Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. i S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak: [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego.

Dnia 15 października 2010 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wpłynął wniosek S. i Z. J. z dnia 10 września 2010 r. o wszczęcie postępowania podatkowego w stosunku do Z.G., zam. [...] celem odebrania jej nienależnego podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł wraz z odsetkami. Podatek ten został zasądzony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. akt I ACa 375/04.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przywołanym powyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku zasądzono od S. i Z. J. na rzecz Pani Z.G. do zapłaty kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu kosztów remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego. Na kwotę tę, zgodnie z opinią biegłego w zakresie budownictwa z dnia 01.03.2005 r. składa się wartość netto w kwocie [...] zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł. Zdaniem wnioskodawców Pani Z.G. jako osoba fizyczna zawłaszczyła podatek od towarów i usług, zatem należy odebrać jej nienależny podatek w ww. wysokości. Właścicielem przedmiotowego podatku - jak stwierdzają - może być tylko Skarb Państwa.

Do wniosku dołączony został wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Wydziału I Cywilnego z dnia 15.06.2005 r. sygn. akt I ACa 375/04 , wyrok Sądu Okręgowego I Wydział Cywilny w Koszalinie z dnia 27.11.2003 r. sygn. akt IC 535/01, opinia biegłego w zakresie budownictwa z dnia 01.03.2005 r., zawiadomienie z dnia 23.02.2006 r. [...]

o wszczęciu egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. na podstawie art. 133 § 1 i § 2 oraz

art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U.

z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.) wydał dnia 17 listopada 2010 r. postanowienie znak: [...], w którym odmówił S. i Z. J. wszczęcia postępowania podatkowego w stosunku do Z.G. celem odebrania jej nienależnego podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, zasądzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

Na to postanowienie S. i Z. J. w dniu 24 listopada 2010 r. złożyli zażalenie w którym wnieśli o uchylenie postanowienia w całości oraz wszczęcie postępowania z ich udziałem zgodnie z wnioskiem z dnia 10 września 2010 r.

W jego uzasadnieniu stwierdzili, że ich udział jako strony w postępowaniu wskazany jest interesem publicznym, gdyż w przypadku potwierdzenia zarzutów zyska Skarb Państwa.

Interes prawny w żądaniu uznania ich za stronę uzasadnili natomiast tym, że wskutek oszustwa Pani Z.G. są płatnikami podatku od towarów i usług w stosunku do osoby fizycznej. Stwierdzili, iż w interesie Urzędu Skarbowego winno być uznanie ich za stronę

w postępowaniu, bowiem "mają jeszcze wiele do ujawnienia". Ustawodawca - jak nadmienili - uregulowaniem zawartym w art. 293 ustawy Ordynacja podatkowa "na pewno nie miał intencji bronić przestępców wyłudzających podatek VAT (...)".

Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpatrzeniu zażalenia oraz przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, postanowieniem z dnia [...] znak: [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Ustosunkowując się do przedstawionego we wniosku i podtrzymanego w zażaleniu stanu faktycznego organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 133 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.

Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa.

Z treści art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa wynika więc, że katalog podmiotów, które mogą być stroną w postępowaniu podatkowym, jest zamknięty. Definicja strony zawarta

w art. 133 § 1 ww. ustawy pozwala na wskazanie trzech przesłanek, których łączne spełnienie pozwala na przypisanie określonemu podmiotowi miana strony w postępowaniu.

Po pierwsze, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent. Są to podmioty zdefiniowane w ustawie Ordynacja podatkowa oraz w ustawach podatkowych. Ponadto stroną jest następca prawny podatnika, płatnika i inkasenta. Wreszcie, stroną są także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a cyt. ustawy.

Po drugie, istotnym elementem definicji strony jest interes prawny bezpośrednio odnoszący się do sfery danego podmiotu, który legitymuje ten konkretny podmiot

do przypisania mu przymiotu strony w konkretnym postępowaniu. Pod pojęciem interesu prawnego rozumie się interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo. Interes prawny wynika z całokształtu okoliczności zaistniałych w danej sprawie. O tym, czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych. Są to te same normy, które kształtują stosunek prawnopodatkowy. Interes prawny każdorazowo powinien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego

i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Interes prawny musi ponadto bezpośrednio podstaw dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Stroną jest więc tylko ten podmiot, którego własny interes podatków prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym.

Po trzecie, podmiot spełniający wyżej wymienione przesłanki występuje z wnioskiem

o wszczęcie postępowania, czyli żąda czynności organu podatkowego, bądź też staje się stroną postępowania podatkowego wszczętego z urzędu na skutek czynności organu podatkowego, która odnosi się do tego podmiotu.

Dalej organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 165a § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, dotyczące wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W świetle ustalonego stanu faktycznego jak i przedstawionych obowiązujących norm prawnych prawidłowo - w ocenie organu odwoławczego - Naczelnik Urzędu Skarbowego

w K. stwierdził, że wnioskodawcy nie spełniają warunków bycia stroną postępowania podatkowego wobec Z.G.

W ocenie organu twierdzenie wnioskodawców o występowaniu ich interesu prawnego

w danej sprawie z uwagi na fakt, iż są oni płatnikami podatku od towarów i usług dla osoby fizycznej - Z.G. jest bezzasadne.

W skardze z dnia 22 lutego 2011 r. S. i Z. J. wnieśli o uchylenie postanowienia organu podatkowego I i II instancji.

W jej uzasadnieniu, podtrzymując zarzuty zawarte w zażaleniu stwierdzili, iż organ odwoławczy pominął fakt, że w zażaleniu z dnia 23.11.2010 r. wnioskowano także o przejęcie sprawy przez Izbę Skarbową w S.. Organy podatkowe nie były zainteresowane sprawą ujawnienia korupcji i stronniczości na rzecz Z.G., która zawłaszczyła nienależny jej podatek od towarów i usług.

W ocenie skarżących stwierdzenie zawarte na stronie 3 postanowienia, że:

"na podstawie posiadanych dokumentów kwota [...] zł obejmuje podatek od towarów

i usług w podanej wysokości" potwierdza słuszność ich zarzutu.

Zgodnie z powołanymi przez ww. organ przepisami - ich zdaniem - są stroną postępowania, ponieważ podatek od towarów i usług został zapłacony na rzecz osoby fizycznej. Z ostrożności procesowej podnoszą dalej, że fakt "zaboru" nienależnej kwoty podatku od towarów i usług winien być rozpatrzony przez Urząd w aspekcie kodeksu karnego skarbowego, kodeksu cywilnego lub karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie ma podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co oznacza, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 §

1 p.p.s.a. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Kontrolując określone wyżej postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] znak: [...] Sąd nie doszukał się jego niezgodności ani

z przepisami prawa materialnego, ani z przepisami proceduralnymi, a w szczególności nie są uzasadnione zarzuty podniesione w skardze, które w istocie rzeczy sprowadzają się do gołosłownej polemiki z organem a nie wskazują na jakiekolwiek naruszenie przez ten organ przepisów prawa.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżący S. i Z. J. mogą być stroną postępowania w sprawie prawidłowego rozliczenia się z podatku od towarów i usług przez innego podatnika to jest przez Z.G. Skarżący zapłacili bowiem na rzecz Z.G. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego. Na kwotę tę, zgodnie z opinią biegłego

w zakresie budownictwa z dnia 1 marca 2005 r. składała się wartość netto w kwocie [...] zł oraz podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł. Zdaniem wnioskodawców skoro oni zapłacili na rzecz Z.G. jako osoby fizycznej podatek od towarów i usług to mogą być stroną postępowania w sprawie odebrania jej nienależnego zdaniem skarżących podatku. Właścicielem przedmiotowego podatku - jak stwierdzają - może być tylko Skarb Państwa.

Na wstępie przypomnieć należy, że z art. 133 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2005 r.,

Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) wynika, ze stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. W myśl natomiast art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Istotnym elementem definicji strony jest interes prawny w sposób bezpośredni odnoszący się do sfery danego podmiotu, który legitymuje ten konkretny podmiot do przypisania mu przymiotu strony

w konkretnym postępowaniu. Pod pojęciem interesu prawnego rozumieć należy interes zgodny z prawem i chroniony przez prawo. Interes ten wynika z całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie. Z kolei o tym, czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialnoprawnych. Są to te same normy, które kształtują stosunek podatkowoprawny. Interes prawny każdorazowo powinien wynikać

z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego. Interes prawny musi wreszcie bezpośrednio dotykać sfery prawnej podmiotu. Stroną jest tylko ten podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym. Natomiast w żadnym razie nie można na gruncie art. 133 wywieść wniosku iż stroną może być podmiot którego cudzy interes prawny podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustawą podatkową, która zawiera definicję podatnika w podatku od towarów i usług jest ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) ) – dalej u.p.t.u. W art. 15 ust. 1 ustawodawca określił, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Natomiast ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera definicji ustawowej płatnika podatku od towarów i usług – należy więc sięgnąć do przepisów ogólnych.

Płatnikiem, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) – dalej o.p., jest "osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu". Płatnik jest jedynie podmiotem pośredniczącym pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym, niemniej jednak ciąży na nim odpowiedzialność za niepobranie bądź niewłaściwe pobranie podatku.

W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji słusznie uznały, iż S. i Z. J. nie są ani podatnikami ani płatnikami w zakresie podatku od towarów i usług

w odniesieniu do kwoty zasądzonej Wyrokiem Sądu Cywilnego jaką musieli zapłacić na rzecz Z.G. i z tego powodu zasadna stała się odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie. S. i Z. J. nie byli bowiem obowiązani żadnym przepisem prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Kwota, która została zasądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku od S. i Z. J. na rzecz Pani Z.G. w wysokości [...] zł tytułem zwrotu kosztów remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego obejmowała podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł. Kwota ta stanowiła element składowy ceny. To podatnik jakim była Z.G. z tytułu wykonania określonej czynności opodatkowanej winna podatek od towarów i usług rozliczyć stosownie do regulacji wynikających przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Jak to zostało już wyżej wskazane podmiotem uprawnionymi zobowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług jest w szczególności podatnik, płatnik lub inkasent. Podatnikiem zaś jest określony przez ustawę podmiot, w związku z zaistnieniem konkretnego zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie jest nim Z.G., która wykonała określoną czynność opodatkowaną – remont dzierżawionego lokalu. Skarżący pozostają natomiast jedynie podmiotem, który uzyskał określoną korzyść z tytułu wykonanego remontu, a podatek od towarów i usług zawarty w zasądzonej kwocie jest integralną częścią zapłaconej ceny. Podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązku podatkowego z tytułu remontu dzierżawionego od nich lokalu gastronomicznego jest podatnik podatku od towarów i usług.

Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, iż na gruncie niniejszego stanu faktycznego wyłącznie uprawnionym do żądania wszczęcia postępowania w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług jest podmiot występujący w charakterze podatnika. Statusu tego nie posiadają S. i Z. J.a tym samym nie mogą oni występować, jako strona postępowania w zakresie rozliczenia podatku z tytułu zapłaty zasądzonej kwoty.

W związku z powyższym organ podatkowy, zobowiązany był na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W niniejszej sprawie nie została w żaden sposób naruszona zasada postępowania podatkowego zawarta w art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, albowiem materiał dowodowy został zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a uzasadnienie spornego postanowienia spełnia wymagania, o których mowa w art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 z późn. zm.), należało orzec jak

w sentencji.