Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4625/21 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. Spółka z o.o. z siedzibą w S. w na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 sierpnia 2021 r. nr 10/2021 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności postanawia: oddalić zażalenie.

G. spółka z o.o. w S. (dalej: spółka, skarżąca) w skardze na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 sierpnia 2021 r. zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4625/21 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem skarżąca nie wykazała, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 marca 2022 r. sygn. akt I GZ 53/22 oddalił zażalenie skarżącej uznając, że zażalenie nie zawiera uzasadnionych zarzutów. Odnosząc się do dokumentacji, którą Spółka dołączyła do zażalenia wskazał, że są to nowe okoliczności podniesione dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ich temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny powołanych okoliczności. NSA podkreślił, że jego zadaniem nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Wobec tego NSA nie miał podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Spółka złożyła ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu wskazała, że po rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 listopada 2021 r. pierwszego złożonego przez Spółkę wniosku nastąpiła zasadnicza zmiana okoliczności skutkująca tym, że niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków jest obecnie zdecydowanie większe, niż w dacie składania pierwotnego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4625/21 zmienił swoje postanowienie z dnia 24 listopada 2021 r., postanawiając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca wykazała zmianę okoliczności, uzasadniającą wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio. Skarżąca przedłożyła dokumenty na podstawie których można poznać jej sytuację finansową oraz przedstawiała argumenty przemawiające za wystąpieniem przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu należy mieć na uwadze wysokość zobowiązania pieniężnego ustalonego w decyzji nakazującej Spółce zwrot płatności (9.430.128,44 zł powiększonej o odsetki). Istotne jest również, że wobec Spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Łączna kwota egzekwowanej należności według zawiadomień z 23 marca 2022 r. oraz z 28 marca 2022 r., a więc wystawionych już po terminie rozpoznania pierwszego wniosku spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynosiła 10.858.089,97 zł. Nadto, w piśmie z 4 kwietnia 2022 r. Spółka poinformowała, że organ administracji zajął konto bankowe Skarżącej, zajął także wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, uniemożliwiając tym samym regulowanie bieżących należności wynikających z prowadzonej działalności. Spółka oświadczyła, że miesięczne bieżące koszty działalności w styczniu 2022 r. wyniosły 441.444,77 zł, a w lutym 2022 464.687,51 zł. Następnie w piśmie z 12 maja 2022 r. Skarżąca poinformowała, że organ egzekucyjny przystąpił do spisu majątku Spółki w celu dokonania jego zajęcia. Egzekucja kwoty dziesięciu milionów złotych może wyrządzić Skarżącej poważną szkodę, a niebezpieczeństwo jej wystąpienia jest realne. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od wysokości należności, która przewyższa wartość majątku Skarżącej.

Podsumowując rozważania, Sąd stwierdził, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku jak również w kolejnych pismach składanych dostatecznie uprawdopodobniła, że wszczęcie egzekucji z rachunku obrotowego strony, uniemożliwi jej realizację zawartych umów i uniemożliwi prowadzenie działalności. Zdaniem Sądu, należy również wziąć pod uwagę, że Spółka działa jako organizacja producentów owoców i warzyw. Mając na względzie, że Wspólnicy są zobligowani do sprzedaży bezpośrednio do Skarżącej ilości wyprodukowanych przez siebie owoców i warzyw, nie budzi wątpliwości fakt, że utrata wypłacalności Spółki oraz brak możliwości regulowania zobowiązań przez Skarżącą spowoduje, że Wspólnicy Spółki zostaną pozbawieni możliwości uzyskania w przypadku sprzedaży wyprodukowanych w ich gospodarstwach owoców i warzyw Spółce zapłaty za dostarczone płody rolne. W ten sposób gospodarstwa te utracą rentowność i płynność finansową, przez będą musiały ogłosić swoją upadłość. Brak realizacji sprzedaży przez Wspólników wyprodukowanych w ich gospodarstwach owoców i warzyw, spowoduje natomiast utratę przez Spółkę statusu organizacji producentów owoców i warzyw, co spowoduje trudne do odwrócenia dla niej skutki prowadzące do wypowiedzenia umów kredytowych przyznanych w związku z posiadanym statusem organizacji producentów owoców i warzyw. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu uprawdopodabniają przesłankę obawy wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 27 maja 2022 r. złożył zażalenie wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego od skarżącego na rzecz organu według norm przepisanych.

Zażaleniem zarzucił:

1) naruszenia art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. w związku z art. 197 §2 p.p.s.a. w związku z art. 61 §3 p.p.s.a. w związku z art.61 §4 p.p.s.a. przez orzeczenie wbrew wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 02.03.2022 (sygn. akt IGZ 53/22), a w szczególności przez zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r. i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pomimo braku przedstawienia informacji o sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że skarżącemu przysługują prawa do nieruchomości, których wartość nie została wskazana w przedmiotowym wniosku;

2) art. 61 §3 p.p.s.a. w związku z art. 61 §4 p.p.s.a. w związku z art.4 ust.3 Traktatu o UE przez korzystniejsze traktowanie wierzycieli krajowych niż budżet UE;

3) art.141 §4 p.p.s.a. w związku z art.166 p.p.s.a. przez:

a) dowolne przedstawienie stanu sprawy,

b) dowolne przedstawienie stanowiska organu,

c) brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności ograniczenia zakresu badania stanu majątkowego spółki do stanu zobowiązań skarżącego i tylko niektórych składników majątku spółki, z pominięciem praw do nieruchomości.

W uzasadnieniu zażalenia Prezes ARiMR przedstawił uzasadnienie wniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Obowiązek uprawdopodobnienia, że wykonanie ostatecznej decyzji, zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, spoczywa na stronie skarżącej, która domaga się wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (por. postanowienia NSA z dnia 13.12.2004 r., sygn. akt FZ 496/2004). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie aprobowany jest pogląd, że dla wykazania przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a wnioskodawca nie może poprzestać na twierdzeniach o złej sytuacji materialnej. Twierdzenia te powinny być poparte stosowną dokumentacją. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 18.05.2004 r. sygn. akt FZ 65/04 nie publ.).

W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16).

Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., II FSK 1064/12; publik. CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publik. CBOSA).

Odnosząc powyższe do rozpoznawanego zażalenia Prezesa ARiMR, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Sąd I instancji trafnie na podstawie przedstawionych przez skarżącą dokumentów i informacji (m.in. rachunku zysków i strat (porównawczego), zestawienia obrotów i sald), uwzględniając kwotę egzekwowanego świadczenia, uznał, że istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ocena Sądu I instancji opiera się na konkretnych informacjach zawartych we wniosku i w aktach sprawy oraz została odpowiednio uzasadniona. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez WSA art. 61 § 3 p.p.s.a.,co mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wbrew twierdzeniom organu Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy przedstawionych dokumentów i na ich podstawie dokonał prawidłowej oceny wniesionego przez skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów zażalenia, wskazać należy ponadto, że obowiązkiem wnioskodawcy w postępowaniu o udzielenie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym jest uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie okoliczności świadczących o tym, że wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Przesłane przez stronę dokumenty były dla Sądu I instancji wystarczające do uwzględnienia wniosku, a organ składający zażalenie w żaden sposób nie podważył ich prawdziwości.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji