Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ujawnienia w ewidencji osób władających i gospodarujących działką na zasadach posiadaczy samoistnych oddala skargę

Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2022 r., przedstawia się następująco:

Pismem z dnia 23 grudnia 2021r. T. M. (dalej powoływana jako "skarżąca") zwróciła się do Starosty G. z wnioskiem o zaktualizowanie, na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, danych w ewidencji gruntów i budynków wskazując, że w ewidencji widnieją od 30 lat błędne dane, które są niezgodne z ze stanem faktycznym.

Starosta G. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gmina G., w jednostce rejestrowej [....], polegającej na "zaktualizowaniu danych, tak żeby nie widniały błędne dane - niezgodne ze stanem faktycznym od 30 lat w kartotekach starostwa g.".

Na skutek zażalenia skarżącej, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2022r. nr [...] uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie PWINKiG wniosek skarżącej budzi wątpliwości co do treści żądania, albowiem nie wiadomo ujawnienia jakich danych w ewidencji żąda. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie powinien, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać skarżącą do usunięcia braków poprzez wskazanie jakich konkretnych danych wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków żąda oraz w stosunku do jakich nieruchomości, wyznaczając przy tym termin, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. PWINGiK wskazał również, że samo rozstrzygnięcie zostało sformułowane w nieprawidłowy sposób oraz, że treść rozstrzygnięcia różni się od uzasadnienia postanowienia.

Rozpatrując sprawę ponownie Starosta G. pismem z dnia 10 lutego 2022 r. wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie jakich konkretnych danych wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków żąda.

Pismem z dnia 6 lutego 2022r. (uzupełnionym następnie pismem z 14 lutego 2022 r.) T. M. wyjaśniła, że wnosi o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków osób władających i gospodarujących na zasadach posiadaczy samoistnych, działką nr [...] zlokalizowaną przy ul. W., [...].W ocenie skarżącej osoby sprawujące faktyczne władztwo nad działką [...] to: R. Z, D. M., T. M., J. D. L., D. K. i K. K..

Rozpoznając złożony w tym zakresie - wniosek Starosta G. postanowieniem z dnia [...] lutego 2022r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "ujawnienia w ewidencji Starostwa osób władających i gospodarujących, na zasadach posiadaczy samoistnych, działką nr [...] zlokalizowanej przy ul. W. , [...]". Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podkreślił, że postępowanie polegające na wykazaniu w ewidencji gruntów i budynków władającego na zasadach samoistnego posiadania służy określeniu takiego władania gruntem wtedy, gdy grunt ten nie ma ustalonego właściciela, tymczasem w przypadku działki o nr [...], właściciele są ustaleni, pomimo że jeden z właścicieli nie żyje. Dalej, jak podkreślił organ, w przedmiotowej sprawie nie było zasadne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do faktycznego władania przedmiotową działką ewidencyjną, ponieważ z mocy samych przepisów uregulowany stan prawny nieruchomości nie pozwala na ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków podmiotu władającego na zasadach samoistnego posiadania w przypadkach innych, niż wskazane w art. 20 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, tj. nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. W sprawie nie ma zaś żadnych wątpliwości, że aktualnie działka ewidencyjna nr [...[ jest własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się T. M. i we wniesionym zażaleniu podkreśliła, że dostęp Starostwa do aktów własności ziemi nie uprawnia Starostwa do "obracania" aktem własności ziemi w postępowaniach administracyjnych oraz, że D. P. nie była w związku małżeńskim z J. P., kiedy J. P. nabywał działkę [...] aktem własności ziemi. Stąd też Starosta G. błędnie uznał D. P. za zarządcę masy spadkowej, łącznie z pominięciem weryfikacji ważności dokumentacji przez Starostwo. Skarżąca wskazała też na samowolę Starostwa z uwagi na pominięcie reguł oceny dowodów i prawa procesowego.

PWINGiK nie podzielił argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia. Jak podkreślił organ II instancji odmowę wszczęcia postępowania reguluje art. 61a § 1 k.p.a., który wprowadza dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, stanowiących w sposób oczywisty przeszkodę do wszczęcia postępowania. W ocenie PWINGiK odmowa wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie musiała nastąpić z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawczyni.

W tym kontekście organ II instancji za właściwe uznał rozstrzygniecie, kto jest stroną postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Powołując się na art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k. podkreślił, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Dalej przytaczając treść regulacji art. 20 ust. 2 pkt 1b) p.g.i.k. stwierdził, że w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Przy czym, jak podkreślił organ, wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następuje na wniosek właściciela, dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego.

Z uwagi na powyższe okoliczności PWINGiK stwierdził, że skarżąca nawet jeśli jest posiadaczką samoistną przedmiotowej nieruchomości, to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie posiada interesu prawnego, a tym samym przymiotu strony upoważaniającego ją do skutecznego wniesienia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Tym bardziej, co dodatkowo zauważył organ, że na wcześniejszym etapie toczyło się już postępowanie z wniosku skarżącej o ujawnienie jej jako właścicielki przedmiotowej działki. Swoje prawo własności skarżąca próbowała dowieść m.in. umową sprzedaży warunkowej sporządzonej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1990 r. [...] Nr [...], jednakże Starosta G. decyzją z dnia [...] listopada 2021r. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, polegającej na "zmianie danych aktualnych właścicieli do działki Nr [...], zlokalizowanej na ul. W. G.". Powyższą decyzję utrzymał w mocy PWINGiK decyzją z dnia [...] grudnia 2021r., znak: [...].

Odnosząc się natomiast do zarzutu jakoby D. P. nie była w związku małżeńskim z J. P. kiedy J. P. nabywał działkę [...] aktem własności ziemi, PWINGiK podkreślił, że odmawiając wszczęcia postępowania nie ustala się stron postępowania jak to ma miejsce w przypadku prowadzenia postępowania w sprawie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Odmawiając wszczęcia postępowania, postanowienie kierowane jest tylko i wyłącznie do wnioskodawcy.

Skargę na to postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca zarzucając mu naruszenie prawa oraz zawiłe i skomplikowane sformułowanie 6-stronnicowej treści ww. postanowienia. Jak zaznaczyła przedmiotowa sprawa dotyczy zgłoszenia zmiany danych osób władających samoistnie działką [...] (ogródek przydomowy - 0,08 ha), natomiast wcześniejsze zmiany danych właścicieli na podstawie ostatniego sporządzonego dokumentu zwanego "aktem notarialnym" z 1990 roku, Rep.[...] , przechowywanego w wydziale ksiąg wieczystych miejscowego sądu rejonowego od 32 lat. Aktualnie sprawa dotycząca odmowy zmiany danych właścicieli na podstawie ww. aktu notarialnego jest przedmiotem kontroli w WSA w Białymstoku. W ocenie skarżącej doprowadzenie do sytuacji, w której od 32 lat widnieją niezaktualizowane dane osób zmarłych jest wynikiem błędnej interpretacji zapisów w ww. akcie notarialnym przez Starostwo G. i powielaniem tych błędów przez PWINGiK. Dodatkowo, jak zaznaczyła skarżąca, ww. urzędy ignorują istnienie ww. aktu notarialnego z lat 90 i traktują akt własności ziemi z lat 70 za nadrzędny, burząc prawidłowość prowadzenia ewidencji i poświadczając brak przepisu prawnego, na mocy którego nastąpiło by uporządkowanie dokumentacji w ewidencji Starostwa. Autorka skargi stwierdziła również, że interpretacja aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza jako funkcjonariusza publicznego o wysokim zaufaniu, wiedzy merytorycznej i etyce, nie należy do kompetencji urzędniczej. Akt notarialny jest bowiem szczególnym dokumentem dokonania czynności prawnych i jest ostatnim dokumentem w obrocie prawnym sporządzonym do działki [...], natomiast "akt własności ziemi" jest decyzją administracyjną. Zatem, wielką niefrasobliwością i naruszeniem prawa wykazują się ww. urzędy, pomijając istnienie ww. aktu notarialnego. W ocenie skarżącej zarówno Starostwo jak i PWINGiK łamią podstawowe przepisy kodeksu postępowania dotyczące praworządności, prawdy obiektywnej, adekwatności, pogłębionego zaufania, szybkości i prostoty postępowania, oraz w sposób błędny dokonują wykładni innych przepisów prawa (kodeksu cywilnego). Ponadto, za niewłaściwe skarżąca uznała wyznaczanie tego samego pracownika do prowadzenia sprawy, dla której istnieją inne powiązane sprawy, załatwione decyzjami negatywnymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednio powołaną argumentację oraz wskazując, że ocena kwestii przeniesienia własności działki o nr [...] położonej w G. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1990r., Rep. A Nr [...] leży poza przedmiotem niniejszego postępowania. Zdaniem organu, to czy akt notarialny z dnia [...] maja 1990 r. może stanowić podstawę zmiany właściciela w ewidencji gruntów i budynków była dokonana na etapie postępowania zakończonego decyzją PWINGiK z dnia [...] grudnia 2021r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] listopada 2021r., odmawiającą wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gmina G., w jednostce rejestrowej [...], wynikającej z aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. i postanowienia Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., polegającej na "zmianie danych aktualnych właścicieli do działki Nr [...], zlokalizowanej na ul. W., [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2022., poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a.").

Rozważania w sprawie należy poprzedzić wyjaśnieniem, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie PWINGiK z dnia [...] marca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty G. z dnia [...] lutego 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie "ujawnienia w ewidencji Starostwa osób władających i gospodarujących, na zasadach posiadaczy samoistnych, działką Nr [...] zlokalizowanej przy ul. W., [...]".

Podstawę prawną zaskarżonych do sądu postanowień stanowi art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie jego wszczęcia, (o którym mowa w art. 61 k.p.a.) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Cytowany przepis wskazuje na dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza ma wymiar podmiotowy - wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną, a druga wymiar przedmiotowy - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wystąpienie którejkolwiek z wymienionych powyżej przyczyn, uniemożliwia w ogóle procedowanie w sprawie tj. merytoryczne rozpatrzenie wniosku w formie decyzji administracyjnej. Odmowa zatem wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2035/20 oraz z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2579/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych "CBOSA")).

W ocenie sądu sytuacja taka zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, o czym trafnie orzekły organy stwierdzając, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie żądania wprowadzenia zmian polegających na "ujawnieniu w ewidencji Starostwa osób władających i gospodarujących, na zasadach posiadaczy samoistnych, działką nr [...] zlokalizowanej przy ul. W. [...], [...]".

Przesłankę przyznania jednostce statusu strony postępowania w sprawie administracyjnej określono w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, do którego odnosi się art. 28 k.p.a., jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny" (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 163/06, CBOSA).

Badając zatem, czy skarżąca legitymowała się w przedmiotowym postępowaniu interesem prawnym, innym słowy, czy miała podstawę do domagania się (żądania) wszczęcia postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, należy odwołać się do przepisów art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 1990, dalej w skrócie: "p.g.i.k.").

I tak zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b tej ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: (a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, (b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się też konsekwentnie, że normy zawarte w powołanych przepisach określają autonomicznie krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, co oznacza, że nie ma w tych sprawach zastosowania norma art. 28 k.p.a. Zatem zakres podmiotowy legitymacji do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dotyczy wyłącznie właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości (gruntu, budynku), co do której formułowane jest żądanie zaktualizowania w tym zakresie operatu ewidencyjnego. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.i.k. stanowi bowiem lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 765/16; z dnia 16 kwietnia 2020r., sygn. akt I OSK 1011/19 i z dnia 10 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 2140/19; CBOSA).

Z powyższych unormowań jednoznacznie zatem wynika, że podmiotami uprawnionymi do wniesienia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków są tylko podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k. Są to więc właściciele nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a odnośnie gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zasada jest zatem taka, że wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następuje na wniosek właściciela, dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego. Oznacza to, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania aktualizującego ewidencję gruntów i budynków oraz nie może go wszczynać, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków posiadają bowiem wyłącznie właściciele, a osoby władające na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli.

W przedmiotowej sprawie z żądaniem aktualizacji danych odnoszących się do działki o nr geod. [...] poprzez "ujawnienie w ewidencji Starostwa osób władających i gospodarujących, na zasadach posiadaczy samoistnych, działką Nr [...] zlokalizowanej przy ul. W." wystąpiła skarżąca, która, co w sprawie jest bezsporne, nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika bowiem z akt postepowania administracyjnego, skarżąca we wcześniejszym okresie występowała z wnioskiem o ujawnienie jej jako właścicielki przedmiotowej działki. Swoje prawo własności próbowała dowieść m.in. umową sprzedaży warunkowej sporządzonej aktem notarialnym z dnia [...] maja 1990 r. Repertorium A Nr[...]. Starosta G. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak [...] odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego [...] gmina G., w jednostce rejestrowej G.207, wynikającej z aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. i postanowienia Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., polegającej na "zmianie danych aktualnych właścicieli do działki Nr[...], zlokalizowanej na ul. W.". Powyższą decyzję utrzymał w mocy PWINGiK decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., a tutejszy sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2022r. o sygn. akt II SA/Bk 57/22 oddalił skargę na decyzję PWINGiK z [...] grudnia 2022r.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia, co skład orzekający ustalił z urzędu, sąd jednoznacznie przesądził, że skoro umowa przenosząca własność nie może być zawarta z zastrzeżeniem warunku ani terminu, to warunek wpisany w akcie notarialnym z dnia [...] maja 1990 r. Repertorium A Nr [...[, powodował, że umowa ta nie była umową przenoszącą własność. Zdaniem sądu organy trafnie więc wywiodły, że z aktu notarialnego zawartego między J. P., a A.K., na który powoływała się skarżąca, nie wynika niebudzące wątpliwości, bezwarunkowe przeniesienie własności. Skarżąca nie przedstawiła natomiast innego aktu notarialnego bezwarunkowo tę własność przenoszącego. Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 57/22 przyjął więc, że nie ma podstaw do przyjęcia, że prawo własności skarżącej i jej rodzeństwa do działki nr [...] położonej w G. podlega ujawnieniu w ewidencji na podstawie dokumentów przez nią przedłożonych oraz przy zastosowaniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. "b", pkt 2 bądź ust. 2b pkt 1 lit. "c" lub pkt 2 P.g.k..

Skarżąca nie mogła też zainicjować postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jako samoistny posiadacz. Jak trafnie bowiem ustaliły orzekające w sprawie organy w przypadku działki o nr [...] zlokalizowanej przy ul. W., , pomimo, że nie ma założonej księgi wieczystej, to istnieje dokument własności świadczący o tym, że dla tej nieruchomości można ustalić właścicieli. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] października 1978 r. nr [...] stwierdzono, że właścicielami między innymi działki o nr [...] (obecnie nr [...]) położonej w G. stali się J. P. oraz R. P. stali się Wprawdzie, jak ustaliły organy, J. P. i R. P. nie żyją, tym niemniej krąg spadkobierców po J. P. został ustalony. Okoliczność braku zaś ustalenia kręgu spadkobierców po R. P. nie wpływa na to, że istnieje dokument własności zgodnie z którym współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są spadkobiercy R. P.. Również z wypisu z rejestru gruntów wprost wynika, że przedmiotowa działka stanowi współwłasność osób fizycznych.

Uwzględniając okoliczności, o których mowa wyżej, stwierdzić należy, iż skarżącej nie przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, stosowanie do treści art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, albowiem nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, ani też nie włada gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Bez znaczenia dla oceny tej przeszkody są zatem prawne i faktyczne okoliczności sporu oraz zasadność albo bezzasadność zarzutów merytorycznych stawianych przez skarżącą organom ewidencyjnym. Z powodu braku legitymacji wnioskowej skarżącej niedopuszczalna była bowiem ocena materialnoprawna przesłanek zmiany stanu ewidencyjnego.

Podniesione zaś w skardze kwestie co do błędnej interpretacji zapisów aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] maja 1990 r. rzez Starostwo G. i PWINGiK, leżą poza zakresem niniejszego postępowania, a wyjaśnienie wynika tylko z tej racji, że strona skarżąca zdaje się upatrywać we wpisach dokonywanych w ewidencji gruntów i budynków, jakichś skutków prawotwórczych, co oczywiście nie może mieć miejsca. Celem ewidencji nie jest bowiem rozstrzyganie o stanie prawnym nieruchomości (jak w przypadku ksiąg wieczystych), a jedynie odzwierciedlanie informacji podmiotowych i przedmiotowych wynikających z dokumentów powstałych poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych, itd.). Ewidencja gruntów i budynków ma bowiem charakter wyłącznie rejestrowy i spełnia funkcje informacyjno-techniczne. Postępowanie ewidencyjne nie służy zatem rozstrzyganiu sporów o treść i zakres podmiotowy danego prawa i z tych względów przez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić (udowadniać) praw właścicielskich, uprawnień do władania nieruchomością lub innych praw podmiotowych (por. wyroki NSA z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2248/15; z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1764/10; z dnia 12 lipca 2012 r., sygn.. akt I OSK 1004/11; CBOSA). Takim sporom i ochronie praw podmiotowych dedykowane są inne tryby realizowane przed sądami powszechnymi. Z tych również względów ograniczenie kręgu osób legitymowanych do inicjowania postępowania aktualizacyjnego w ewidencji nie narusza praw podmiotowych podmiotów, którym taka legitymacja nie przysługuje.

Wbrew zarzutom skarżącej organy obu instancji nie naruszyły zatem art. 61a § 1 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego, które uzasadniały odmowę przyznania skarżącej legitymacji do wniesienia żądania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Naruszenie zaś zasady praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębionego zaufania, szybkości i prostoty postępowania, mogłoby mieć miejsce w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego, które w niniejszej sprawie nie mogło być prowadzone z uwagi na zachodzącą podstawę do odmowy wszczęcia postępowania. Stanowisko organów zostało oparte na prostej ocenie dokumentów załączonych do wniosku przez skarżącą i nie wymagało podejmowania złożonych czynności wyjaśniających. Oceniając brak po stronie skarżącej legitymacji do zainicjowania postępowania aktualizacyjnego i odmawiając wszczęcia postępowania organ nie miał obowiązku prowadzić wyczerpującego postępowania wyjaśniającego ponad to, co wynikało wprost z twierdzeń podnoszonych przez skarżącą. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów prawa, które to naruszenie mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Z powołanych wyżej względów, sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.