Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 782/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie sprzeciwu M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia 26 lutego 2025 r., nr SKO.IV/424/65/2025 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 782/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia 26 lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu.

W dniu 11 sierpnia 2025 r. skarżący wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia 26 lutego 2025 r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta Bielsko – Biała z dnia 10 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia w całości i w części oraz odmowy odroczenia do dnia 31 grudnia 2028 r. a odraczającej do dnia 30 września 2026 r. termin płatności należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. SKO uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez Prezydenta Miasta Bielsko – Biała.

W sprzeciwie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek uzasadnił tym, że nie wniósł sprzeciwu w terminie, ponieważ nie rozumiał decyzji SKO. Zrozumiał ją dopiero wówczas, gdy odebrał postanowienie SKO z dnia 28 lipca 2025 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego istnienie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Bielsko – Biała z dnia 10 stycznia 2025 r. w pkt 5 i 6 dotyczących odroczenia do dnia 30 września 2026 r. terminu płatności należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego (wydania zaświadczenia o takiej treści domagał się skarżący).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że okoliczności podniesione przez stronę skarżącą we wniosku nie są okolicznościami, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Nie uprawdopodobniła ona w sposób przekonywujący, że uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu było przez nią niezawinione. Na stronie postępowania sądowego bowiem ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wszystkie wydane w sprawie decyzje zawierały klarowne i wyczerpujące uzasadnienia. Uznał, że skarżący był z nimi zaznajomiony. Decyzje zawierały także jasne pouczenia o trybie odwoławczym. Na gruncie powyższego wskazać należy, że skoro skarżący po zapoznaniu się z treścią decyzji z odwołania w terminie nie skorzystał, nie można stwierdzić, że wniesienie sprzeciwu po terminie było zaniechaniem przez niego niezawinionym.

Zażalenie wniósł skarżący zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy p. p. s. a. w zw. z art. 112 k.p.a. - poprzez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżanego orzeczenia polegający na przyjęciu, że skoro skarżący po zapoznaniu się z treścią decyzji z 12 maja 2025 r. z odwołania w terminie nie skorzystał, nie można stwierdzić, że wniesienie sprzeciwu po terminie było zaniechaniem przez niego niezawinionym, gdy tymczasem przecież nie tylko strona złożyła odwołanie od decyzji z 12 maja 2025 r. [załącznik nr 1 - odwołanie strony z 3 czerwca 2025 r.], ale nawet uzupełniła jego argumentację [załącznik nr 2 - pismo strony z 4 stycznia 2025 r.], a także podjęła inne, nadzwyczajne środki zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem w związku z niezrozumiałymi działaniami organu pierwszej oraz organu drugiej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Odnosząc się do kwestii podniesionej w zażaleniu, że strona zaskarżyła tylko wyodrębnione punkty decyzji organu pierwszej instancji wyjaśnienia wymaga, że możliwość uchylenia decyzji w całości odmiennie od żądania strony wynika z tego, że organ drugiej instancji nie jest władny do samodzielnego uzupełnienia postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Innymi słowy, sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, które nie mogło być uzupełnione przez organ drugiej instancji bez zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Uzasadniona jest konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, we wskazanym w zaskarżonej decyzji zakresie. Instytucja przewidziana w art. 136 k.p.a. nie może być bowiem wykorzystywana w razie konieczności dokonania brakujących ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie należy wyręczać organu pierwszej instancji z obowiązku wnikliwego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnej oceny zgromadzonych w niej dowodów. Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 k.p.a., organ drugiej instancji może uchylić decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 września 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 908/20).

Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Skarżący wyjaśniał, że nie wnosił sprzeciwu w terminie, ponieważ nie rozumiał decyzji organu drugiej instancji, a zrozumiał ją dopiero, gdy odebrał postanowienie z dnia 28 lipca 2025 r. odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego istnienie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta Bielsko – Biała z dnia 10 stycznia 2025 r. w pkt 5 i 6 dotyczących odroczenia do dnia 30 września 2026 r. terminu płatności należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Natomiast decyzją z dnia 26 lutego 2025 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji SKO wyraźnie wskazało z czego wynika uchylenie i na co organ niższej instancji powinien zwrócić szczególną uwagę przy ponownym rozpoznaniu. Szczególnie zwrócił organ uwagę na kwestię opuszczenia przez skarżącego zakładu karnego z czym może się wiązać zmiana jego sytuacji materialnej i co powoduje potrzebę przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego jego sytuację życiową. Nie można więc uznać, że organ wprowadził skarżącego w błąd.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.