Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Janusz Walawski (spr.), Protokolant spec. Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A.Z. kwotę 200 zł (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Komendant Wojewódzki Policji w S. na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576) oraz art. 104 § 1 i art. 268a K.p.a., w dniu [...] września 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił A. Z. wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, przytoczył treść art. 10 ust. 1 ustawy o broni i amunicji i stwierdził, że wnioskodawca stanowi zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, bowiem z zebranego w sprawie materiału wynika, że dopuścił się on czynów spenalizowanych w art. 178a § 1 k. k. i art. 244 k.k. oraz wypełniających dyspozycję art. 87 § 1 k. w., co potwierdzają uzyskane odpisy wyroków.

Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 10 ust. 1 i 3 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w dniu [...] listopada 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że organ pierwszej instancji, jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazał art. 10 ust. 1 i 3 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na obdarzenie A. Z. zaufaniem niezbędnym do przyznania mu prawa do broni palnej. Dlatego też w niniejszej sprawie Komendant Główny Policji przyznał prymat interesowi społecznemu, dla którego istotne jest, aby bronią dysponowały osoby rozważne i odpowiedzialne, a więc postępujące zgodnie z przyjętymi zasadami i przepisami na tyle długo, by można było stwierdzić, iż zasady te przyjmują i szanują jako własne, zaś przepisy respektują.

A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r., w której zakwestionował ustalenie organu, że należy do osób wymienionych w art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji. Skarżący zarzucił również, że organ naruszył art. 8 K.p.a., co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 10 ust. 1 i 3 ustawy o broni i amunicji. Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu stwierdzić z urzędu.

Na wstępie trzeba wskazać, że ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 38, poz. 195), została zmieniona m. in. treść art. 10 ustawy o broni i amunicji. Zaznaczyć przy tym należy, że obecne brzmienie postanowień art. 10 ustawy o obroni i amunicji koresponduje z treścią dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L.91.256.51, 2008.179.5), a konkretnie z art. 5 lit. b tej dyrektywy, który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego.

Prawo do posiadania broni nie należy do praw jednostki gwarantowanych w Konstytucji RP, nie ma charakteru prawa podmiotowego. Dostęp do broni poddany jest istotnym ograniczeniom wynikającym zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyroki NSA: z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10; z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, dostępne w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl; por. też M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, "Państwo i Prawo" 1997, nr 5, s. 43-45). Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP zadaniem Państwa jest, m. in. zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. W ramach tego obowiązku Państwo musi przeciwdziałać bezprawnym zagrożeniom i zamachom wymierzonym w obywateli.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 10 ust. 1 i 2 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.

Należy podkreślić, że w art. 10 ustawy o broni i amunicji zawarta została zarówno norma kompetencyjna, jak i materialna, upoważniająca właściwy organ Policji do wydania pozwolenia na broń: "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz przedstawi ważną przyczynę posiadania broni" (ust. 1). Wysłowiona również została podstawa do określenia celów wydania pozwolenia na broń z przykładowym ich wskazaniem (ust. 2) oraz określony został, w stylizacji pozytywnej, otwarty katalog przesłanek uważanych przez ustawodawcę za "ważną przyczynę" wydania pozwolenia (ust. 3).

Kierując się zatem językowymi i systemowymi dyrektywami wykładni postanowień art. 10 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, należy stwierdzić, że rolą właściwych organów Policji jest tylko ocena, czy osoba ubiegająca się o pozwolenie na posiadanie broni palnej do celów łowieckich, spełnia łącznie normatywne przesłanki tj., czy nie stanowi zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz czy posiada uprawnienia do wykonywania polowań ustalonych na podstawie odrębnych przepisów – dla pozwoleń na broń do celów łowieckich.

Przepis art. 10 ust. 3 ustawy określa, co w "szczególności", uważa się za ważną przyczynę posiadania broni. Zaznaczyć przy tym trzeba, że na gruncie reguł wykładni językowej (gramatycznej), wyrażenie: "w szczególności" pełni, co do istoty funkcję uszczegółowienia egzemplifikacyjnego wyrażenia bardziej ogólnego, wskazanego w części wypowiedzi normatywnej, znajdującej się przed zwrotem "w szczególności". Polega ono na tym, że wyliczenia występujące po nim mają charakter przykładowy i określają zwykle szczególne przypadki zjawiska ogólnego.

Konstrukcja normatywna art. 10 ust. 3 ustawy zakłada z jednej strony kazuistyczne określenie, co należy uważać za "ważną przyczynę" posiadania broni, z drugiej zaś daje organom Policji luz decyzyjny - prawo dokonania wyboru wartościującego w stosunku do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, niemieszczących się jednak w katalogu ustawowych kryteriów pozytywnych. Ocena dokonywana przez organ Policji, na podstawie wyłącznie zwrotu ocennego: "ważna przyczyna", jest wtedy oceną jednostkową i sytuacyjną oderwaną od ustawowo określonych kryteriów. Dotyczy jednak tylko sytuacji niezdefiniowanych w ust. 3 art. 10.

Sformułowaniu: "ważna przyczyna" przypisać trzeba charakter zwrotu ocennego (zwrotu szacunkowego), który, w przeciwieństwie do wyrażeń wieloznacznych, oparty jest nie tyle na wyinterpretowaniu treści normy prawnej zapisanej nieostro lub niewyraźnie, co na dokonaniu wartościowania określonego stanu rzeczy. Przedmiotem czynności interpretacyjnych pozostaje w tym przypadku nierozerwalnie sfera faktu i sfera prawa. Przy wyjaśnianiu zwrotów ocennych, stwierdzenie faktów "zlewa" się z ich ewaluacją, polegającą na ocenie poddanych analizie stanów rzeczy, zdarzeń lub procesów z punktu widzenia kryteriów przyjętych przez podmiot oceniający (por. L. Leszczyński, Pojęcie klauzuli generalnej, "Annales UMCS", vol. XXXVIII, 1991, s. 161-162; Postanowienie składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. II OPS 6/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 5, poz. 84). Jednak, w świetle brzmienia znowelizowanych przepisów ustawy o broni i amunicji, możliwość normatywnej ewaluacji ziszczenia się przesłanki: "ważna przyczyna" w trakcie postępowania w sprawie wydania pozwolenia na broń palną, ogranicza się tylko i wyłącznie do przypadków nie określonych wprost w ust. 3 art. 10 ustawy. Racjonalny ustawodawca wziął bowiem pod uwagę, że wnioskodawca może przedstawić taką "ważną przyczynę" posiadania broni, która nie została zdefiniowana normatywnie.

Wobec osoby ubiegającej się o pozwolenie na posiadanie broni palnej do celów łowieckich, organy Policji nie są uprawnione do badania innych przesłanek poza tymi, wskazanymi w art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy. Nowela do ustawy o broni i amunicji z dnia 5 stycznia 2011 r. zasadniczo wyeliminowała uznaniowość organu poprzez ścisłe wskazanie pozytywnych i negatywnych warunków wydania pozwolenia na broń. Autorytatywne stwierdzenie, jakie przyczyny usprawiedliwiają wydanie pozwolenia na broń myśliwską, a jakie muszą być uznane za niewystarczające nie może zatem nastąpić a casu ad casum. Nie ma podstaw prawnych, aby tylko na podstawie zwrotu ocennego: "ważnej przyczyny", mogły być konstruowane każdorazowo wymagania, determinujące w sposób stanowczy (władczy) rozstrzygnięcie w sprawie pozwolenia na broń do celów łowieckich, skoro ustawa zawiera w tej materii jednoznaczne regulacje. Decyzja - pozwolenie na broń do celów łowieckich ma charakter decyzji związanej. Oznacza to, że w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek materialnoprawnych wskazanych art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, przy braku przesłanek negatywnych określonych w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ Policji zobowiązany jest do wydania pozwolenia.

Zauważyć należy, że w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy ustawodawca po sformułowaniu "stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" użył znaku interpunkcyjnego w postaci dwukropka. Po tym znaku zawarte zostały sformułowania:

a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,

b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:

– przeciwko życiu i zdrowiu,

– przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia."

Główną funkcją dwukropka jest wprowadzenie jakiejś wyodrębnionej partii tekstu. Może to być wyliczenie, wyszczególnienie, cytat, uzasadnienie, wynik, wyjaśnienie. Dwukropka nie należy uważać za znak oddzielający lecz wyodrębniający jakiś fragment, który wynika z tekstu wcześniejszego (Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji pod redakcją prof. Edwarda Polańskiego., str. 144). Część zdania znajdująca się po dwukropku nie może być więc traktowana jako zdanie złożone współrzędnie, to jest zdanie składające się ze zdań pojedynczych niezależnych od siebie. Ponieważ po sformułowaniu "stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" znajduje się dwukropek, to tej części zdania, która znajduje się po tym znaku interpunkcyjnym, nie można uznać za zdanie niezależne. Tylko wówczas, gdyby w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji zastosowano formułę zdania złożonego współrzędnie można byłoby mówić o tym, że w przepisie tym zawarte zostały dwie niezależne od siebie przesłanki odebrania pozwolenia na posiadanie broni. Taka sytuacja w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji nie występuje. W sytuacji, gdy skarżący nie został skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo, nie było podstaw do dokonywania przez organ administracji ustaleń w kwestii spełnienia przez skarżącego przesłanki udzielenia pozwolenia na posiadanie broni jaką jest zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Nie było też podstaw do prowadzenia przez organ administracji postępowania dowodowego w celu podważenia ustawowego domniemania, że skarżący spełnia warunki do uznania go za osobę stanowiącą zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Kwestię tę jednoznacznie przesądził ustawodawca wprowadzając w ustawie domniemanie, które jest domniemaniem niewzruszalnym.

Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody, z uwagi na naruszenie prawa materialnego należało skargę uwzględnić i uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a., zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy dokonają ustaleń, które są potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie wskazanych przepisów rozumianych tak, jak to zostało wyżej przedstawione.