Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 maja 2025 r., nr SKO.ŚR/4111/121/2025 w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 maja 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art.1, 2, 17 oraz 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 poz.1429 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 kwietnia 2025 r. którą w punkcie 1. uchylono decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 22 września 2015 r. znak: SO-03-2.8252.204.2015-1/15 przyznającą J. O. (dalej skarżącej) świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, a w punkcie 2.nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że wobec powzięcia informacji z ZUS, że od 1 marca 2018 r. skarżąca pobiera emeryturę, o czym nie zawiadomiła Prezydenta Miasta Krakowa, zachodziły podstawy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 32 ww. ustawy, a to wobec zmiany w sytuacji dochodowej rodziny i jednoznacznego ustawowego zakazu jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy.

Co do obaw odwołującej się, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności pozbawi ją środków do życia przed rozpoznaniem odwołania, SKO wyjaśniło, że nadanie decyzji I instancji tego rygoru nie stanowi o zwrocie świadczenia już pobranego, a przez to nie godzi w podstawowe prawa strony i zasady sprawiedliwości społecznej.

W skardze, podobnie jak w odwołaniu, skarżąca uznała zaskarżoną decyzję za krzywdzącą. Podniosła, że nie została poinformowana przez ZUS o niemożności jednoczesnego pobierania emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego oraz że odebranie jej świadczenia godzi w zasadę praw nabytych, narusza zasadę proporcjonalności, zasady współżycia społecznego, zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. - w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że w niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, że skarżąca w tym samym okresie, tj. od dnia przyznania jej i wypłaty świadczenia emerytalnego – od 1 marca 2018 r. pobierała przyznane jej w roku 2015 świadczenie pielęgnacyjne na syna, jak również emeryturę.

Przyznając skarżącej świadczenie pielęgnacyjne organ pouczył ją o niemożności jednoczesnego pobierania tego świadczenia i emerytury (pkt 2.1.a pouczenia k. 13/2 akt adm.). Również składając wniosek o ww. świadczenie w dniu 7.09.2015 r. zawierający to samo pouczenie skarżąca podpisała tą część wniosku, w której było zawarte pouczenie "Oświadczam, że zapoznałam się z powyższym pouczeniem" (k. 1/2 akt adm.). Składała też oświadczenie, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu (k. 3 akt adm.).

Wobec powyższego Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżąca została prawidłowo pouczona o braku możliwości pobierania świadczeń równocześnie i konieczności niezwłocznego powiadomienia organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (to pouczenie zawarto również w formularzu wniosku, który złożyła starając się o świadczenie oraz w decyzji przyznającej świadczenie), w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń. Taką zmianą jest z pewnością ustalenie prawa do emerytury dla osoby sprawującej opiekę.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm., w skrócie: u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury. Przepisy u.ś.r. mają, jak wskazały zgodnie strony, zastosowanie w nin. sprawie - zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 poz.1429 ze zm.).

Wobec powyższego, prawidłowo organ po powzięciu informacji o pobieraniu przez skarżącą emerytury wszczął postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zawarty w 32 ust. 1 u.ś.r. katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w k.p.a. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest postępowaniem w nowej sprawie.

Sąd podziela pogląd, że przewidziany w ww. przepisie tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Instytucja ta w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Obowiązkiem organu jest zatem wykazanie, że - po pierwsze - nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do pierwotnego, pozwalającego przyznać stronie uprawnienia, a nadto - zmiana ta jest istotna z punktu widzenia nabycia tego uprawnienia.

Okolicznością, mającą wpływ na prawo do świadczeń, która daję podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego w ww. trybie jest ustalenie, że doszło do jednoczesnego pobierania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i świadczenia emerytalnego. W czasie składania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie posiadała przyznanego prawa do emerytury. Okoliczność pobierania emerytury oznacza, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do zmiany stanu faktycznego mającego wpływ na przysługujące skarżącej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji zostały wydane z prawidłowym zastosowaniem przepisów postępowania, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego. Dlatego Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.