Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko ( spr.) sędzia NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 480/07 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji oddala skargę kasacyjną

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Włocławka postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. i J. B. w przedmiocie wykonania ostatecznej decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2000 r., znak [...], utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji nakazującej M. K. rozbiórkę utwardzenia placu o wymiarach 8 x 14 m na nieruchomości przy ul. [...] we W.. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie wydanego w dniu [...] grudnia 2006 r. przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego określającego jako osoby zobowiązane do wykonania obowiązku rozbiórki utwardzenia placu B. B. i J. S. B.. Wymienionym na wstępie postanowieniem organ nałożył na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w kwocie 5000 zł i obciążył ich kosztami postępowania egzekucyjnego.

J. B. zgłosił zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do osób, które nie są zobowiązane do wykonania czynności określonej tytułem wykonawczym.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Włocławka nie uwzględnił zgłoszonego zarzutu. Organ stwierdził, że wobec nabycia przez małżonków B. nieruchomości, której dotyczy obowiązek rozbiórki utwardzenia placu nałożony na ówczesnego właściciela tej nieruchomości M. K., obowiązek rozbiórki przeszedł na nabywców i oni są zobowiązani do jego wykonania.

Wymienione postanowienie J. B. i B. B. zaskarżyli zażaleniem, lecz Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Na powyższe postanowienie J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy podnosząc, że nabył nieruchomość przy ulicy [...] we W. w grudniu 2004 r. nie wiedząc o nałożonym na jej właściciela obowiązku rozbiórki utwardzenia placu, organ do tego czasu nie wszczął żadnych działań egzekucyjnych i brak jest podstawy prawnej do wykonania przez skarżącego obowiązku nałożonego na poprzedniego właściciela nabytej nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 20 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargę oddalił. Sąd stwierdził, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie doszło do żadnego naruszenia prawa, a organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Wyraził pogląd, że w sytuacji gdy przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zobowiązany do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej zbył własność nieruchomości, której dotyczył nałożony obowiązek, nie posiadając już władztwa nad rzeczą nie może on już być zobowiązany do wykonania publicznoprawnego obowiązku rozbiórki związanego z własnością nieruchomości. Dlatego zgodnie z art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i na podstawie tego przepisu organ egzekucyjny jest uprawniony do ustalenia aktualnego właściciela nieruchomości i wystawienia przeciwko niemu tytułu wykonawczego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Sąd powołał się na przepis art. 52 ustawy - Prawo budowlane stanowiący, iż wykonanie czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 48 tego prawa obciąża właściciela, inwestora lub zarządcę obiektu budowlanego oraz na przepis art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego stanowiący, że z chwilą wydania przedmiotu sprzedaży na kupującego przechodzą korzyści i ciężary związane z tą rzeczą.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego S. S. J. B.. Wyrokowi temu zrzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj.:

art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) poprzez błędną wykładnię ww. przepisu polegającą na uznaniu, że stanowi on podstawę do następstwa prawnego nabywcy nieruchomości w zakresie obowiązku rozbiórki objętego decyzją administracyjną, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia takiego następstwa nie przewiduje, gdyż przepis ten określa tylko krąg podmiotów, co do których obowiązek może być nałożony i na czyj koszt taki nakaz rozbiórki winien nastąpić,

art. 18 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 16 Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wywodzenie z zasady trwałości decyzji administracyjnej i obowiązku podejmowania czynności egzekucyjnych prawa do egzekwowania obowiązku wobec innej osoby niż określona w decyzji, mimo iż prawidłowa wykładnia tych przepisów wymagałaby wskazania podstawy ustawowej stanowiącej takie następstwo prawne;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), tj. art. 141 § 4 ustawy polegające na wadliwym uzasadnieniu wyroku przejawiającym się w braku ustaleń faktycznych w zakresie wadliwości tytułu wykonawczego z powodu braku wskazanych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji elementów tytułu wykonawczego i dopuszczalności egzekucji - dotyczy takich braków tytułu jak klauzuli o skierowanie tytułu do egzekucji i braku pieczęci na tytule, a także przejawiające się w braku odniesienia merytorycznego do wskazanych zarzutów, co do braku następstwa prawnego i braku zastosowania przepisu art. 548 k.c.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia adwokata.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego postawionych w skardze i w toku postępowania sądowego, lecz uchybienie to nie miało żadnego wpływu na treść prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim należy jednak stwierdzić, że błędne jest stanowisko ze skargi kasacyjnej, iż wobec zbycia nieruchomości, z którą wiąże się orzeczony ostateczną decyzją administracyjną obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, obowiązek ten nie przechodzi na nabywcę nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje za trafny pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1071/05, w którym stwierdzono, że z przepisu art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wynika jednoznacznie, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nakazany decyzją obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie zwrócił uwagę na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, iż w takich przypadkach obowiązek wykonania decyzji obciąża także aktualnego właściciela nieruchomości i także w stosunku do niego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wbrew stanowisku skarżących w tym zakresie nie było luki prawnej, która, jak twierdzi skarżący, została wypełniona dopiero przez przepis art. 28a ustawy egzekucyjnej. dodany ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 125, poz. 1368). Powołany przepis art. 28a nie reguluje kwestii podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadził, możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko, której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tą inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Nie można więc twierdzić, że przed wejściem w życie przepisu art. 28a ustawy egzekucyjnej, nie było podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego przeciwko właścicielowi lub zarządcy obiektu, jeżeli inwestor zbył nieruchomość po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie można również przyjąć, że postępowania egzekucyjnego nie można prowadzić w stosunku do inwestora tylko dlatego, że po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu przeniósł własność nieruchomości na inną osobę, jeżeli nadal jest posiadaczem i zarządcą obiektu budowlanego objętego decyzją nakazującą rozbiórkę tego obiektu. Podstawę taką stanowił i stanowi nadal przepis art. 52 Prawa budowlanego.

Uzupełniając powyższy wywód można dodać, iż skoro ustawodawca przewidział możliwość kontynuowania prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego (art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), to takie same przesłanki przemawiają za możliwością wszczęcia postępowania w sytuacji przejścia obowiązku jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Skarga kasacyjna zarzuciła, iż powołany przez Sąd I instancji przepis art. 548 Kodeksu cywilnego dotyczy wyłącznie praw i obowiązków wynikających z prawa cywilnego z nie publicznoprawnych. Zgodnie z § 1 tego artykułu z chwilą wydania sprzedanej rzeczy przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej jej utraty lub uszkodzenia. Mimo iż przepisy Kodeksu cywilnego regulują stosunki cywilnoprawne, to jednak omawiany przepis rozstrzyga, która ze stron umowy kupna - sprzedaży rzeczy od chwili jej wydania kupującemu ponosi ciężary i obowiązki związane z tą rzeczą. Do ciężarów tych należą też obciążające rzecz obowiązki o charakterze publicznoprawnym jak podatki, różnego rodzaju opłaty itp. (por. Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III, t. II, praca zbiorowa, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1997, s. 24). Przyjmując, iż obowiązek rozbiórki utwardzenia placu obciąża skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył również wskazanego przepisu.

Nieuzasadnione są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego tytuł wykonawczy nie zawierał braków formalnych naruszających art. 27 § 1 pkt 10 i 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawierał on bowiem wszystkie warunki formalne wynikające z art. 27 omawianej ustawy, w tym pieczęć organu administracyjnego i podpis oraz stanowisko służbowe pracownika, który wystawił ten dokument, a także klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Natomiast przepis art. 27 § 1 pkt 11 ustawy, jako dotyczący egzekucji należności pieniężnych, w ogóle nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji należy uznać za nieuzasadnione też zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Mimo iż Sąd I instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi, to uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik postępowania. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.