Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas, sędzia WSA Katarzyna Matczak, Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.

M Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej jako Spółka, skarżąca, strona), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego z dnia "[...]"r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu "[...]". o godz. 13.35 przy ul. L funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu towaru objętego pozycją CN 2710, tj. oleju napędowego w ilości 3.000 l. Paliwo przewożone było zespołem pojazdów składającym się z ciągnika o nr rej. "[...]" oraz naczepy o nr rej. "[...]". W trakcie kontroli kierujący A.K okazał wypis z licencji nr "[...]"na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oraz dokument WZ z dnia "[...]"r. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zweryfikowali dane zawarte w zgłoszeniu przewozu towaru o nr S"[...]"i stwierdzili rozbieżność pomiędzy miejscem dostarczenia towaru wskazanym w systemie elektronicznym (ul. "[...]"), a określonym w dokumencie WZ ("[...]"). W trakcie kontroli przewoźnik wprowadził prawidłowe dane do systemu. Protokół został podpisany przez kontrolującego i kierującego bez wniesienia jakichkolwiek uwag.

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji w dniu 11 września 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie, w toku którego strona wyjaśniła, że błędny adres dostawy został automatycznie pobrany z bazy danych w programie Huzar SENT 1.34. Podniosła, że dokonała zmiany danych adresowych miejsca dostarczenia towaru, a niezgodność co do adresu nie wynikała z jej celowego działania, zaniechania ani niedbalstwa. Wskazała na projektowaną amnestię w przedmiocie nakładania kar pieniężnych, jeżeli ustalono, że nie doszło do uszczuplenia podatków lub środków publicznych. Zauważyła, że w przypadku niewskazania miejsca dostawy otrzymałaby niższą karę pieniężną niż w sytuacji, gdyby wypełniła obowiązki ustawowe, lecz dopuściła się nieścisłości na skutek niezależnych czynników.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał brzmienie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b), art. 5 ust. 1 i ust. 4, art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708), dalej jako: "ustawy SENT". Wskazał, że przepisy ustawy SENT nie stopniują wysokości kary pieniężnej od okoliczności nieprawidłowości. Ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, która ma charakter obiektywny. Zatem przedstawione przez stronę argumenty co do dotkliwości kary na tle świadomego, bądź nieświadomego działania, nie mogą stanowić przesłanki odstąpienia od kary pieniężnej. Nie mogły również przemawiać za odstąpieniem od kary pieniężnej zarzuty strony, iż w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości stoi kara za podanie nieprawidłowych danych w wysokości 10.000 zł w stosunku do kary za brak podania jakichkolwiek danych w wysokości 5 000 zł. Organ wskazał, że celem ustawy jest walka z tzw. szarą strefą w szczególnie wrażliwym obszarze rynku paliw. Dodał, że abolicja, na którą powołała się Spółka, w planowanej nowelizacji ustawy SENT nie dotyczy nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie kontroli na drodze.

Organ odwoławczy ocenił, że jakkolwiek kwota 10.000 zł nie jest kwotą obiektywnie małą, to obciążenie karą przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwem nie spowoduje w sposób znaczny pogorszenia jego kondycji finansowej, biorąc pod uwagę wielkość obrotu, który potwierdza znaczna liczba zgłoszeń SENT. Może natomiast, poprzez swoją dolegliwość, wpłynąć prewencyjnie na zwiększenie uwagi, samokontroli i dołożenie szczególnej staranności podczas dokonywania przez Spółkę kolejnych zgłoszeń SENT. Ponadto, w ocenie organu, okresowe pogorszenie wyników finansowych Spółki nie może być uznane za przesłankę "ważnego interesu przewoźnika". Kary za nieprzestrzeganie ustawy SENT mają oddziaływać prewencyjnie, tzn. zniechęcać adresatów ustawy do ponownego naruszenia przepisów prawa. Nieuzasadnione uprzywilejowanie jednego podmiotu w stosunku do innych stanowiłoby o naruszeniu interesu publicznego. Ustawa ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwiać walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nie bez znaczenia dla krajowych producentów jest też ograniczenie napływu towarów z innych państw członkowskich, od których podmioty obowiązane nie uiszczają jakichkolwiek podatków, czy też przywóz alkoholu skażonego zwolnionego od akcyzy. Stąd w interesie publicznym jest zobowiązanie do uiszczenia kary pieniężnej podmiotu, który w wyniku swojego celowego działania, zaniechania lub niedbalstwa nie dopełnił obowiązków, aby wymiar kary miał również charakter prewencyjny i dyscyplinujący. Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Spółka, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, podniosła zarzut naruszenia:

1) art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej na skutek czynności kontrolnych prowadzonych bez podstawy prawnej, wobec zmiany art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej dokonanej ustawą o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z dnia 23 marca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 768), w wyniku której od 27 kwietnia 2017 r. przepis art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy o KAS funkcjonuje w dwóch różnych wersjach;

2) art. 210 § 4 w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak precyzyjnego i wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego poprzedzającego ocenę w przedmiocie istnienia ważnego interesu strony i interesu publicznego oraz brak ustaleń odnośnie sytuacji strony, tj. co do wielkości obrotu Spółki;

3) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej polegające na nieprawidłowej i fragmentarycznej analizie materiału dowodowego pozwalającej ustalić sytuację strony, która mogłaby uzasadniać odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, i w konsekwencji uznaniu, że zachodzą przesłanki nałożenia kary;

4) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 24 ust 1 ustawy SENT poprzez błędną wykładnię interesu przewoźnika, a w konsekwencji przyjęcie, iż interes przewoźnika nie przemawiał za odstąpieniem od nałożenia kary,

5) art. 24 ust 3 ustawy SENT w zw. z art. 31 ust. 1 i ust 3 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię naruszającą konstytucyjne zasady równości i proporcjonalności.

Jednocześnie Spółka wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 24 ust 1 ustawy SENT z art. 2 Konstytucji RP z uwagi na to, że przepis ustawy przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wprowadzenie do zgłoszenia przewozu towaru danych niezgodnych ze stanem faktycznym, niezależnie od rodzaju błędu i istotności danych.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca podniosła, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem zasady praworządności unormowanej w art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP. Czynności kontrolne zostały przeprowadzone przez funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej bez podstawy prawnej. Zadania Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie monitorowania drogowego przewozu towarów zostały uregulowane w art. 2 ust. 1 pkt 16a) ustawy o KAS. W momencie kontroli w dniu "[...]" jak również w chwili wydania obu decyzji, art. 2 ust 1 pkt 16 a) ustawy o KAS miał dwa różne brzmienia, stanowiąc, że do zadań KAS należy: "wykonywanie zadań wynikających z ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz. 708 oraz z 2018 r. poz. 138)" oraz "ujawnianie i odzyskiwanie mienia zagrożonego przepadkiem w związku z przestępstwami, o których mowa w pkt 13-16 albo art. 33 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2017 r. poz. 2226 oraz z 2018 r. poz. 201). Co więcej, druga z wskazanych redakcji przepisu została wprowadzona później, tym samym przy zastosowaniu podstawowej reguły kolizyjnej lex posteriori derogat legi priori należy uznać, że w obrocie prawnym może istnieć uchwalony później art. 2 ust. 1 pkt. 16a) ustawy o KAS. Zmiany dokonane nowelizacją z dnia 23 marca 2017 r. spowodowały, że z dniem 27 kwietnia 2017 r. art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy o KAS funkcjonuje w dwóch, zupełnie różnych wersjach, dotyczących odmiennych zadań KAS. Tym samym wykonywanie przez KAS zadań wynikających z ustawy SENT po dniu 27 kwietnia 2017 r. nie ma podstawy prawnej i przesądza o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Funkcjonowanie dwóch, zupełnie różnych w treści, brzmień tego samego artykułu tj. art. 2 pkt. 16a ustawy o KAS, narusza zawarte w art. 2 Konstytucji RP zasady przyzwoitej legislacji, określoności i pewności prawa oraz zasadę bezpieczeństwa prawnego w stopniu, który rodzi konieczność wyeliminowania decyzji.

Strona podniosła również, że organy obu instancji orzekały w oparciu o bardzo skąpy materiał dowodowy i nie dążyły do szerszego zbadania okoliczności sprawy, zwłaszcza okoliczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Organ II instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do poczynienia ustaleń w zakresie istnienia słusznego interesu przewoźnika. Nie tylko zbagatelizował wykazaną okoliczność ponoszenia strat z działalności, ale także bez zgromadzenia odpowiedniej dokumentacji, na podstawie dużej liczby zgłoszeń SENT uznał, że wielkość obrotu strony przeciwstawia się odstąpieniu od nałożenia kary. W ocenie strony, ilość zgłoszeń SENT nie przesądza o korzystnej sytuacji ekonomicznej podmiotu, gdyż okolicznością powszechnie znaną jest, że działalność w zakresie obrotu paliwami ciekłymi jest oparta na niewielkiej marży.

Ponadto, zdaniem strony, pojęcie ważnego interesu przewoźnika nie może ograniczać się tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, albowiem funkcjonuje ono w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną strony. W związku z powyższym szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej podmiotu. W ocenie Spółki, orzeczenie wielotysięcznej kary za ludzki błąd, usprawiedliwiony okolicznościami, nie jest zgodne z założeniem ustawy i stanowiskiem MF. Nie sposób zarzucić, aby strona dopuściła się naruszenia ustawy, które groziłoby bezpieczeństwu obrotu i narażało Skarb Państwa na uszczuplenie bądź w jakikolwiek inny sposób było społecznie szkodliwe. Przedłożona w trakcie kontroli dokumentacja wskazywała, iż realizowany przewóz nie wiązał się z jakimkolwiek ryzykiem uszczupleń wpływów do budżetu Państwa. Wobec wielości obowiązków nałożonych przez ustawę, krótkiego czasu jej wdrożenia, obowiązywania oraz niezwykle wysokich kar, wielkie znaczenie ma wykładnia przepisów dokonywana przez organy oraz dobra praktyka administracyjna. Organy pominęły zupełnie okoliczność niezwłocznej aktualizacji zgłoszenia poprzez wpisanie prawidłowego adresu dostawy. Wspomniane zgłoszenie zostało zamknięte z prawidłowymi danymi i jako takie nie powinno rodzić odpowiedzialności skarżącej. Organy nie wzięły pod uwagę kierunku projektowanych zmian ustawy, jej celu, wyjątkowo represyjnego charakteru nakładanej kary oraz konsekwencji jakie może spowodować w działalności strony i nie zapobiegły nieracjonalnej penalizacji błędu. Nałożona kara pieniężna jest rażąco wygórowana i niewspółmierna do rodzaju obiektywnie niezawinionego przez skarżącą uchybienia. Niewspółmierność kary wynika również z tego, że błąd w zakresie adresu dostawy został niezwłocznie przez przewoźnika naprawiony, a transport po kontroli dopuszczony do dalszego przewozu, prawidłowość zgłoszonych danych została potwierdzona przy zamknięciu zgłoszenia w systemie, a zachowanie skarżącego nie wyrządziło żadnej szkody.

W uzasadnieniu wniosku o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego strona wskazała, że sankcja za błędy w zgłoszeniu, nawet mało istotne i usprawiedliwione okolicznościami, jest znacząco dolegliwa dla większości podmiotów objętych zastosowaniem ustawy SENT, co świadczy o jej represyjnym charakterze. Nie ma przy tym usprawiedliwienia zastosowanie tej samej sankcji względem tych, którzy dokonali celowo zgłoszenia nieprawdziwych danych, jak i tych, którzy popełnili oczywistą omyłkę przy wypełnianiu zgłoszenia. Dodatkowo wskazano na zastrzeżenie w ustawie dużo niższej kary wobec zachowań obiektywnie bardziej nagannych, a polegających na zupełnym braku uzupełnienia danych w zgłoszeniu przez przewoźnika (art. 22 ust. 2 ustawy SENT). Ustawa została uchwalona w zaskakująco szybkim tempie, zwłaszcza jak dla aktu wprowadzającego zupełnie nowe pojęcia prawne, nowe obowiązki i niestosowane dotąd mechanizmy kontroli o wysokim stopniu zawansowania technicznego oraz zagrożenie drastycznymi karami ukształtowanymi w oderwaniu od zawinienia. Projekt ustawy nie został oficjalnie skierowany do konsultacji społecznych. Równolegle procedowany był projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz projekt nowelizacji tej ustawy, która nie została jeszcze uchwalona. Tego rodzaju postępowanie budzi poważne wątpliwości co do prawdziwych intencji prawodawcy. Przedmiotowy akt nie przewiduje także możliwości miarkowania sankcji. W ocenie strony, odpowiedzialność podmiotów na gruncie ustawy SENT jest ukształtowana sprzecznie z art. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie gwarancji proceduralnych wynikających z art. 42 Konstytucji i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Ustawodawca wprawdzie wprowadził możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z urzędu bądź na wniosek przy uwzględnieniu ważnego interesu strony lub interesu publicznego, jednak, jak pokazuje praktyka i okoliczności sprawy, jest to gwarancja czysto iluzoryczna. Strona nie ma de facto możliwości jakiejkolwiek ekskulpacji, a praktyka organów jest daleka od pożądanej w demokratycznym państwie prawa "praktyki dobrej administracji". Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego, co stanowi ograniczenie kolejnych gwarancji procesowych strony. Chybione jest argumentowanie konieczności nakładania drakońskich kar potrzebą zniechęcania adresatów norm do ich nieprzestrzegania.

W piśmie procesowym z dnia 21 sierpnia 2018r. strona niezależnie od powyższych zarzutów podniosła, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i obarczona jest wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu strona powołała art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego. Jak stwierdziła, na dzień zakończenia postępowania miała siedzibę w miejscowości Ł., a tym samym właściwym do rozpoznania odwołania był Dyrektor Izby Administracji Skarbowej. Odwołanie od decyzji I instancyjnej zostało prawidłowo wniesione do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który w piśmie z dnia 23 stycznia 2018 r. jednak stwierdził, że organem uprawnionym do rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym będzie organ nadrzędny instancyjnie nad organem I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wyrokiem z 19 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]"r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej 2217 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

WSA w Olsztynie wskazał, że skarżąca ma siedzibę Ł, zatem prawidłowo Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w pouczeniu od wydanej przez siebie w I instancji decyzji z dnia "[...]"r. pouczył, że odwołanie należy wnieść do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. WSA wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący ma siedzibę w Ł zatem nieprawidłowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł.pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. stwierdził, że organem uprawnionym do rozpoznania ww. sprawy w postępowaniu odwoławczym będzie organ nadrzędny instancyjnie nad Naczelnikiem Urzędu Celno-Skarbowego. W konsekwencji nieprawidłowo organ przekazał odwołanie skarżącej spółki według właściwości miejscowej do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Dyrektora Izby, wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 2050/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 września 2018r., sygn. akt I SA/Ol 316/18 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądził od M Sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu NSA stwierdził, że skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji) był Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego podległy instancyjnie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej i pozostający w jego zasięgu terytorialnym, to ten dyrektor był właściwy do rozpatrzenia odwołania. Działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie było zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 4 pkt 7, art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust.1, 2 i 5 ustawy SENT. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane.

Wskazać należy, że jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 2710 (m.in. olejów napędowych) podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów. W przypadku przewozu takiego towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, tj.:

1. dane przewoźnika obejmujące:

a. imię i nazwisko albo nazwę,

b. adres zamieszkania albo siedziby;

2. numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

3. numery rejestracyjne środka transportu;

4. datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

5. planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

6. numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

7. dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju;

8. numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.

W niniejszej sprawie, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej w trakcie przeprowadzonej w dniu "[...]" r. kontroli zweryfikowali dane zawarte w zgłoszeniu SENT i stwierdzili rozbieżność pomiędzy miejscem dostarczenia towaru a miejscem dostarczenia towaru określonym w dokumencie WZ. Oznacza to, że skarżący występując w roli przewoźnika naruszył przepisy art. 5 ust. 4 pkt 7 ustawy SENT.

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy organ II instancji, wydając decyzję uwzględnił okoliczności faktyczne ustalone bezpośrednio podczas kontroli, z których wynikało, iż kierujący przedstawił zgłoszenie przewozu zawierające rozbieżności w danych o których mowa w art. 5 ust.4 pkt 7 ustawy. W tej sytuacji organ uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przewoźnik zgłosił dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne ni z dotyczące towaru, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Organ odwoławczy wskazał, ze w niniejszej sprawie podanie wymaganych obligatoryjnie, nieprawidłowych danych należy uznać za wynik braku dołożenia należytej staranności. Należy podkreślić, że przepisy ustawy SENT nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy zasadnie zatem uznały, że sankcja w postaci kary pieniężnej powinna zostać nałożona na podstawie art. 24 ust.1 pkt 2 ww. ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiedniego podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu , organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust.1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4).

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Podkreślić należy, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Dokonując oceny występowania przesłanki "ważny interes przewoźnika" organ wziął pod uwagę argumenty skarżącej odnoszące się do kondycji finansowej spółki. Stwierdził, że biorąc pod uwagę wielkość dokonywanego obrotu obciążenie karą przedsiębiorcy nie spowoduje w sposób znaczny pogorszenia jego sytuacji finansowej. W konsekwencji uznał, że nie występuje w niniejszej sprawie "ważny interes przewoźnika" uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary.

Z kolei, w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Potrzeba zapewnienia środków budżetowych wymaga jednakże jednoczesnego rozważenia ewentualnych wydatków budżetowych, np. na zasiłki dla bezrobotnych, czy pomoc społeczną dla wnioskodawcy. Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata należności spowoduje konieczność uciekania się do środków pomocy społecznej przez zobowiązanego pozbawionego wskutek tego środków do zaspokojenia potrzeb materialnych.

Organ oceniając spełnienie przez skarżącą "interesu publicznego" dokonał zatem "zważenia" popełnionego przez skarżącą błędu w stosunku do takich wartości jak: sprawność działania organów, przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy i uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Zdaniem Sądu organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji prawidłowo rozważyły argumentację strony skarżącej poprzez pryzmat normy prawnej wynikającej z art. 24 ust. 3 ustawy.

Wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej przewidzianej art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SEN mają charakter bezwzględnie obowiązujący i ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskutek nieumyślnego błędu. Organy obu instancji w uzasadnieniach decyzji rozważyły argumentację strony skarżącej poprzez pryzmat normy prawnej wynikającej z art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 26 ust.3 ustawy.

Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu (art. 1 pkt 2 ustawy). Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy.

W niniejszej sprawie, organy prawidłowo stwierdziły rozbieżność pomiędzy miejscem dostarczenia towaru wskazanym w systemie elektronicznym, a określonym w dokumencie WZ, czyli danych o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 7, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na mocy art. 24 ust.1 pkt 2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych tj. art. 122, art 187 § 1, art 191 i art 210 § 4 O.p. W sprawie zebrano kompletny materiał dowodowy, który następnie poddano prawidłowej ocenie celem rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT oraz o braku możliwości odstąpienia od wymiaru tej kary, zgodnie z art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Ponadto nie można przyjąć, że przy wydaniu decyzji naruszono przepisy art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (jakim jest prawo własności z art. 21 Konstytucji RP) mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Określenie kary pieniężnej w oparciu o przepisy ustawy SENT nie narusza postanowień Konstytucji odnoszących się do prawa własności, bowiem przedmiotowe ograniczenie w dysponowaniu prawem własności wynika z przepisów ustawowych i ukierunkowane jest na zabezpieczenie wyższego dobra jakim jest ochrona legalnego handlu i walka z szarą strefą. W niniejszej sprawie organy wskazały w treści uzasadnień wydanych przez siebie decyzji podstawy prawne działania znajdujące oparcie w przepisach ustawy SENT. Skoro ustawodawca, mając na celu takie wartości jak ochrona legalnego handlu towarami "wrażliwymi", walka z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, regulując zasady przewozu towarów "wrażliwych", dał kompetencję właściwym organom, by stosowały środki wskazane w ustawie SENT, to nie można przyjąć, że takie zachowanie organu jest niezgodne z Konstytucją RP. W związku z powyższym nie można też uznać, że nałożenie kary pieniężnej jest formą przepadku, o którym orzekają niewłaściwe w sprawach przepadku rzeczy organy administracji publicznej.

Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi o naruszeniu przez organy zasady proporcjonalności. Jak już wyżej wskazano, określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli danego podmiotu, gdyż do jej poniesienia wystarczające jest stwierdzenie nieprzestrzegania obowiązków nałożonych ustawą.

Na koniec wskazać należy, że wydanie zaskarżonej decyzji nie wyklucza prawa skarżącej do ubiegania się o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na jej wniosek na podstawie art.24 ust.3 ustawy SENT.

Nie znajdując zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ) Sąd skargę oddalił.