Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Stowarzyszenia Obywatelskie Świebodzice w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 6 listopada 2023 r. I. stwierdza, że Stowarzyszenie Obywatelskie Świebodzice dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność Stowarzyszenia Obywatelskie Świebodzice miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Stowarzyszenie Obywatelskie Świebodzice do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; IV. zasądza od Stowarzyszenia Obywatelskie Świebodzice na rzecz skarżącej A. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. M. (dalej: skarżąca) w dniu 3 marca 2024 r. złożyła skargę na bezczynność Stowarzyszenia "[...]" (dalej: Stowarzyszenie, organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o co wystąpiła wnioskiem z dnia 6 listopada 2023 r.

Wnioskiem tym skarżąca zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:1) treści projektu zadania zatytułowanego "Biuro Kompetencji Obywatelskiej" dofinansowanego w ramach edycji 2022 Rządowego Programu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021 -2030 (pozycja 283 na liście projektów zakwalifikowanych do dofinansowania w ramach ww. projektu) wraz z kosztorysem; 2) sumarycznej kwoty dotacji ze środków publicznych, otrzymanych przez Stowarzyszenie do dnia otrzymania tego wniosku; 3) dokumentów potwierdzających wydatkowanie dotacji otrzymanej w ramach edycji 2022 Rządowego Programu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021 -2030 na zadanie pod tytułem "Biuro Kompetencji Obywatelskiej", tj. : a) faktur VAT z opisem merytorycznym – nazwą wydatku; b) rachunków uproszczonych; c) umów zlecenia/o dzieło wraz z rachunkami; d) wyciągów z listy płac; e) not księgowych; f) umów o współpracy w zakresie realizacji ww. zadania. Ponadto skarżąca wniosła o wskazanie: 1) osoby odpowiedzialnej za realizację ww. zadania; 2) kto jest beneficjentem ww. zadania; 3) adresu strony internetowej Stowarzyszenia z informacją, czy w ramach ww. projektu powinna ona być dostosowana dla osób niepełnosprawnych; 4) adresu siedziby Stowarzyszenia oraz adresu do korespondencji. Wniosła, by informacje wraz ze skanami dokumentów zostały przesłane pocztą elektroniczną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Stowarzyszenia w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 6 listopada 2023 r. skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOiP) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru - przez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do informacji;

2) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę do uzyskiwania informacji poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji podlegającej udostepnieniu na wniosek;

3) art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie informacji w zakreślonym ustawowo terminie.

Wskazując na te zarzuty skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie, że Stowarzyszenie dopuściło się bezczynności;

2) zobowiązanie Stowarzyszenia do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku;

3) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym;

4) zasądzenie od Stowarzyszenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że

W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenie wniosło o nieobciążanie grzywną. Argumentowało, że wnioskowane przez skarżącą informacje nie stanowią informacji publicznej, a Stowarzyszenie nie należy do katalogu podmiotów objętych ustawą o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola – o której mowa powyżej – obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli sądowej jest bezczynność Stowarzyszenia w udostępnieniu informacji publicznej, której zażądała skarżąca wnioskiem z dnia 6 listopada 2023 r.

Wedle Stowarzyszenia, nie jest ono podmiotem objętym obowiązkami z u.d.i.p., jak również wnioskowane przez skarżącą informacje nie stanowią informacji publicznej.

Skarżąca ocenę tę kwestionuje.

Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zdanie pierwsze, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p."), która w art. 2 ust. 1 określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako ‘każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej.

Dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną. Obowiązkiem sądu jest więc w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p., jeżeli tak - to czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu, wypełnia wymogi stawiane przez ustawę o dostępie do informacji publicznej.

W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.

Należy podkreślić, że odpowiedź ws. informacji publicznej powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 253/24, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA):

- zgodnie z art. 13 ust.1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2;

– jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.);

– w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.);

– odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 u.d.i.p. i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej świadczy nie tylko brak udzielenia informacji, ale także przedstawienie informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też informacji wymijającej czy wręcz nieadekwatnej do treści wniosku. Taka sytuacja może powodować uzasadnione wątpliwości co do tego, czy podmiot zobowiązany w ogóle udzielił odpowiedzi, co w takim przypadku należy traktować jako nieudzielanie żądanej informacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt III OSK 1092/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2013 r., sygn. II SAB/Łd 107/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2022r., sygn. akt II SAB/Rz 172/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Ke 111/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010 r., II SAB/Wa 54/10, wszystkie dostępne w w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA).

W sprawie sporny jest, zarówno status Stowarzyszenia jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, jak również charakter informacji objętych wnioskiem skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r.

Pierwsze zagadnienie reguluje przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 in principio u.d.i.p., zgodnie z którym obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Zwrot "w szczególności" oznacza, że katalog podany w przepisie ma charakter otwarty, przykładowy. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy jest każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym. Przepis ten posługuje się alternatywą rozłączną, zatem wystarczy, że podmiot wykonuje zadanie publiczne (nawet jeśli nie dysponuje majątkiem publicznym) czy dysponuje majątkiem publicznym (nawet jeśli nie wykonuje zadań publicznych) – aby uznać go za zobowiązany do udostępniania informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1603/14). Podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej może być także stowarzyszenie (zob. wyroki NSA z dnia 8 lipca 2015 r., I OSK 1514/14; wyrok NSA z dnia 22 marca 2016 r., I OSK 458/15; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2017 r., I OSK 2586/16, z 21 listopada 2024 r., III OSK 1710/24 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną - ugruntowaną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 900/15, z 21 listopada 2024 r., III OSK 1710/24; CBOSA), że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (patrz: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2017 r., I OSK 2586/16, CBOSA).

Natomiast odnośnie do pojęcia informacji publicznej, to w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że jest to każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 881/18, CBOSA).

Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku skarżącej w trybie u.d.i.p. wskazać należy, że wniosek został skierowany do Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w Ś., które ma status stowarzyszenia zwykłego, co potwierdzają akta sprawy. Z publicznie dostępnej Ewidencji Stowarzyszeń Zwykłych prowadzonej przez Starostę Świdnickiego – opublikowanej w Biuletynie Informacji Publicznej Powiatu Świdnickiego - wynika natomiast, że Stowarzyszenie to zostało wpisane do ewidencji pod numerem [...] w dniu 13 lutego 2018 r., a widniało w wykazie stowarzyszeń zwykłych zgłoszonych przed 20 maja 2016 r. pod numerem [...].

Zarówno z ww. ewidencji jak i z Regulaminu Stowarzyszenia wynika, że celem jego działania jest działalność na rzecz rozwoju miasta Ś. poprzez: 1) popieranie wszelkich działań mających na celu promocję miasta Ś.; 2) działanie wspomagające rozwój wspólnot i społeczności lokalnych; 3) działanie na rzecz rozwoju gospodarczego, w tym rozwoju przedsiębiorczości; 4) działanie na rzecz rozwoju nauki, edukacji, oświaty i wychowania; 5) popieranie i wspomaganie inicjatyw społecznych w zakresie ochrony środowiska, kultury, sportu i turystyki; 6) podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej; 7) upowszechnianie zasad chrześcijańskich w wychowaniu, oświacie, kulturze, działalności gospodarczej i życiu publicznym; 8) współpracę z organizacjami katolickimi, społecznymi, oświatowymi, sportowymi, kulturalnymi, gospodarczymi, które w swoich programach respektują zasady: Bóg, Honor, Ojczyzna; 9) kultywowanie tradycji historycznych i kulturowych miasta Ś.; 10) wspieranie rozwoju infrastruktury i budownictwa mieszkaniowego; 11) promocja zatrudnienia i aktywizacja zawodowa osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy; 12) pomoc osobom niepełnosprawnym; 13) podejmowanie i wspomaganie programów integracyjnych; 14) działanie na rzecz pomocy rodzinie; 15) działanie na rzecz poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym; 16) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących miasta Ś.; 17) działalność wychowawczą, oświatową i kulturalną, w tym w zakresie ekologii i poszanowania środowiska przyrodniczego; 18) ochronę środowiska naturalnego, podejmowanie działań ekologicznych, przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z degradacją i niszczeniem środowiska naturalnego; 19) upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także promocji i popierania inicjatyw wspomagających rozwój demokracji lokalnej; 20) rozwijanie kontaktów i współpracy

między społeczeństwami; 21) działanie na rzecz krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży; 22) upowszechnianie kultury fizycznej i sportu; 23) działalność dobroczynną i promocję wolontariatu; 24) kształcenie, doradztwo oraz pomoc organizacyjną i materialną dla działaczy samorządowych i osób działających na rzecz rozwoju Ś.

Wskazane cele Stowarzyszenie realizuje w szczególności poprzez: 1) inicjowanie oraz udział w realizacji zadań w zakresie rozwijania różnych form samorządności lokalnej; 2) współpracę z organami samorządu terytorialnego szczebla gminnego, powiatowego i wojewódzkiego oraz organami administracji rządowej; 3) kandydowanie w wyborach oraz pełnienie funkcji w organach samorządu terytorialnego szczebla gminnego, powiatowego i wojewódzkiego; 4) przedstawianie organom administracji państwowej i samorządu terytorialnego projektów przedsięwzięć oraz aktów prawnych służących realizacji celów statutowych Stowarzyszenia; 5) uczestnictwo w postępowaniach sądowych i administracyjnych w sprawach dotyczących przedmiotu działalności Stowarzyszenia; 6) integrowanie środowiska lokalnego wokół różnych form pomocy, podnoszenia poziomu bezpieczeństwa, działań na rzecz ochrony wspólnego mienia i innych inicjatyw społecznych; 7) współpracę z innymi stowarzyszeniami i organizacjami zrzeszającymi wspólnoty lokalne; 8) inicjowanie i wspieranie przedsięwzięć w dziedzinie społeczno-gospodarczej, w tym rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości; 9) inicjowanie i wspieranie przedsięwzięć w dziedzinie nauki, edukacji, kultury, ochrony środowiska, rozrywki, sportu i turystyki; 10) organizowanie konferencji, prelekcji, seminariów, odczytów, sesji naukowych, dyskusji oraz innych imprez społeczno-kulturalnych; 11) organizowanie i prowadzenie szkoleń, warsztatów, kursów oraz staży krajowych i zagranicznych; 12) nawiązywanie kontaktów i współpraca z Polakami mieszkającymi poza granicami kraju; 13) realizowanie programów i działań profilaktycznych związanych z uzależnieniami;

14) współpracę z palcówkami kulturalno-oświatowymi i akademickimi; 15) pomoc osobom niepełnosprawnym oraz budowanie wzajemnych więzi międzyludzkich; 16) promocję dorobku Ś. – "Małej Ojczyzny" w kraju i za granicą; 17) działania charytatywne i promocję wolontariatu; 18) uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawach dotyczących przedmiotu działalności Stowarzyszenia; 19) przedstawianie organom administracji państwowej, samorządu terytorialnego projektów przedsięwzięć oraz aktów prawnych służących działalności statutowej Stowarzyszenia; 20) reprezentowanie interesów członków wobec organów władzy i administracji państwowej, samorządowej i innych instytucji; 21) organizowanie szkoleń i spotkań informacyjnych dla członków Stowarzyszenia; 22) bieżące informowanie członków o działalności Stowarzyszenia; 23) archiwizowanie dokumentacji Stowarzyszenia, w tym zwłaszcza dorobku społeczno-kulturalnego jego członków; 24) inne działania sprzyjające realizacji statutowych celów Stowarzyszenia.

Cele Stowarzyszenia (np. 3, pkt, 4, pkt 5, pkt 6, pkt 10, pkt 11, pkt 12, pkt 13, pkt 14, pkt 15, pkt 17, pkt 18, pkt 19, pkt 20, pkt 21, pkt 22) i sposoby ich realizacji (np. pkt 5, pkt 8, pkt 9, pkt 13, pkt 15) w znacznej części mieszczą się w pojęciu "zadania publicznego" w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. wyżej przyjętym. Cele Stowarzyszenia są zbieżne m.in. z zadaniami własnymi gminy (art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, Dz.U. z 2024 r., poz. 1465), a także powiatu (art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, Dz.U. z 2024 r., poz. 107).

Z wniosku o informację publiczną wynika, a ponadto jest faktem notoryjnym (BIP na niw.gov.pl oraz gov.pl), że projekt Stowarzyszenia pod nazwą "Biuro Kompetencji Obywatelskich" (zgłoszony w ramach Priorytetu 3) został zakwalifikowany do dofinansowania w ramach edycji 2022 Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, w rezultacie konkursu ofert na realizację zadań publicznych dofinansowanych w 2022 r. ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 (NOWEFIO) w Priorytetach 2, 3 oraz 4. ogłoszonego przez Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Z ogłoszenia o konkursie (niw.gov.pl) wynika, że zakres możliwych do zrealizowania w ramach NOWEFIO działań obejmuje całą wymienioną w art. 4 ust. 1 UoDPPioW (ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie) sferę zadań publicznych w ramach Priorytet 3.: Organizacje obywatelskie w życiu publicznym. Projekty realizowane w ramach Priorytetu 3. powinny przyczyniać się do zwiększania obecności organizacji obywatelskich w życiu publicznym, wspierania dialogu obywatelskiego, procesów konsultacji, tworzenia forum debaty publicznej, budowania potencjału organizacji przez kształtowanie wizerunku organizacji obywatelskich w przestrzeni publicznej. Konkurs przeprowadzany jest zgodnie z przepisami UoDPPioW, Ustawy z dnia 15 września 2017 roku o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1909; dalej: u.N.I.W.) oraz Uchwałą Rady Ministrów nr 194/2020 w sprawie przyjęcia Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030. W ramach konkursu NOWEFIO 2022, w Priorytetach 2 i 3 można ubiegać się o dotację w wysokości od 50 tys. do 300 tys. zł.

Zgodnie z art. 23 u.N.I.W Narodowy Instytut realizuje programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i zarządza nimi (ust. 1). Narodowy Instytut realizuje programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego samodzielnie lub we współpracy z organizacjami pozarządowymi, w tym z kołami gospodyń wiejskich, o których mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1179), oraz organizacjami wymienionymi w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159), a także z podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (ust. 1a). Rada Ministrów przyjmuje, w drodze uchwały, programy wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego (ust. 2).

Oznacza to, że cele Stowarzyszenia określone zwłaszcza w ww. pkt 1, pkt 6, pkt 19 i pkt 20 odpowiadają Priorytetowi 3 ww. konkursu ogłoszonego przez Narodowy Instytut Wolności, a wskazany projekt Stowarzyszenia został zakwalifikowany do finansowania ze środków publicznych – dotacji pochodzącej od organu finansowanego z budżetu państwa. Fakt ten potwierdza więc, że Stowarzyszenie spełniało wymogi udziału w konkursie wz. statusu organizacji, której mogła być przyznana dotacja na cel realizujący Priorytet 3 Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 edycja 2022. Potwierdza też, że zgłoszony przez Stowarzyszenie projekt realizuje zadanie publiczne (co wynika wprost z ogłoszenia o konkursie i wskazanym tam charakterze zadań podlegających finansowaniu) i w konsekwencji – dysponowanie środkami publicznymi przez Stowarzyszenie wobec przyznania mu dotacji w rezultacie zakwalifikowania projektu w ww. konkursie.

Z tych względów – wbrew ocenie Stowarzyszenia zawartej w odpowiedzi na skargę – nie może być wątpliwości, że w zakresie objętym wnioskiem skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r. o informacje publiczną Stowarzyszenie ma przymiot podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a żądane przez skarżącą informacje mają charakter informacji publicznej.

W rezultacie, Stowarzyszenie jest zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r.

Z przedstawionych Sądowi dokumentów w sprawie wynika, że wbrew wskazanemu obowiązkowi Stowarzyszenie nie udostępniło informacji publicznej w sprawie, jak również w żaden sposób nie zareagowało na ten wniosek ani w wyznaczonym przepisami u.d.i.p. terminie, ani do dnia wniesienia skargi na bezczynność (przez okres 4 miesięcy), ani do dnia rozpatrzenia skargi przez sąd.

Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że udzielenie informacji publicznej w formie wystosowanego do wnioskodawcy pisma zawierającego żądaną informację oraz wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji publicznej nie wyczerpują katalogu dostępnych organowi (podmiotowi zobowiązanemu) dopuszczalnych sposobów załatwienia wniosku złożonego z powołaniem się na przepisy u.d.i.p. Podmiot ten może bowiem w określonych sytuacjach poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Taka formuła załatwienia wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej znajdzie zastosowanie m.in. gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub gdy organ nie dysponuje żądaną informacją.

Z powyższego wynika, że podjęcie określonych czynności przez organ w postaci udostępnienia informacji, wydania decyzji o odmowie udzielania informacji lub wystosowania pisma informacyjnego zależy od wcześniejszego rozstrzygnięcia przez organ jakiej informacji żąda wnioskodawca, to jest - po pierwsze - czy jest to informacja publiczna, a jeżeli tak, to czy znajduje się w posiadaniu organu oraz jaki posiada charakter - w zakresie tego, czy jest przetworzona lub nieprzetworzona lub czy podlega wynikającym z ustawy wyłączeniem co do jej udostępniania z uwagi na prywatność osoby, tajemnicę przedsiębiorcy, czy ochronę informacji niejawnych.

Sąd nie kwestionuje, że w przypadku uznania, że informacja nie jest informacją publiczną, jak i w przypadku uznania, że informacja jest informacją publiczną, lecz zobowiązany podmiot jej nie posiada np. z powodu niedojścia do skutku finansowania dotacją przyznaną w ww. konkursie - to organ winien skierować do strony pismo informacyjne. Sąd podziela przy tym jednak ocenę prawną wyrażoną w orzecznictwie sądów administracyjnych, że kwestia uzasadnienia wskazanego pisma, a zatem motywów jego wystosowania do strony nie jest obojętna dla kwestii oceny wystąpienia lub niewystąpienia bezczynności w sprawie. Wskazuje bowiem na to czy w okolicznościach danej sprawy organ podjął adekwatne rozstrzygnięcie.

Oceniając zarzut bezczynności Sąd ma bowiem rozważyć nie tylko to, czy w terminie 14 dni od otrzymania zapytania od wnioskodawcy została podjęta "jakaś" czynność przez organ, ale czy była to czynność adekwatna do okoliczności sprawy, w tym czy organ rozważał i prawidłowo przyjął, że żądana informacja jest lub nie jest informacją publiczną.

W tym stanie rzeczy, brak jakiejkolwiek reakcji Stowarzyszenia na wniosek skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r. nie pozwala na ocenę, czy zaistniały powody stanowiące przeszkodę do udostępnienia informacji publicznej co do całości, czy do jej części, ani to z jakich konkretnie względów. Jak Sąd wyżej wyjaśnił twierdzenie Stowarzyszenia zawarte w odpowiedzi na skargę, że nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 u.d.i.p. oraz że objęte wnioskiem skarżącej informacje nie mają charakteru informacji publicznej - jest bezpodstawne, zwłaszcza że Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnej argumentacji uzasadniającej to twierdzenie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z § 1a jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższą regulację oraz okoliczności sprawy, to nakazują one stwierdzenie, że Stowarzyszenie w chwili wniesienia skargi pozostawało w bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Z uwagi na treść przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd winien ocenić, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie ma wątpliwości, że każda stwierdzona bezczynność lub przewlekłość postępowania jest naruszeniem prawa. Natomiast nie w każdej stwierdzonej bezczynności lub przewlekłości postępowania Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, które stanowi postać kwalifikowaną naruszenia prawa.

Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie miało rażący charakter. Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Dla uznania, rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające zaś samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminu do załatwienia sprawy, ale musi być ono znaczne bądź też przejawiać się w całkowitym braku reakcji na wniosek strony (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie taki właśnie przypadek zaistniał w sprawie. Stowarzyszenie nie podjęło żadnej czynności po wpłynięciu wniosku skarżącej i do dnia wniesienia skargi pozostawało całkowicie bezczynne. Wobec powyższego Sąd zakwalifikował bezczynność jako zaistniałą z rażącym naruszeniem prawa, o czym - stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. - orzekł w punkcie II sentencji wyroku.

W punkcie III sentencji wyroku Sąd w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 6 listopada 2023 r. – w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, w składzie trzech sędziów, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

O kosztach w postaci uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 100 zł Sąd orzekł w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 200 § 1 p.p.s.a.