją powierzchnią przylegała do ściany istniejącej przy granicy na działce sąsiedniej. Nie określa on zakresu przylegania ani wielkości ściany projektowanej w stosunku do wielkości ściany istniejącej. Zdaniem Wojewody, o tym, iż zrezygnowano z regulacji dotyczącej zakresu przylegania ścian usytuowanych na granicy działek świadczy przede wszystkim fakt zmiany tego przepisu w stosunku do jego poprzednio obowiązującej wersji (§ 12 ust. 6). Organ odwoławczy wskazał też, że rozbudowa nie naruszy interesu prawnego skarżących i nie spowoduje zakłócenia lub utrudnienia w korzystaniu z ich nieruchomości ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia. W tym kontekście podkreślił, że w trakcie postępowania odwoławczego inwestor uzupełnił materiał dowodowy poprzez wskazanie na planie zagospodarowania terenu charakterystycznych elementów (otwory okienne i drzwiowe) oraz odległości zabudowy skarżących na działce nr [...] w stosunku do działki objętej inwestycją, załączył fotografie obrazujące stan istniejący oraz wykazał, iż nie zachodzi naruszenie § 13 ust. 1 rozporządzenia (zacienianie pomieszczeń mieszkalnych). Wojewoda nie podzielił pozostałych zarzutów skarżących, dotyczących niezgodności wydanej decyzji z wzorem określonym w § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 listopada 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. z 2004 r., Nr 242, poz. 2421).

W skardze W. M. i D. M. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zarzucili naruszenie:

– art. 7 Konstytucji RP,

– art. 6 K.p.a.,

– art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego zastosowanie,

– art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez jego niezastosowanie,

– § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 listopada 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz.U. z 2004 r. Nr 242, poz. 2421 - dalej: rozporządzenie z dnia 3 listopada 2004 r.),

– art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w związku z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W uzasadnieniu W. M. i D. M. wskazali, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z wzorem pozwolenia na budowę określonym w załączniku nr 2 do rozporządzenia z dnia 3 listopada 2004 r. W szczególności podkreślili, że zawarto w niej warunki (m.in. zapewnienie kierownictwa budowy), które wynikają wprost z przepisów prawa oraz zastosowano niewłaściwą numerację. W. M. i D. M. nie zgodzili się ze stanowiskiem Wojewody, iżby wydanie decyzji niezgodnej ze wzorem określonym w rozporządzeniu nie stanowiło naruszenia prawa. Odnosząc się do kolejnych zarzutów (art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), skarżący powtórzyli argumentację odwołania. Podkreślili, że organy obu instancji nie wyjaśniły dlaczego rozmiary działki inwestora uniemożliwiają usytuowanie budynku handlowo-usługowego w odległości nie mniejszej niż 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Wskazali, że w uzasadnieniu decyzji ograniczono się do stwierdzenia, iż rozmiary działki i istniejącego budynku, którego rozbudowa jest projektowana, nie pozwalają na zachowanie ustawowych odległości od granicy działki. W kwestii zachowania warunków technicznych W. M. i D. M. wyrazili przekonanie, że dopuszczalne jest tylko i wyłącznie sytuowanie ściany projektowanego obiektu i to bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy w sytuacji, gdy ściana obiektu projektowanego ma przylegać do ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych obiektu istniejącego na działce sąsiedniej. Chodzi bowiem o taką reglamentację usytuowania budynku na działce budowlanej oraz jej zagospodarowanie, aby spełnione zostały wymogi wynikające z art. 5 Prawa budowlanego. Dotyczy to w szczególności poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich i zapewnienia wymogów przeciwpożarowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia Spółka jawna X K.B., P. P. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że skarżący nie uzasadnili części zarzutów zawartych w skardze. Uzasadnienie zarzutów naruszenia prawa materialnego stanowiło natomiast kopię uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o sygn. akt II SA/Kr 752/06, który zapadł w innym stanie faktycznym. Spółka Jawna X podniosła też, że wbrew twierdzeniom skarżących, z treści § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...) wcale nie wynika, iżby nowoprojektowany budynek musiał przylegać do istniejącej ściany w całym swoim zakresie. Zdaniem Spółki rozbudowa nie wpłynie też na warunki bytowe na sąsiedniej działce. Istniejący już w granicy budynek jest dwa razy wyższy niż planowana rozbudowa. Co więcej, rozbudowa będzie tylko nieznacznie wyższa od i tak istniejącego w granicy ogrodzenia - stąd trudno twierdzić, że wpłynie na oświetlenie działki skarżących. X Sp. j. stanęła też na stanowisku, iż przepis § 12 ust. 4 pkt 2, w brzmieniu obowiązującym w dniu udzielenia pozwolenia na budowę, nie wymagał aby przy granicy ściana musiała na całej długości i wysokości przylegać do ściany na działce sąsiedniej. W konkluzji podniosła, że dnia 15 listopada 2006 r. właściciele działek zawarli porozumienie, w którym skarżący udzielili zgodę na projektowane usytuowanie budynków w zamian za ustanowienie na ich rzecz służebności gruntowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione.

Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm. - dalej rozporządzenie) odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:

1. między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:

a. wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,

b. 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,

2. zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.

Wysokość przesłaniania mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części (§ 13 ust. 2).

W ocenie Sądu powyższe warunki dotyczące zaciemnienia okien w budynku skarżących nie zostały należycie rozważone w toku postępowania administracyjnego, tym bardziej, że w tej konkretnej sprawie, z uwagi na bliskość zabudowy, możliwość wystąpienia takiego zaciemnienia niewątpliwie istnieje. Co prawda, projekt zabudowy zawiera oświadczenie o zgodności projektu budowlanego z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, jednakże w opisie technicznym (k. 27 i nast. akt administracyjnych) projektant nie zawarł w tym względzie żadnej wzmianki. Wątpliwości co do spełnienia warunków określonych w § 13 cyt. rozporządzenia nie rozwiewa także złożone na wezwanie organu wyjaśnienie inwestora (k. 40 i 47 akta administracyjnych II instancji). Po pierwsze nie zostało ono sporządzone ani zatwierdzone przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi (projektanta), a co więcej, obliczenia tam zawarte wynikają z wielkości przyjętych w przybliżeniu (circa) i nie odnoszą się bezpośrednio do treści § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia określającego sposób ustalania pola widzenia. Opisane braki uniemożliwiły Sądowi dokonanie pełnej oceny zgodności decyzji z prawem, stąd konieczne okazało się uzupełnienie materiału dowodowego w tym powyższym zakresie. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wezwać inwestora o uzupełnienie dokumentacji projektowej (sporządzone przez projektanta), co do zgodności inwestycji z wymaganiami dotyczącymi zaciemnienia nieruchomości sąsiedniej i dopiero w świetle tego materiału ocenić czy spełnione zostały warunki określone w § 13 rozporządzenia.

W.M. i D. M. w uzasadnieniu skargi skoncentrowali się na wykazaniu, że projektowana inwestycja nie spełnia warunków technicznych obowiązujących w dacie jej wydania. W szczególności dotyczy to - ich zdaniem - niezgodnego z rozporządzeniem usytuowania budynku w granicy z działką nr [...] . Zdaniem W. M. i D. M. skoro w przepisie dozwalającym na budowę w granicy (§ 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia) mowa jest o usytuowaniu projektowanej ściany "przylegającej" do istniejącej ściany, to oznacza, że dotyczy to "przylegania" na całej powierzchni.

W ocenie Sądu, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, powyższych zarzutów nie można uwzględnić. Wykładnia prezentowana przez skarżących jest bowiem zbyt daleko idąca (rygorystyczna).

Interpretacji rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy bowiem dokonywać w zgodności z normami konstytucyjnymi i ustawowymi mając na względzie charakter danego wymogu technicznego oraz cel, dla którego został ustanowiony. W tej sprawie zasadniczy spór dotyczy norm technicznych regulujących stosunki sąsiedzkie, a więc abstrakcyjnych norm wyrażających kryteria, których przekroczenie poczytuje się jako ingerencję w sferę chronionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). W odróżnieniu od rygorystycznych wymogów dotyczących bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi, normy sąsiedzkie należy odczytywać ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności każdej sprawy, a przede wszystkim charakteru istniejącej zabudowy sąsiedniej. Niedopuszczalne jest bowiem takie interpretowanie warunków technicznych dotyczących usytuowania budynków względem granicy działki, które prowadziłoby do bardziej rygorystycznego traktowania jednego z właścicieli działek sąsiadujących. Nie może też ujść z pola widzenia fakt, że Prawo budowlane nakazuje poszanowanie "uzasadnionych" interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9), a więc chroni (sąsiada) przed skutkami inwestycji projektowanymi ponad miarę, w kontekście zasady równości i wzajemności. W kontekście tej sprawy zauważyć ponadto należy, że ani przepisy Prawa budowlanego ani żaden inny przepis nie dają dodatkowych uprawnień temu inwestorowi, który pierwszy zabudowuje działkę. Art. 4 Prawa budowlanego zapewnia możliwość realizacji zabudowy zgodnie z obowiązującymi przepisami każdemu, kto posiada prawo do dysponowania działką na cele budowlane. Ten przepis jest realizacją zasady wyrażonej w przepisie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, iż własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

W tym duchu wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt II OSK 897/06 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/00 (OTK 2001/2/33) oraz wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt OSA 4/01 wskazał, że rozstrzygając o pozwoleniu na budowę przy granicy nieruchomości należy uwzględnić art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego (aktualnie art. 5 ust. 1 pkt 9), który dotyczy zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, jak również art. 144 K.c., przewidujący, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił też, że wymogi wskazane w § 12 warunków technicznych powinny być zawsze poddane analizie w kontekście konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu zasady równego traktowania wszystkich stron (art. 32 ust. 1 Konstytucji) i przepisów konstytucyjnych o ochronie prawa własności oraz dyspozycji przepisu art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, jak i przepisów art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (zob. też wyrok z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 1277/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na działce skarżących W.M. i D. M. istnieje budynek usługowo-mieszkalny graniczący z działką inwestorów [...] na odcinku w części frontowej (w stosunku do ulicy [...] )oraz tylnej. Jego usytuowanie obrazuje plan zagospodarowania zamieszczony na kopii mapy zasadniczej (k. 43 akt adm. II inst.). Z powołanego planu, dokumentacji fotograficznej (k. 44 - 45 w/w akt) i umowy o ustanowienie służebności gruntowej (k. 60 -61 akt sąd.) wynika, że dwukondygnacyjny budynek skarżących wzniesiony został w przeważającej części w granicy z nieruchomością inwestorów, a w części granicę tę przekroczył. Tymczasem inwestor – X Sp. j. K. B., P. P. planuje zrealizować inwestycję polegającą na dobudowie do budynku już istniejącego na jego działce nr [...] części parterowej wzdłuż granicy z działką skarżących nr [...]. Ściana części dobudowywanej przylegać będzie w granicy do ściany istniejącego budynku dwukondygnacyjnego w części frontowej, następnie do muru znajdującego się na działce nr [...] oraz do ściany znajdującej się w tylnej części działki. Oznacza to, że w okolicznościach tej sprawy projektowany przez X Sp. j. parterowy łącznik nie będzie wywierał na działkę skarżących żadnych negatywnych immisji, za wyjątkiem możliwego zacienienia w części wykraczającej ponad istniejący na ich działce mur (o czym mowa wyżej). W tym stanie rzeczy nie sposób zatem doszukiwać się naruszenia "uzasadnionego" interesu skarżących (§ 5 pkt 1 pkt 9 Prawa budowlanego), który doznałby uszczerbku w efekcie zlokalizowania parterowej zabudowy przy granicy ich działki. Również wspomniana wcześniej zasada równej ochrony prawa własności wymaga, aby każdy właściciel nieruchomości w procesie inwestycyjnym, w miarę możliwości miał takie same prawa.

Chybiona jest argumentacja skarżących dotycząca naruszenia § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2004 r. Nr 109, poz. 1156). W ocenie Sądu kryterium zawarte w tym przepisie należy interpretować w sposób mniej rygorystyczny, z uwzględnieniem przepisów ustawowych, którym służy: art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 140 i 144 K.c. Przepis § 12 ust. 4 pkt 2 dopuszcza sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku bez otworów okiennych, którego ściany nie będą pokrywać się na całej szerokości i wysokości ze ścianą budynku już istniejącego w granicy (na działce sąsiedniej), pod warunkiem, że - w konkretnym stanie faktycznym - nie ograniczy ona możliwości korzystania z działki sąsiedniej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 140, 144 K.c.). Za umiarkowaną interpretacją § 12 rozporządzenia w powyższym brzmieniu przemawia także fakt, że w poprzednim stanie prawnym prawodawca wyraźnie wymagał, aby budynek "przylegał do istniejącego budynku (przyp. aut.) całą długością swojej ściany". Do wymogu tego powrócono też aktualnie wprowadzając rozporządzeniem z dnia 12 marca 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 56, poz. 461 ze zm.) wymóg przylegania budynku "całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce".

Niezależnie od wymogów określonych w powyższych przepisach konieczne jest również uwzględnienie postanowień zawartych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji Spółki jawnej X, albowiem wiązały one organ architektoniczno-budowlany (art. 55 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717). Burmistrz K. w decyzjach z dnia 15 października 2003 r. nr [...] oraz z dnia 7 sierpnia 2006 r. nr [...], wskazując na obowiązek zachowania warunków wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jednoznacznie przesądził w częściach graficznych decyzji o lokalizacji budynku bezpośrednio przy granicy działki nr [...] (zob. k. 32 i k. 35 akt administracyjnych pierwszej instancji). Udzielając pozwolenia na rozbudowę Starosta K. zrealizował więc wiążące go wymagania zawarte w decyzjach o warunkach zabudowy. Zgodnie z tymi decyzjami została w szczególności określona lokalizacja i powierzchnia planowanej rozbudowy (powierzchnię projektowanej rozbudowy określono w przybliżeniu na 63 m2 <15 m2 + circa 48 m2>).

Uzupełniając powyższy wywód Sąd uznał, iż lokalizacja projektowanej zabudowy przy granicy działki sąsiedniej nie powoduje również zwiększenia zagrożenia przeciwpożarowego ponad dopuszczalne normy. Ścianę graniczną zaprojektowano bowiem jako ścianę oddzielenia przeciwpożarowego (k. 20 akt administracyjnych pierwszej instancji).

Sąd nie uznał zarzutu naruszenia § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 listopada 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. z 2004 r. Nr 242, poz. 2421). Należy się zgodzić, iż w toku postępowania organ podejmując decyzję powinien stosować określone w aktach wykonawczych wzory, jeżeli takowe zostały dla danego aktu ustanowione. Naruszenie wymogów zawartych w tych wzorach, o ile nie prowadzi do pominięcia istotnego elementu rozstrzygnięcia, nie jest jednak uchybieniem istotnym uzasadniającym uchylenie decyzji.

W kontekście wcześniej podniesionych uwag również bez znaczenia pozostawał zarzut skarżących dotyczący braku wykazania przez organy administracji, że rozmiary działki inwestorów uzasadniały usytuowanie projektowanego obiektu w granicy nieruchomości (§ 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia).

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien uzupełnić materiał dowodowy i orzec z uwzględnieniem wskazań zawartych w uzasadnieniu.

Mając na względzie powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka

MK