Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. s.c. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za październik 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 7 września 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. s.c. (dalej skarżąca spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 lutego 2018 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za października 2017 r.

2. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2018 r. skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, przez własnoręczne podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego formularza oraz złożenie oryginału odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie jej wniesienia.

Ponieważ przesyłka zawierająca wezwanie została skutecznie doręczona 16 lipca 2018 r. (k. 15 akt sądowych), termin do uzupełnienia braków formalnych skargi bezskutecznie upłynął 23 lipca 2018 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji na mocy art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) odrzucił skargę.

3. W zażaleniu skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wskazała, że skarga została podpisana jak i złożona w formie elektronicznej przez uprawnioną osobę. Tym samym zdaniem skarżącej spółki nie zachodziły braki formalne, które należało uzupełnić.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W punkcie wyjścia odnotować należy, że stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi każde pismo procesowe winno zawierać podpis strony bądź jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie zaś do art. 28 § 1 w związku z art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności.

4.3. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w postępowaniu przed sądem administracyjnym istnieje możliwość wniesienia skargi w sposób inny aniżeli tradycyjnie drogą pisemną (np. za pośrednictwem poczty elektronicznej tudzież poczty ePUAOP) oraz czy w związku z tym możliwym jest złożenie podpisu w innej formie aniżeli własnoręcznie w rozumieniu art. 46 § 1 pkt. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

4.4. W uchwale składu siedmiu sędziów z 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) wyjaśniono, że "W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej".

W świetle powołanej wyżej uchwały pismo procesowe wniesione do sądu administracyjnego w postaci elektronicznej i opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym przy użyciu kwalifikowanego certyfikatu nie spełnia warunku formalnego, o którym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, toteż zasadnym jest konwalidowanie tegoż braku w drodze wzywania strony do jego uzupełnienia poprzez złożenie własnoręcznego podpisu.

Z art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych (podobnie A. Skoczylas, Moc wiążąca uchwał NSA a prawa jednostki [w:] Jednostka w demokratycznym państwie prawa, red. J. Filipek, Bielsko-Biała 2003, s. 601). Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować.

4.5. Stanowisko zajęte w przywołanej wyżej uchwale pozostaje aktualne również na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1579 ze zm.), która w art. 141 uchyliła w całości uprzednio obowiązującą ustawę o podpisie elektronicznym.

Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017r. poz. 570 ze zm.) przepisów tej ustawy nie stosuje się m.in. do sądów administracyjnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, że sądy administracyjne nie są obowiązane do posługiwania się w korespondencji elektronicznej certyfikatami, o których stanowi ustawa – o usługach zaufania oraz identyfikacji elektroniczne. Nadal dla skuteczności pisma wnoszonego drogą elektroniczną, konieczne jest jego późniejsze opatrzenie własnoręcznym podpisem (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach m. in. z 4 września 2018 r., sygn. akt I OZ 759/18; z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 425/18, z 23 marca 2018 r., sygn. akt I GSK 157/18 oraz z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OZ 1649/17 – wszystkie dostępne w CBOSA).

Odnotować należy, że zmiany w powyższym zakresie wprowadza ustawa z 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 183 ze zm.), której przepisy intertemporalne przewidują nowelizację przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w omawianej kwestii z datą 31 maja 2019 r. Przewidywane zmiany przewidują m.in. nowelizację art. 46 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającą na dodaniu § 2a w brzmieniu "Gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny".

Możliwość podpisania przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika pisma kwalifikowanym podpisem elektronicznym – jak już powiedziano – powstanie z dniem 31 maja 2019 r.

4.7. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżąca spółka została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez jej podpisanie jak i złożenie oryginału odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie jej wniesienia. Wezwanie to zostało skutecznie doręczonej skarżącej spółce 16 lipca 2018 r. W zakreślonym terminie, który upłynął bezskutecznie 23 lipca 2018 r. skarżąca spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi.

Konkludując, skoro skarżąca spółka nie uzupełniła braków formalnych skargi w wyznaczonym temu terminie ustawowym, prawidłowym było rozstrzygnięcie sądu I instancji o jej odrzuceniu.

4.7. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.