Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D." P.T.-P. H.-U. D. K.- Sp.j. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 285/20 w sprawie ze skargi "D." P. T.-P. H.-U. D. K. - Sp.j. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 lutego 2020 r. nr 2801-IOC.48.2.2020.MŚ w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od "D." P. T.-P. H.-U. D. K. - Sp.j. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 7 września 2020 r. oddalił skargę D. P. T.-P. H.l.-U. D. K. sp.j. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 lutego 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 13 września 2019 r. kontroli na Przejściu Granicznym w Bezledach stwierdzono, że K. D. wykonujący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przewóz 31 pasażerów na trasie B.-B., naruszył obowiązek posiadania ważnego formularza jazdy. Ustalono, że formularz jazdy nr [...] (książka nr [...]), był wykorzystany i dokumentował przejazd z dnia 11-12 września 2019 r. na trasie B.-K. i z powrotem z 31 pasażerami. W formularzu jako rodzaj usługi wskazano pole C i numer rejestracyjny pojazdu N. D.. Na kierunku wjazd na terytorium RP, przewóz wykonywany był innym środkiem transportu o numerze rejestracyjnym N. D., co kierowca wskazał w polu nr 7 jako tzw. nieprzewidzianą zmianę. Kontrolujący ustalili również, że nie zgadzał się sam rodzaj usługi zaznaczonej w polu C, podczas gdy powinno być zaznaczone pole B.

Ustalenia te stały się podstawą decyzji Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2019 r., którą nałożono na skarżąca karę pieniężną w wysokości 6.000 zł z uwagi na brak ważnego formularza jazdy, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej: u.t.d.). Organ wskazał, że każdorazowe wykonywanie przewozu od punktu początkowego do celu podróży i z powrotem powinno być wykonywane na odrębnym (nowym) formularzu. Posługiwanie się w dniu kontroli formularzem jazdy dotyczącym przejazdów wykonanych w innych dniach skutkuje brakiem ważnego formularza jazdy, co stanowi naruszenie powołanego przepisu ustawy o transporcie drogowym.

Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ stwierdził, że na okazanym formularzu jazdy zostało zaznaczone pole 4C określające rodzaj wykonywanej usługi: "przewozy pasażerskie bez pasażerów tam i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do Państwa, w którym Przewoźnik ma siedzibę". Bezsprzecznie w dniu kontroli wykonywany był rodzaj usługi określony w części 4B formularza: przewozy z pasażerami tam/bez pasażerów z powrotem. Wobec tego formularz był wadliwy gdyż nie zawierał wpisanych wymaganych informacji, pozwalających na zaklasyfikowanie rodzaju faktycznie wykonywanego przewozu w momencie kontroli. Nieodpowiadający rodzajowi przewozu formularz jest równoznaczny z jego brakiem i obliguje organ do nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję za prawidłowe uznał stanowisko organu, że przedmiotowy przejazd powinien być określony jako – Przewozy z pasażerami "tam" /bez pasażerów – z powrotem. Za niewątpliwe Sąd uznał również, że każdorazowe wykonywanie przewozu od punktu początkowego do celu podróży i z powrotem powinno być wykonywane na odrębnym – nowym - formularzu.

Wobec tego, Sąd I instancji za prawidłowe uznał przyjęcie przez organ, że posługiwanie się w dniu kontroli (13.09.2019 r.) formularzem jazdy dotyczącym przejazdów wykonanych w innych dniach skutkowało brakiem ważnego formularza jazdy. Sąd zauważył, że zakreślone w formularzu jazdy Przewozy bez pasażerów "tam" i wszyscy pasażerowie są zabierani w tym samym miejscu i przewożeni do państwa, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę, było wprawdzie zgodne z wykonywanym przewozem, ale w dniach 11-12.09.2019 r.

Sąd stwierdził, że przedstawiony przez kierowcę formularz jazdy nie wypełnia dyspozycji zawartej w normie art. 13 ust. 1 umowy INTERBUS - nie został wystawiony dla skontrolowanej podróży przed jej rozpoczęciem. Nie wypełniał również dyspozycji zawartej w art. 27 ust. 1 u.t.d. – formularz został wystawiony na inny rodzaj przewozów niż miał miejsce w rzeczywistości.

Wobec tego Sąd I instancji za zasadne uznał nałożenie na skarżącą kary pieniężnej na podstawie lp. 2.13 załącznika nr 3 do u.t.d. - za wykonywanie międzynarodowego przewozu osób bez posiadania w pojeździe ważnego wymaganego formularza jazdy.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

D. P. T.-P. H.-U. D. Kr. sp.j. w B., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 27 ust 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że posiadany formularz jazdy nr [...], książka nr [...] nie spełnia wymogów stawianych przez tenże art. 27 u.t.d., tj.: dane dotyczące oznaczenia przedsiębiorcy, numeru rejestracyjnego pojazdu, rodzaju usługi, miejsca początkowego i miejsca docelowego przewozu drogowego oraz listę imienną przewożonych osób;

II. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z lp.2.13 załącznika nr 3 do tejże ustawy poprzez wymierzenie kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego osób bez posiadania w pojeździe ważnego wymaganego formularza jazdy;

III. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 Umowy w sprawie międzynarodowych okazjonalnych przewozów pasażerów autokarami i autobusami (Umowa Interbus) sporządzona w Brukseli dnia 11 grudnia 2000 r. (Dz.U. UE L.2002.321.13, zm. DZ.U.UE.L 2012.8.38) poprzez przyjęcie, że w przypadku wykonywanego przez skarżącego przewozu należało wypełnić dwa odrębne formularze jazdy a w konsekwencji uznanie, że były to dwa odebrane wyjazdy podczas gdy skarżący wykonał jeden przewoź drogowy z tą samą grupą osób.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji.

W świetle postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów wskazania wymaga, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że nie wymienione w ramach podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów ustalenia faktyczne i ocena prawna przyjęta przez Sąd I instancji nie podlegają kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Stwierdzić wobec tego należy, że postawione wyrokowi Sądu I instancji zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a więc nie podważają okoliczności faktycznych sprawy, które zostały poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przez tenże Sąd przyjęte do oceny prawidłowości lub wadliwości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Z ustalonego zaś stanu faktycznego wynika, że w dniu kontroli, tj. w dniu 13 września 2019 r., K. D. dokonywała przewozu 31 pasażerów na trasie B.-B.. Co również wynika z niepodważonych ustaleń faktycznych udokumentowanych w protokole kontroli, okazany przez kierującego formularz jazdy nr [...] (książka nr [...]), był wykorzystany i dokumentował przejazd z dnia 11 – 12 września 2019 r. na trasie B.-K. i z powrotem z 31 pasażerami.

Na tej podstawie oraz stwierdzonej wadliwości dotyczącej określenia rodzaju wykonywanego przez stronę przewozu, zarówno organy, jak i Sąd I instancji stwierdziły, że w dniu kontroli kierowca okazując powołany formularza jazdy dokumentujący przejazdy w dniach 11 i 12 września 2019 r., wykonując przewóz w dniu 13 września 2019 r. nie okazał ważnego formularza jazdy wykonywanego w tymże dniu.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, w aspekcie powołanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, wskazać należy, że przepis art. 27 ust. 1 u.t.d. nakłada obowiązek posiadana przez kierowcę wykonującego przewóz wahadłowy i okazjonalny w międzynarodowym transporcie drogowym formularza jazdy zawierającego w szczególności dane dotyczące oznaczenia przedsiębiorcy, numeru rejestracyjnego pojazdu, rodzaju usługi, miejsca początkowego i miejsca docelowego przewozu drogowego oraz listę imienną przewożonych osób.

Istotnie z treści powołanej regulacji nie wynika aby przepis ten nakładał wprost lub w sposób kategoryczny na przewoźnika obowiązek posiadania formularza jazdy dla każdego etapu przewozu wahadłowego lub przewozu okazjonalnego w transporcie międzynarodowym, co zdaje się sugerować autor skargi kasacyjnej w ramach uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 27 ust. 1 u.t.d. Okoliczność ta nie oznacza, że przepis ten może być interpretowany w sposób, jak czyni to kasator, a więc w ten sposób, że: "przepis art. 27 ust. 1 utd nie przewiduje aby przewoźnik miał wypełniać nowy (odrębny) formularz. (...) W cytowanym przepisie nie ma zapisu aby przewoźnik miał wypełniać drugi, nowy, odrębny formularz jazdy oraz w jakich sytuacjach".

Omawiany przepis nakłada, o czym już była mowa, wymóg formularza jazdy przy wykonywaniu przewozów wahadłowych i okazjonalnych w międzynarodowym transporcie drogowym. Oznacza to, że obowiązek wynikając z tego przepisu ma charakter generalny. Szczegółowe wymagania dotyczące ujętych w art. 27 ust. 1 u.t.d. przewozów mogą i wynikać będą z innych przepisów w tym z umów, jak w przypadku niniejszej sprawy, Umowy INTERBUS.

W odniesieniu do okazjonalnych przewozów międzynarodowych Umowa INTERBUS, w rozdziale VII przewiduje, że wykonywanie przewozów, o których mowa w art. 6, odbywać się będzie na podstawie dokumentu kontrolnego wydanego przez właściwe władze lub przez inną upoważnioną jednostkę Umawiającej się Strony, w której przewoźnik ma swoją siedzibę – art. 10 Umowy. Rodzaj i wymogi odnośnie wskazanego dokumentu określone zostały w przepisach art. 11 i 12 Umowy. W spornym art. 13 ust. 1 Umowy określono natomiast, że formularz jazdy, o którym mowa w art. 11, będzie przez przewoźnika wystawiony w dwóch egzemplarzach dla każdej podróży przed jej rozpoczęciem.

Zauważyć należy, że omawiana Umowa INTERBUS nie definiuje, użytego w przywołanym art. 13 ust. 1 pojęcia "podróży".

Jednakże analiza treści powołanej Umowy, jej przepisów gdzie zostało zastosowane pojęcie "podróż" oraz kontekstu, w jakim zostało ono użyte pozwala na postawienie tezy, że przez pojęcie "podróż" należy rozumieć przemieszczenie się przez przewoźnika z pasażerami lub bez pasażerów z punktu początkowego (startowego) znajdującego się na terytorium jednego państwa umawiającego się do punktu docelowego (końcowego) znajdującego się na terytorium drugiego państwa umawiającego się. Powyższe wynika przede wszystkim z analizy treści art. 6 pkt 1 – 3 Umowy, przy czym znaczącą dla postawionej tezy jest treść punkt 1 powołanego przepisu, w którym mowa jest osobno o "całej trasie podróży" wykonywanej przez ten sam pojazd z tą samą grupą pasażerów oraz możliwości wykonania przewozu (przywiezienia) niezmienionej grupy pasażerów z powrotem do miejsca początkowego. Również istotne jest, na co zwrócił także uwagę Sąd I instancji, że powołana regulacja art. 6 Umowy rozróżnia pojęcia przewozu "tam" z pasażerami lub bez jak również przewozu "z powrotem" w analogicznej konfiguracji.

Mając powyższe na uwadze oraz ustalony i niepodważany przez stronę stan faktyczny spawy podzielić należy stanowisko organów i Sądu I instancji, że w dniu kontroli skarżąca Spółka, jej kierowca, nie przedstawiła stosownego formularza jazdy dokumentującego przewóz wykonywany w dniu 13 września 2019 r. Jak wynika z analizy akt sprawy kierowca okazał formularz jazdy nr [...] dokumentujący przejazd z dnia 11 – 12 września 2019 r. na trasie B. – K. i z powrotem z 31 pasażerami.

W świetle powołanych regulacji ustawy o transporcie drogowym oraz Umowy INTERBUS zasadnym było stwierdzenie organów, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że posługiwanie się w dniu kontroli formularzem jazdy dotyczącym przejazdów wykonanych w innych dniach skutkowało brakiem ważnego formularza jazdy. Oznaczało to, że strona skarżąca uchybiła wymogowi stawianemu, tak w art. 13 ust. 1 Umowy, jaki i art. 27 ust. 1 u.t.d.

Powyższe czyni niezasadnymi zarzuty podniesione w punktach I i III petitum skargi kasacyjnej.

Konsekwencją bezzasadności wskazanych zarzutów jest również niezasadność zarzutu z punktu II petitum skargi kasacyjnej, w którym strona podnosi naruszenie art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z lp. 2.13 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.

Załącznik nr 3 do ustawy, w punkcie 2.13 określa, że naruszenie przepisów regulujących wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego osób bez posiadania w pojeździe ważnego wymaganego formularza jazdy obarczone jest karą w wysokości 6.000 zł.

Jak już wskazano, naruszenie jakie zostało stwierdzone w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 13 września 2019 r. nie było obarczone wadliwością w zakresie wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie było również obarczone wadliwością w zakresie przepisów procesowych, w tym w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Skoro zaś organy prawidłowo stwierdziły naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowego przewozu drogowego osób, to zasadnie nałożono na stronę karę przewidzianą w powołanym lp. 2.13 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowy.

Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia objętego skargą kasacyjną wyroku, albowiem Sąd I instancji przeprowadził niewadliwą kontrolę wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji, dokonując prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa krajowego oraz Umowy INTERBUS.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).