Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 8 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/16 odrzucające skargę kasacyjną D. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/16 w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca 2010 r. do stycznia 2011 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", odrzucił z powodu nieuiszczenia wpisu, skargę kasacyjną D. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku tego Sądu z 16 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/16.

Z podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia wynikało, że zarządzeniem z 31 stycznia 2018 r. wezwano Skarżącą, za pośrednictwem jej pełnomocnika - doradcy podatkowego M. C., do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 7351 zł. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie, omyłkowo doręczona na adres wskazany w stopce skargi kasacyjnej, została zwrócona do nadawcy. W związku z powyższym Sąd ponownie przesłał wezwanie kierując je na adres wskazany w skardze kasacyjnej (tj. adres: A.). Przesyłka była dwukrotnie awizowana i zwrócona przez pocztę z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata. W tym stanie rzeczy wskazane wezwanie uznano za doręczone z dniem 2 maja 2018 r. w trybie art. 73 P.p.s.a. Wpisu jednak nie uiszczono.

Na powyższe orzeczenie WSA w Warszawie z 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/16, Skarżąca, działając przez ustanowionego pełnomocnika - doradcę podatkowego, złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji, do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia, zastępujący Spółkę doradca podatkowy podnosił, że zawierająca wezwanie przesyłka została skierowana, wskutek oczywistej omyłki pisarskiej pełnomocnika, na błędny adres, tj. A., zamiast na prawidłowy, tj. N. Niefortunnie została zamieniona nazwa ulicy. Wskazał, że pomimo tej omyłki, pismo winno dotrzeć do adresata ponieważ kod pocztowy jest prawidłowy, a adres wskazany przez pełnomocnika nie istnieje - na co dowodem ma być fakt, że zaskarżone zażaleniem postanowienie WSA zostało doręczone pomimo błędnego wskazania ulicy (załącznik - wydruk z CEIDG z prawidłowym adresem). Biorąc powyższe pod uwagę, należało, według pełnomocnika Spółki uznać, że wezwanie faktycznie nie zostało Skarżącej doręczone w trybie art. 73 P.p.s.a., a tym samym oddalenie skargi było przedwczesne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się uzasadnione.

Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie kwestionuje faktu nieuiszczenia wpisu oraz jego wysokości, podnosi natomiast, że nie otrzymała przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Neguje również, przyjętą za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia okoliczność doręczenia spornej przesyłki w trybie art. 73 P.p.s.a., z powodu nieprawidłowego adresu na jaki, ta przesyłka, została wysłana.

W tych okolicznościach należy przypomnieć, że zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481, ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.c.", rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998).

Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.).

Przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223).

Zgodnie z szczegółową regulacją zawartą w rozporządzeniu do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi (doręczenie właściwe), a innemu odbiorcy w przypadkach, o których mowa w art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (doręczenie zastępcze) (§ 3 ust. 1).

Przewidziane w art. 139 § 1 K.p.c. zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2 rozporzedzenia). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 K.p.c., powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10 rozporządzenia). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 K.p.c., doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis.

Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 P.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, o ile nie można zgodzić się z pełnomocnikiem Spółki, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej została wysłana na niewłaściwy adres, taki adres bowiem - mimo, że błędny - podał pełnomocnik w skardze kasacyjnej, to nie można również podzielić zapatrywania WSA w Warszawie, że przesyłka ta została skutecznie doręczona w trybie art. 73 P.p.s.a. W aktach sądowoadministracyjnych sprawy (karta 143) znajduje się, wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu, która nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów, niezbędnych do uznania przedmiotowej przesyłki jako doręczonej w dniu 2 maja 2018 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie zostało bowiem oznaczone miejsce w którym pozostawiono awizo. Nie wiadomo zatem, czy w ogóle możliwe było pozostawienie awiza pod adresem wskazanym w skardze kasacyjnej, co uprawdopodabnia, wraz z załączonym do zażalenia wydrukiem z CEIDG, że adres ten nie istnieje.

W konsekwencji w sprawie konieczne będzie ponowne doręczenie pełnomocnikowi strony wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ale już na prawidłowy adres N. Należy to uczynić po rozpoznaniu wniosku Strony o przyznanie prawa pomocy - o ile oczywiście zakres przyznanego prawa pomocy nie obejmie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. Wprawdzie wniosek ten został złożony później od wezwania do uiszczenia wpisu, jednak z uwagi na to, iż wezwanie to nie zostało prawidłowo doręczone Stronie przed jej wnioskiem o prawo pomocy uznać należy, że wniosek ten ma pierwszeństwo przed kolejnym wezwaniem o wpis. To kolejne wezwanie będzie bowiem już późniejsze w stosunku do wniosku.

Z tych powodów należało orzec jak w sentencji postanowienia, stosownie do art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.