Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Klubu [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 8/24 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi [...] Klubu [...] w sprawie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 981/21 postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie.

[...] Klub [...]wniósł skargę o wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 981/21. Wraz z ze skargą skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, który został rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 maja 2024 r. sygn. akt IV SPP/Po 4/24 odmawiającym przyznania prawa pomocy (Sąd rozpoznając sprzeciw utrzymał zaskarżone orzeczenie postanowieniem z dnia 2 lipca 2024 r.)

W związku w powyższym zarządzeniem z dnia 3 lipca 2024 r. (doręczonym w dniu 19 lipca 2024 r. k. 25 akt) - pod rygorem odrzucenia skargi - wezwano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł. stosownie do § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2021 r. poz.535).

[...] Klub [...]w dniu 29 lipca 2024 r. uiścił wymagany wpis w kwocie 100 zł. (vide k. 26 akt) i pismem z dnia 3 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przywrócenie przekroczonego terminu. Uzasadniając powyższy wniosek, skarżący podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na dramatyczną sytuację rodzinną Prezesa występującego w imieniu Stowarzyszenia spowodowaną chorobą onkologiczną szwagra, którego został opiekunem medycznym. Nadmiar obowiązków związanych z opieką i koniecznością odbycia obowiązkowego szkolenia w zakresie karmienia pozajelitowego i leczenia paliatywnego spowodował, że występujący w imieniu Stowarzyszenia Prezes błędnie uznał wpłatę wpisu od zażalenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 981/21 z dnia 22 lipca 2024 r. za wpis od skargi. Jak wskazał występujący w imieniu skarżącego Prezes, dopiero w sobotę 27 lipca 2024 r. przy porządkowaniu spraw klubowych zauważył brak uiszczenia właściwego wpisu, który został uiszczony niezwłocznie w kasie sądu. Końcowo prezes Stowarzyszenia powołując się na niewielkie przekroczenie terminu, trudną sytuację rodzinną i swój zaawansowany wiek wniósł o przywrócenie terminu.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 8/24 odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Choroba szwagra, na którą powołał się Prezes występujący w imieniu skarżącego Stowarzyszenia nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Podkreślić trzeba, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności. Prezes Stowarzyszenia w żaden sposób nie wykazał, aby czynności opiekuńcze nad szwagrem wykluczyły możliwość dochowania terminu. Nie negując obciążenia, czy to fizycznego, czy to psychicznego, związanego ze sprawowaną opieką nad chorą osobą bliską i priorytetowego traktowania obowiązku opieki, uiszczenie wpisu jest czynnością, w której Prezes Stowarzyszenia mógł skorzystać z pomocy. Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o przywrócenie terminu Sąd stwierdził, że przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia zarówno nieznajomość prawa, jak i niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z 23 sierpnia 2013 r. sygn.. akt I OZ 704/13; 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 655/13; 5 lipca 2013 r. sygn.. akt I OZ 555/13 dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że we wniosku wskazano na okoliczność, że w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie Prezes Stowarzyszenia w dniu 22 lipca 2024 r. uiścił wpis od zażalenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 981/21. Zaniechanie uiszczenia wpisu również w niniejszej sprawie stanowi zatem zaniedbanie występującego w sprawie Prezesa Stowarzyszenia, nie zaś skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Prezes Stowarzyszenia wskazał, że przekroczenie terminu nastąpiło z powodu jego dramatycznej sytuacji rodzinnej spowodowanej chorobą onkologiczną jego szwagra, którego został opiekunem medycznym. Nadmiar obowiązków związanych z opieką i koniecznością odbycia obowiązkowego szkolenia w zakresie karmienia pozajelitowego i leczenia paliatywnego spowodował, że występujący w imieniu Stowarzyszenia Prezes błędnie uznał wpłatę wpisu od zażalenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 981/21 z dnia 22 lipca 2024 r. za wpis od skargi. Jak wskazał występujący w imieniu skarżącego Prezes, dopiero w sobotę 27 lipca 2024 r. przy porządkowaniu spraw klubowych zauważył brak uiszczenia właściwego wpisu, który został uiszczony niezwłocznie w kasie sądu.

Z uwagi na niewielkie przekroczenie terminu, trudną sytuację rodzinną i zaawansowany wiek zwrócił się o wyrozumiałość i przychylenie się do wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Powyższe wynika z faktu, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i winno być traktowane w sposób ścisły – może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa wyłącza możliwość zastosowania art. 86 § 1 P.p.s.a.

Jak wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a., na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź do zastępczego środka dowodowego. Strona zobowiązana jest sprostać złagodzonemu reżimowi procedowania dowodowego, niemniej – co należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć – ocena, czy w realiach konkretnej sprawy rzeczone uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do jego przekonania przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na ocenę niezawinienia w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest to więc ocena dowolna, a stanowiąca wypadkową okoliczności powoływanych w sprawie oraz dyrektyw oceny dowodów – dokonywanej przy uwzględnieniu zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, przez pryzmat specyfiki uprawdopodobnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 26/23 orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za trafną należy uznać ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, że Prezes Stowarzyszenia nie sprostał obowiązkowi uprawdopodobnienia przesłanki braku winy, o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. Nie można zgodzić się z twierdzeniami, jakoby okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu i powtórzone w zażaleniu, mogły być podstawą przywrócenia terminu. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar i inne zjawiska niemożliwe do przewidzenia. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne.

Przedstawione przez Prezesa Stowarzyszenia okoliczności nie mogą usprawiedliwić braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. We wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono twierdzeń dotyczących zaistnienia przeszkód uniemożliwiających im uiszczenie wpisu. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący, chcąc dochować należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, będąc jednocześnie świadomymi specyfiki choroby członka rodziny i czasu, który należało poświęcić celem opieki nad osobą ciężko chorą, winien np ustanowić pełnomocnika z wyboru, co zapewniłoby im dokonanie czynności procesowej w terminie. W takiej sytuacji rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że Prezes skarżącego nie uprawdopodobnił tego, by choroba szwagra i jego obowiązki pielęgnacyjne z tym związane uniemożliwiły mu uiszczenie wpisu w terminie. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty zawarte w zażaleniu, są one bowiem powtórzeniem twierdzeń ujętych we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.