Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Rz.-K. p.w. Św. J. A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 160/23 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu uiszczonego od skargi wpisu w sprawie ze skargi P. Rz.-K. p.w. Św. J. A. w W. na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 listopada 2022 r., nr DE HKN/002195/2022 w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia pochówków na części cmentarza postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., odrzucił skargę P. Rz.-K. p.w. Św. J. A. w W. na decyzję Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 listopada 2022 r., w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia pochówków na części cmentarza. Nakazał również zwrócić stronie uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł.

Sąd I instancji wskazał, że do wniesionej skargi strona załączyła pełnomocnictwo podpisane przez księdza A. K.. W związku z tym wezwano pełnomocnika skarżącej Parafii do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynika upoważnienie do reprezentowania parafii i podpisania pełnomocnictwa procesowego z dnia 28 września 2022 r. w oryginale lub uwierzytelnionej kopii.

Strona w odpowiedzi wniosła uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa procesowego z dnia 6 marca 2023 r. podpisaną przez księdza A. K., opatrzone dodatkowo pieczęcią, z której wynikało iż ks. A. K. to proboszcz P. Św. J. A. W. – T..

Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w terminie wynikającym z daty doręczenia jej wezwania w tym przedmiocie. Sąd stwierdził bowiem, że pomimo prawidłowego wezwania pełnomocnik strony nie nadesłał dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do działania w imieniu parafii, np. aktu powoła na funkcję proboszcza parafii.

Z tych przyczyn Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę strony oraz zwrócił jej uiszczony wpis od skargi.

P. Rz.-K. p.w. Św. J. A. w W., zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie.

Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, pomimo że brak formalny skargi został uzupełniony przez skarżącą w zakreślonym terminie poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez reprezentującego P., z którego w sposób jednoznaczny wynika umocowanie do działa w imieniu skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem nie podważa ono prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji.

Wskazania wymaga, co również uczynił Sąd I instancji, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1347), kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 7 i 8 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ustępem 5 powołanego przepisu odpis powiadomienia, o którym mowa w ust. 3 i 4, z umieszczonym na nim potwierdzeniem odbioru, jest dowodem uzyskania osobowości prawnej.

Stosownie natomiast do przepisu art. 14 wskazanej ustawy, o powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcje organu osoby prawnej władza kościelna powiadamia właściwy organ administracji państwowej, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Powiadomienie obejmuje imię i nazwisko, obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania danej osoby.

Na tle ostatniego z powołanych przepisów wyrażono w judykaturze pogląd, że jak stanowi art. 7 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318), urzędy kościelne obsadza kompetentna władza kościelna, zgodnie z przepisami prawa kanonicznego. Przepis art. 14 ustawy z 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej stanowi natomiast, jedynie o powiadomieniu właściwego organu administracji państwowej. Brak jest podstaw do uznania, iż tak jak w przypadku powiadomienia o utworzeniu kościelnej jednostki organizacyjnej, powiadomienia za element konstytutywny powołania danej osoby na funkcję organu osoby prawnej (parafii). Oznacza to, że powiadomienie właściwego organu administracji publicznej, o powołaniu danej osoby na funkcję organu parafii nie ma charakteru konstytutywnego, gdyż władza kościelna może swobodnie obsadzać urzędy kościelne. Tak więc wydanie stosownego aktu przez władzę kościelną jest warunkiem wystarczającym dla uznania osoby powołanej przez władze kościelną jako osoby reprezentującej parafię na zewnątrz (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1974/15).

Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulując możliwość i prawo występowania w procesie sądowym osób prawnych, w art. 28 określa, że osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Powołana ustawa nakłada w przypadku udziału osoby prawnej w sprawie przed sądem administracyjnym obowiązek wykazania przy pierwszej czynności procesowej umocowania przedstawiciela ustawowego lub organu albo osoby, o których mowa w art. 28 – art. 29 p.p.s.a.

Zestawienie powyżej przywołanych regulacji w sposób bezsprzeczny wskazuje, że osoba sprawująca funkcję organu kościelnej jednostki organizacyjnej, wstępując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, zobowiązana jest do przedłożenia akt (dokumentu) wskazującego na umocowanie jej do sprawowania funkcji rzeczonego organu – jednostki organizacyjnej kościoła. Aktem takim będzie akt powołania, o którym mowa w art. 14 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego

W przedmiotowej sprawie, gdzie wraz z wniesioną skargą takiego aktu strona – organ parafii - nie przedłożyła zasadnie wezwana została do uzupełnienia zaistniałego braku formalnego jej skargi.

Złożona, w związku z próbą wykonania wezwania do uzupełnienia rzeczonego braku formalnego skargi, kopia pełnomocnictwo procesowego z dnia 6 marca 2023 r. podpisana przez księdza A. K., opatrzona pieczęcią, z której wynikało iż ks. A. K. to proboszcz P. Św. J. A. W. – T., nie mogło zostać, jak słusznie uczynił to Sąd I instancji, uznana za uzupełnienie braku formalnego skargi. Przedłożone pełnomocnictwo nie wskazywało bowiem w jakikolwiek sposób, że wymieniony ksiądz był osobą powołaną przez odpowiednie władze kościele do pełnienia funkcji organu wnoszącej skargę Parafii, a w konsekwencji nie wykazywało, iż był on uprawniony do udzielenia pełnomocnictwa adw. A. T.-Z. do reprezentowania Parafii w postępowaniu przed sądem.

Dokument taki, a więc dokument umożliwiający zidentyfikowanie ks. A. K., jako osoby sprawującej funkcje organu Parafii, strona załączyła dopiero wraz z zażaleniem, co było czynnością spóźnioną wobec klarownego i jednoznacznie sformułowanego wezwania do uzupełnienia opisanego braku formalnego skargi.

Zasadnie wobec tego Sąd I instancji stwierdził, że strona nie uzupełniła braku formalnego skargi w terminie wynikającym z wezwania do dokonania tejże czynności, w konsekwencji zaś niewadliwie zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nakładający na sąd obowiązek odrzucenia skargi gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.