Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędzia WSA (del) Dagmara Dominik-Ogińska, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. i S. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 303/11 w sprawie ze skargi Z. i S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 8 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. i S. J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 303/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Z. i S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 8 lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że wnioskiem z dnia 10 września 2010 r. skarżący zwrócili się Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wszczęcie postępowania podatkowego w stosunku do Z.G., zam. P., celem odebrania jej nienależnego podatku od towarów i usług w wysokości 3.316,56 zł wraz z odsetkami. Podatek ten został zasądzony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że przywołanym powyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. zasądzono od nich na rzecz P. Z.G. do zapłaty kwotę w wysokości 18.375, 20 zł tytułem zwrotu kosztów remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego. Na kwotę tę, zgodnie z opinią biegłego w zakresie budownictwa z dnia 1 marca 2005 r. składa się wartość netto w kwocie 15.061,64 zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie 3.316,56 zł. Zdaniem wnioskodawców P. Z. G. jako osoba fizyczna zawłaszczyła podatek od towarów i usług, zatem należy odebrać jej nienależny podatek w ww. wysokości. Właścicielem przedmiotowego podatku - jak stwierdzają - może być tylko Skarb Państwa.

Do wniosku dołączony został wyrok Sądu Apelacyjnego w G. Wydziału I Cywilnego z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt [...] , wyrok Sądu Okręgowego I Wydział Cywilny w K. z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt [...], opinia biegłego w zakresie budownictwa z dnia 1 marca 2005 r., zawiadomienie z dnia 23.02.2006 r. [...] o wszczęciu egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K..

Po rozpatrzeniu wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. na podstawie art. 133 § 1 i § 2 oraz art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa) wydał dnia 17 listopada 2010 r. postanowienie, w którym odmówił S. i Z. J. wszczęcia postępowania podatkowego w stosunku do Z. G. celem odebrania jej nienależnego podatku od towarów i usług w wysokości 3.316, 56 zł wraz z odsetkami, zasądzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G.

Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu zażalenia skarżących oraz przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołując się na treść art. 133 § 1 oraz art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że w świetle ustalonego stanu faktycznego jak i przedstawionych obowiązujących norm prawnych prawidłowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, że wnioskodawcy nie spełniają warunków bycia stroną postępowania podatkowego wobec Z. G.

W ocenie organu twierdzenie wnioskodawców o występowaniu ich interesu prawnego w danej sprawie z uwagi na fakt, że są oni płatnikami podatku od towarów i usług dla osoby fizycznej – Z. G. jest bezzasadne.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie postanowień organów pierwszej i drugiej instancji. W jej uzasadnieniu, podtrzymując zarzuty zawarte w zażaleniu stwierdzili, iż organ odwoławczy pominął fakt, że w zażaleniu z dnia 23 listopada 2010 r. wnioskowano także o przejęcie sprawy przez Izbę Skarbową w S.. Organy podatkowe nie były zainteresowane sprawą ujawnienia korupcji i stronniczości na rzecz Z. G., która zawłaszczyła nienależny jej podatek od towarów i usług. W ocenie skarżących stwierdzenie zawarte na stronie 3 postanowienia, że: "na podstawie posiadanych dokumentów kwota 18.375 zł obejmuje podatek od towarów i usług w podanej wysokości" potwierdza słuszność ich zarzutu. Zgodnie z powołanymi przez ww. organ przepisami - ich zdaniem - są stroną postępowania, ponieważ podatek od towarów i usług został zapłacony na rzecz osoby fizycznej. Z ostrożności procesowej podnoszą dalej, że fakt "zaboru" nienależnej kwoty podatku od towarów i usług winien być rozpatrzony przez Urząd w aspekcie kodeksu karnego skarbowego, kodeksu cywilnego lub karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji stwierdził, powołując się na treść art. 133 Ordynacji podatkowej, że organy podatkowe obu instancji słusznie uznały, iż S. i Z. J. nie są ani podatnikami ani płatnikami w zakresie podatku od towarów i usług w odniesieniu do kwoty zasądzonej wyrokiem sądu cywilnego jaką musieli zapłacić na rzecz Z. G.. Z tego powodu zasadna stała się odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie. S. i Z. J. nie byli bowiem obowiązani żadnym przepisem prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Kwota, która została zasądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. od S. i Z. J. na rzecz Z. G. w wysokości 18.375, 20 zł tytułem zwrotu kosztów remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego obejmowała podatek od towarów i usług w kwocie 3.316,56 zł. Kwota ta stanowiła element składowy ceny. To podatnik jakim była Z. G. z tytułu wykonania określonej czynności opodatkowanej winna podatek od towarów i usług rozliczyć stosownie do regulacji wynikających przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Następnie podniósł, że na gruncie niniejszego stanu faktycznego wyłącznie uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług jest podmiot występujący w charakterze podatnika. Statusu tego nie posiadają S. i Z. J. a tym samym nie mogą oni występować, jako strona postępowania w zakresie rozliczenia podatku z tytułu zapłaty zasądzonej kwoty. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organ podatkowy, zobowiązany był na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Końcowo Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie nie została w żaden sposób naruszona zasada postępowania podatkowego zawarta w art. 122 Ordynacji podatkowej, albowiem materiał dowodowy został zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a uzasadnienie spornego postanowienia spełnia wymagania, o których mowa w art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika – adwokata – zaskarżając go w całości wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, to jest art. 7, art. 8 i art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm., dalej jako Kpa) oraz art. 133 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego skarga ta podlega oddaleniu.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podniesiono zarzut naruszenia art. 7, 8 i 28 k.p.a. W związku z tak sformułowanym zarzutem na wstępie należy przypomnieć pewne istotne i oczywiste kwestie. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne uchybienia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. W tym zakresie nie wprowadziła zmiany uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 1010, nr 1, poz. 1. W tezie tej uchwały stwierdzono jedynie, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Uwzględniając powyższe uwagi należy podkreślić, że autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który kontrolował legalność zaskarżonej decyzji wydanej w toku postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 3 § 1pkt 2 k.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Z kolei stosownie do treści art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej, przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Zatem w toku postępowania podatkowego organy podatkowe nie stosowały przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stąd też Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie mógł kontrolować prawidłowości zastosowania przepisu art. 7, 8 i art. 28 k.p.a.

Także nie jest trafny zarzut naruszenia art. 133 Ordynacji podatkowej. Warto podkreślić, że przepis ten składa się z wielu jednostek redakcyjnych (pięciu paragrafów). Autor skargi kasacyjnej nie precyzuje, który konkretny przepis został w jego ocenie błędnie zinterpretowany. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku a nawet prawa do domyślania się, czy też uzupełniania skargi kasacyjnej. Tenże przepis art. 133 Ordynacji podatkowej zawiera definicje pojęcia strony postępowania podatkowego. Zarzuty profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata w tym zakresie są oczywiście bezzasadne. Sąd pierwszej instancji obszernie w sposób prawidłowy wskazał, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług innej osoby, nawet będącej ich kontrahentem. Postępowanie podatkowe w przedmiocie zobowiązania podatkowego Z. G. może być wszczęte z urzędu przez właściwy organ podatkowy albo na wniosek tej osoby. W żadnym wypadku z takim żądaniem nie mogą wystąpić inne podmioty, bez względu na intencje i motywy takich działań.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).