Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 852/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 852/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję uchylającą w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia nie podlega wykonaniu, co oznacza, że brak jest podstaw do wstrzymywania jej wykonania.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca J. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych dowodów i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie, gdyż brak wstrzymania wykonania decyzji prowadzi do realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w jej sytuacji życiowej i jej rodziny.

W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Kluczową jednak kwestią jest to, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu mogą być tylko takie akty, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu i niekiedy innych podmiotów), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowi określonemu w nim jako powinny (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 61). Inaczej mówiąc, wstrzymanie wykonania dotyczy więc sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje określone skutki materialnoprawne (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt: II OSK 1367/24 – dostępny w CBOSA).

Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania, w niniejszej sprawie, skarżącą uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] maja 2025 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] kwietnia 2025 r., znak: [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem D. O. Jak wynika z rozstrzygnięcia, decyzja ta uchyla inną decyzję administracyjną, a jej skutkiem jest pozbawienie strony świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taka decyzja uchylającą niewątpliwie wywołuje skutki materialnoprawne, bo pozbawia stronę przyznanego jej prawa, a w dalszej perspektywie rodzi skutki w postaci wydania kolejnych aktów mających na celu zwrot nienależenie pobranego świadczenia.

Nie ma zatem racji Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i z tego względu brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania. Zaskarżona decyzja rodzi dla strony skutki materialnoprawne i z tego względu może być przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu weźmie powyższe pod uwagę i dokona merytorycznej oceny wniosku skarżącej, z uwzględnieniem okoliczności, które podniosła w zażaleniu.

Z powyższych względów Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.