Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w S. od postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 4625/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji postanawia: oddala zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4625/21 po rozpoznaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [A.] z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności postanowił: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

[A.] z o.o. z siedzibą w S. w skardze na decyzję Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji polegałoby na dokonaniu zwrotu kwoty w wysokości 9.430.128,44 zł wraz z odsetkami. Zdaniem autora wniosku, wykonanie decyzji doprowadziłoby do paraliżu przedsiębiorstwa wskutek utraty płynności finansowej. Strona skarżąca wskazała, że w 2019 r. osiągnęła zysk w wysokości 126.489,52 zł, a w 2020 r. zysk w kwocie 85.345,95 zł. Do wniosku dołączono rachunek zysków i strat skarżącej spółki za lata 2019 i 2020.

Sąd I instancji oddalając wniosek Spółki uznał, że strona skarżąca nie wykazała, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżąca nie przedstawiła bowiem adekwatnych informacji obrazujących jej rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Sąd nie miał zatem możliwości ustalenia, w jaki sposób uiszczenie spornej kwoty wpłynie na jej sytuację finansową. W tym zakresie skarżąca przedstawiła jedynie rachunek zysków i strat dotyczący swojej działalności w latach 2019-2020. Strona skarżąca nie przedstawiła jednak Sądowi żadnych informacji dotyczących jej aktualnego i rzeczywistego majątku, innych wierzytelności i zobowiązań, a zatem informacji, które pozwoliłyby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do takich sytuacji, konieczne jest odniesienie kwoty, której dotyczy decyzja do stanu majątkowego skarżącej Spółki.

Sąd I instancji podkreślił, że z załączonego do skargi rachunku zysków i strat skarżącej nie wynika jej rzeczywisty stan majątkowy. Dokument ten stanowi źródło informacji o obrotach strony skarżącej, w tym zwłaszcza o przychodach, kosztach działalności operacyjnej, zysku lub stracie w danej jednostce czasu. Dokument ten ani argumentacja strony skarżącej nie zawierają natomiast żadnych informacji na temat aktualnego stanu majątkowego strony skarżącej, w tym o środkach pieniężnych pozostających w jej dyspozycji, innych środkach majątkowych, wierzytelnościach oraz wszelkich innych danych związanych z jej sytuacją majątkową. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że nawet niewielki zysk przedsiębiorcy w rozliczeniu rocznym nie jest jednoznaczny z brakiem majątku, z którego przedsiębiorca mógłby uzyskać środki pieniężne niezbędne dla zapłaty należności określonej w decyzji administracyjnej. W tym stanie Sąd uznał, że strona skarżąca nie przedstawiła wyczerpujących informacji pozwalających na rzetelną ocenę jej możliwości płatniczych, a przez to na ocenę, czy w jej sytuacji majątkowej ziściły się przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [A.] z o.o. z siedzibą w S. Strona wnosząca zażalenie zarzuciła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. ,dalej: p.p.s.a.)

- poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na brak wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy Strona Skarżąca wykazała istnienie przesłanek wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższy zarzut skarżąca Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 9.430.128,44 zł wraz odsetkami.

Z wysoko posuniętej ostrożności procesowej, Spółka wniosła o dopuszczenie następujących dowodów obrazujących stan majątkowy Spółki:

1. zestawienie kredytów Spółki na dzień 31 sierpnia 2021 r.

2. zestawienie udzielonych pożyczek Spółki na dzień 31 sierpnia 2021 r.

3. zestawienie obrotów i sald na dzień 31 sierpnia 2021 r.

4. zestawienie obrotów i sald na dzień 31 sierpnia 2021 r.

5. stan konta bankowego na dzień 14 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu Spółka wskazała, że sytuacja finansowa Skarżącej nie pozwala na wykonanie zaskarżonej decyzji bez poniesienia nieodwracalnych dla przedsiębiorstwa skutków. Na dzień 31 sierpnia 2021 r. zadłużenie Skarżącej Spółki opiewało na kwotę ponad [...] złotych. Stan dostępnych środków na kontach Spółki na dzień 14 grudnia 2021 r. wynosi w przybliżeniu [...] zł.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Organ wskazał, że skarżący w zażaleniu przedstawia głównie pasywa (w szczególności zobowiązania) spółki. Natomiast skarżący nadal nie przedstawił całej sytuacji majątkowej spółki, w szczególności w zakresie aktywów. Nie uległ również istotnej zmianie materiał dokumentujący sytuację majątkową i finansową spółki, gdyż nadal brak informacji o wszystkich aktywach spółki, co w dalszym ciągu uniemożliwia oceny wpływu wykonania decyzji na sytuację finansową spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów, więc podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Istotnie bowiem wniosek strony zawarty w skardze ograniczał się do dość wybiórczego przedstawienia sytuacji finansowej skarżącej. Skarżąca przedstawiła jedynie zestawienie rachunek zysków i strat dotyczący swojej działalności w latach 2019-2020. Z załączonego do skargi rachunku zysków i strat strony skarżącej nie wynika jej rzeczywisty stan majątkowy. Dokument ten stanowi źródło informacji o obrotach strony skarżącej, w tym zwłaszcza o przychodach, kosztach działalności operacyjnej, zysku lub stracie w danej jednostce czasu. Skarżąca nie przedstawiła jednak Sądowi I instancji informacji dotyczących jej aktualnego i rzeczywistego majątku.

Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie, aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jej sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżąca), nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia spółki, że w jej przypadku zapłata wspomnianej kwoty może rzeczywiście doprowadzić do znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA: z 13 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 143/21; z 13 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 324/20; z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 169/20; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA).

Dla obrazu sytuacji majątkowej skarżącej Spółki, umożliwiającej ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących wartości środków majątkowych należących do skarżącej tj. majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy rachunków bankowych, wierzytelności. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że danych tych, w sytuacji ich nieprzedstawienia, nie można było w żaden sposób skonfrontować z wysokością kwoty nienależnie pobranych świadczeń, co uniemożliwia dokonanie analizy zdolności finansowej strony i rozmiaru ciążącego na niej obciążenia oraz ryzyka powstania ewentualnych szkód lub skutków. Informacji tych Sąd I instancji nie mógł również powziąć na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takich dokumentów skarżąca nie przedłożyła na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji.

Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowo-administracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się z kolei do dokumentacji którą Spółka dołączyła do zażalenia, zestawienie kredytów, pożyczek, stanu konta na dzień 21.04.201 r., zestawienia obrotów i sald należy zauważyć, że są to nowe okoliczności podniesiona dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny powyższej okoliczności. Należy podkreślić, że zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.