Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 270/18 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. oddalił skargę W. S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. orzekł o wymeldowaniu W. S. z pobytu stałego w B. przy ul. Z.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od ww. decyzji Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na ww. decyzję wniósł do WSA w Białymstoku W. S., zaskarżając ją w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniesioną skargę.

Sąd wskazał, że organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały obowiązujący przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz.U.2017.637; dalej u.o.e.l.) i właściwie przyjęły, że w okolicznościach tej sprawy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego przy ul. Z. w B. W sprawie bezspornym, w ocenie Sądu, jest fakt, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w kwietniu 2014 r. i od tej pory nie przebywa pod wskazanym adresem. Jak zauważył organ odwoławczy, powyższe ustalenie wynika nie tylko z wyjaśnień uczestniczki postępowania - inicjującej to postępowanie, ale i wyjaśnień samego skarżącego, który podał do protokołu z dnia [...] sierpnia 2017 r. i [...] października 2017 r., że nie mieszka w przedmiotowym lokalu od wiosny 2014 r., a powodem opuszczenia przedmiotowego lokalu jest opieka nad matką. Skarżący wyjaśnił ponadto, że obecnie przebywa z matką w K. przy ul. S. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności zeznaniach słuchanych na tę okoliczność świadków (sąsiadów spornego lokalu oraz lokalu przy ul. S. w K., w którym skarżący przebywa wraz z matką). Świadkowie ci potwierdzili, że w lokalu przy ul. Z. w B. mieszka obecnie tylko B. S., zaś skarżący od około 2 – 3 lat opiekuje się matką i mieszka w K. Podobnie przeprowadzone w toku postępowania oględziny lokalu położonego w B. nie potwierdziły faktu zamieszkiwania skarżącego pod tym adresem. Jak wskazały organy obu instancji, w spornym lokalu nie ma rzeczy osobistych skarżącego, poza kilkoma sztukami zniszczonej odzieży oraz teczki z dokumentami.

Powyższe, zdaniem Sądu, jednoznacznie potwierdza fakt niezamieszkiwania skarżącego pod wskazanym adresem. Nie budzi również wątpliwości Sądu, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nosi znamiona dobrowolności. Prawidłowości powyższej oceny nie podważa w szczególności wskazywana przez skarżącego przyczyna, która skłoniła go do wyprowadzenia się z dotychczasowego stałego miejsca pobytu. Skarżący podał bowiem, że w spornym lokalu przez około pół roku przebywała jego matka, jednakże żona nie chciała z nią mieszkać, więc jak tylko uzyskał rentę, wyprowadził się wraz z matką na wieś. Sąd wskazał, że jakkolwiek matka skarżącego z uwagi na swój podeszły wiek (90 lat), niewątpliwie wymaga stosownej opieki, to jednakże całokształt zachowań skarżącego po opuszczeniu spornego lokalu pozwala stwierdzić, że skarżący obok świadczenia wspomnianej pomocy w miejscu obecnego przebywania matki, tj. w K., właśnie tam skoncentrował swoje sprawy życiowe. Sąd zauważył przy tym, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność stanu zdrowia matki, czy też ubiegania się przez niego o miejsce dla niej w stosownej placówce opiekuńczej. Podobnie okoliczność wymiany zamka w drzwiach przedmiotowego lokalu, pozostaje, w ocenie Sądu, bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ponadto, trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że sporadyczne odwiedzanie przez skarżącego przedmiotowego lokalu nie wyczerpuje znamion pobytu stałego. Także pozostawienie rzeczy w lokalu, które nie nadają się do użytku, bądź nie są potrzebne w miejscu faktycznego przebywania osoby, nie świadczą o istnieniu związku z lokalem.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie:

I) przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i ustalenie, że organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, pomimo przeprowadzenia postępowania z naruszeniem przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a tym samym niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w efekcie zaś bezpodstawne przyjęcie za udowodnione jakoby skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.;

II) prawa materialnego art. 35 u.o.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego Sąd niesłusznie uznał, iż skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny oraz że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła uczestniczka postępowania B. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenia kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że organy administracyjne nie naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalony podczas postępowania administracyjnego stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a sporna w istocie jest jedynie jego ocena, dokonana w świetle prawnomaterialnego unormowania zawartego w art. 35 u.o.e.l.

Stosownie do tego przepisu, organ wydaje z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie, podejmując opiekę nad matką, a więc z własnej woli, w 2014 r. opuścił przedmiotowy lokal i zamieszkał wraz z matką poza tym lokalem. Powyższe ustalenie wynika w szczególności z jego zeznania złożonego w dniu [...] września 2017 r. Oświadczył on wówczas, że od 3 lat nie mieszka pod wskazanym adresem, a powodem opuszczenia mieszkania jest opieka nad chorą matką, która skończyła 90 lat. Podał przy tym, że do B. ma zamiar powrócić, jak już matka nie będzie wymagała opieki.

Z powyższego wynika jednoznacznie, że skarżący kasacyjnie opuścił miejsce pobytu stałego i było to wynikiem jego własnej decyzji.

Jak wielokrotnie trafnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym skarżący faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. np. wyroki NSA z 28.02.2018 r., II OSK 1166/16, LEX nr 2495846; z 28.09.2016 r., II OSK 439/15; z 7.05.2013 r., II OSK 2672/11; z 22.02.2013 r., II OSK 1996/11).

Jeżeli zatem skarżący kasacyjnie powróci do mieszkania, którego jest współwłaścicielem, to wcześniejsze wymeldowanie nie tylko nie pozbawia go prawa współwłasności tego lokalu i na prawo to w żaden sposób nie wpływa, ale też nie uniemożliwia mu zamieszkania w przedmiotowym mieszkaniu, jak również nie stoi na przeszkodzie jego ponownemu zameldowaniu się w nim.

W tym stanie rzeczy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę stosownie do art. 151 p.p.s.a., bowiem nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., gdyż organy administracyjne nie naruszyły art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Unormowanie zawarte w art. 35 u.o.e.l. w rozpatrywanej sprawie także nie zostało naruszone.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U.2020.1842) – wobec spełnienia warunków określonych w tym przepisie (zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 10 czerwca 2021 r.) – orzekł jak w sentencji.

Wniosek o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz uczestniczki postępowania kosztów postępowania nie podlegał uwzględnieniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje – w razie oddalenia skargi kasacyjnej – możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez uczestnika postępowania.