Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych B. S.A. z siedzibą w [...] i B. X [...] Sekurytyzacyjny Fundusz [...] reprezentowany przez B. [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 368/22 w sprawie ze skarg B. S.A. z siedzibą w [...] i B. X. Sekurytyzacyjny Fundusz [...] reprezentowany przez B. [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 grudnia 2021 r. nr DS.523.6584.2020.FT.MT w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargi kasacyjne, 2. zasądza od B. S.A. z siedzibą w [...] na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. zasądza od B. X. Fundusz [...] z siedzibą w [...] na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 368/22, oddalił skargę B. S.A. z siedzibą w [...] i B. X. Sekurytyzacyjny Fundusz [...] reprezentowany przez B. [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 grudnia 2021 r. nr DS.523.6584.2020.FT.MT. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

G.G. (dalej: "wnioskodawca") pismem z dnia 3 grudnia 2020 r. zwrócił się do B. S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka") o usunięcie jego danych osobowych. Żądanie nie zostało uwzględnione.

Wobec powyższego skarżący wystąpił do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: Prezes "UODO" lub "organ") ze skargą na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez Spółkę.

W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, że wchodzi w skład grupy podmiotów powiązanych kapitałowo (G. B.). Spółka zarządza wierzytelnościami sekurytyzowanymi na zlecenie czterech funduszy inwestycyjnych. Jednym z nich jest B. X. [...] Sekurytyzacyjny Fundusz [...] (dalej: "Fundusz"), który wszedł w posiadanie danych osobowych K.K. (dłużniczki), na podstawie rozporządzającej umowy sprzedaży wierzytelności zawartej dnia 27 kwietnia 2012 r. między Funduszem a Bankiem, która została uregulowana w art. 509 i następnych Kodeksu cywilnego (k.c.). W związku z zawarciem umowy przelewu, Fundusz nabył wierzytelność wobec dłużniczki wynikającą z umowy kredytu odnawialnego nr [...] z dnia 12 lipca 2007 r. W dalszej kolejności Fundusz powierzył wierzytelność przysługującą wobec dłużniczki do zarządzania Spółce na podstawie umowy o zarządzanie sekurytyzowanymi wierzytelnościami z dnia 20 kwietnia 2011 r. W związku z otrzymaną w dniu 23 sierpnia 2013 r. od komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] informacją o śmierci dłużniczki, podjęte zostały działania zmierzające do ustalenia kręgu potencjalnych spadkobierców. Następnie 6 października 2016 r. Fundusz pozyskał z Sądu Rejonowego w [...] informację o zarejestrowanych pod sygn. akt I Ns [...] i I Ns [...] oświadczeniach spadkowych po dłużniczce zmarłej dnia [...] maja 2010 r. Pismem z dnia 3 kwietnia 2020 r. Fundusz zwrócił się do Sądu Rejonowego w [...] z prośbą o udostępnienie kopii złożonych oświadczeń spadkowych. W odpowiedzi na przedmiotową prośbę 23 października 2020 r. Sąd przesłał kopię wypisu aktu notarialnego rep. A nr [...] obejmującego sporządzony przez notariusza protokół oświadczenia o przyjęciu spadku wprost po dłużniczce złożonego przez skarżącego w dniu 1 czerwca 2010 r. Spółka wskazała, że jest współadministratorem danych i pozyskała dane osobowe skarżącego na mocy zawartego z Funduszem porozumienia o współadministrowaniu w celach zarządzania wierzytelnościami z dnia 29 czerwca 2018 r. Zakres pozyskanych z treści aktu notarialnego danych obejmował: imiona i nazwisko skarżącego, numer PESEL, imiona rodziców, numer dowodu osobistego, numer NIP, adres zamieszkania. Spółka aktualnie przetwarza dane osobowe skarżącego na podstawie art. 6. ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE Ł 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE Ł 127z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE Ł 74 z 4.03.2021, str. 35; dalej: "RODO"), w związku z art. 193 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 605; dalej: "ustawa o funduszach inwestycyjnych"), w celu realizacji prawnie uzasadnionego interesu polegającego na zarządzaniu wierzytelnością, w tym ustaleniu i dochodzeniu roszczeń na drodze polubownej, postępowania sądowego i egzekucyjnego, ze względu na brak spłaty wierzytelności. Spółka wskazała również, że nie jest w stanie określić daty, w której usunie dane osobowe skarżącego.

Prezes RODO decyzją z dnia 14 grudnia 2021 r., nr DS.523.6584.2020.FT.MT, na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781; dalej "u.o.d.o."), art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 58 ust. 2 lit. g RODO, nakazał Spółce oraz Funduszowi usunięcie danych osobowych skarżącego.

W ocenie organu zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że Spółka, jak również Fundusz, nie posiadają podstaw do przetwarzania danych skarżącego w celu windykacji wierzytelności. Brak jest bowiem sądowego lub notarialnego stwierdzenia nabycia spadku przez skarżącego. Fundusz nie legitymuje się zatem żadną przesłanką określoną w art. 6 ust. 1 RODO uprawniającą go do przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy, w celu dochodzenia od niego ww. roszczeń wynikających z wierzytelności, przysługującej Funduszowi względem dłużniczki.

Spółka i Fundusz na powyższą decyzję wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który na rozprawie połączył obie sprawy (skargi) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i prowadzenia ich pod wspólną sygnaturą akt II SA/Wa 368/22, a następnie przywołanym powyżej wyrokiem z 17 listopada 2022 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") oddalił skargi.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi, że sporządzony przez notariusza protokół oświadczenia o przyjęciu spadku wprost po dłużniczce, złożony przez G.G. w dniu 1 czerwca 2010 r., nie jest jeszcze równoznaczny z faktycznym nabyciem spadku. Sam fakt przynależności do kręgu spadkobierców ustawowych nie oznacza, że po przeprowadzeniu postępowania spadkowego nie okaże się, np. w przypadku, gdy spadkobierca sporządził testament, że nie dziedziczą po nim wszystkie osoby, które w chwili jego śmierci pozostawały w kręgu jego spadkobierców ustawowych.

Dopiero przewidziane prawem notarialne lub sądowe stwierdzenie nabycia spadku nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości kto i w jakim zakresie nabył spadek. Zaniechanie uzyskania stwierdzenia nabycia spadku (do czego zarówno Spółka jak i Fundusz mają legitymację czynną) może spowodować w rezultacie, że wierzyciel spadkodawcy dochodzić będzie spłaty wierzytelności od osoby, która spadku faktycznie nie nabyła.

Spółka i Fundusz nie legitymują się zatem żadną z przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 RODO, uprawniającą do przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy w celu dochodzenia od niego roszczeń wynikających z wierzytelności przysługującej Spółce i Funduszowi względem dłużniczki, co uzasadniło nakazanie obu tym podmiotom usunięcia jego danych osobowych.

W ocenie WSA w Warszawie wobec stwierdzonych nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącego przez Spółkę oraz Fundusz, Prezes UODO zasadnie skorzystał z uprawnienia naprawczego przysługującego mu na mocy art. 58 ust. 2 lit. g RODO i nakazał usunięcie danych osobowych G.G. przez oba te podmioty.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku o tożsamej treści wywiodły Spółka oraz Fundusz zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 lit. f RODO w zw. z art. 193 ustawy o funduszach inwestycyjnych, poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do uznania, że Spółka i Fundusz nie posiadają prawnie uzasadnionego interesu, a w konsekwencji podstawy prawnej, uprawniającej do przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy (spadkobiercy dłużniczki) w celu zarządzania wierzytelnością, w tym w celu jej dochodzenia, z powodu braku stwierdzenia nabycia spadku w przedmiotowej sprawie, co doprowadziło do wydania zaskarżonego wyroku, podczas gdy:

a) stwierdzenie nabycia spadku nie jest konieczne do zarządzania wierzytelnością, w tym do jej dochodzenia od G.G., ponieważ prawnie uzasadniony interes Spółki i Funduszu, a w konsekwencji podstawa prawna przetwarzania danych osobowych skarżącego wynikają z przepisów ustawy Kodeks cywilny;

b) Spółka i Fundusz posiadają legitymację czynną do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, a skoro - w związku z treścią przepisów ustawy Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) - złożenie takiego wniosku wymaga przetwarzania danych osobowych skarżącego, to Spółka i Fundusz mają tym samym prawnie uzasadniony interes i podstawę prawną do przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy jeszcze przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku;

c) Spółka i Fundusz mają interes prawny w ustaleniu kręgu spadkobierców, w tym dalszych spadkobierców po zmarłej dłużniczce, co oznacza, że nawet gdyby wobec wnioskodawcy nie stwierdzono nabycia spadku, to - w związku z treścią przepisów k.p.c. - przetwarzanie jego danych osobowych jest w dalszym ciągu niezbędne w celu ustalenia dalszych spadkobierców;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia rozstrzygnięcia, polegający na:

a) braku ustosunkowania się do argumentacji Spółki przedstawionej w skardze i arbitralne przyjęcie, że Spółka i Fundusz muszą posiadać dokument stwierdzający nabycie spadku przez wnioskodawcę, aby wykazać się prawnie uzasadnionym interesem i podstawą prawną do przetwarzania jego danych osobowych w celu zarządzania wierzytelnością, w tym dochodzenia od niego należności:

b) braku ustosunkowania się do argumentacji Spółki i Funduszu przedstawionych w skargach i arbitralne przyjęcie, że złożenie przez wnioskodawcę oświadczenia o przyjęciu spadku wprost jest niewystarczające do przetwarzania jego danych osobowych w celu zarządzania wierzytelnością, w tym dochodzenia należności,

c) przyznaniu, że Spółka i Fundusz mają legitymację czynną, czyli interes prawny do wydania przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez wnioskodawcę, przy jednoczesnym poparciu decyzji organu nakazującej usunięcie jego danych osobowych, które są niezbędne w celu złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, co jest nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne,

- a w konsekwencji oddalenia skargi, podczas gdy Spółka i Fundusz szczegółowo wyjaśnili, na czym polega oraz z jakich konkretnie przepisów prawa wynika ich prawnie uzasadniony interes w przetwarzaniu danych osobowych G.G.

Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie - na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniach skarg kasacyjnych Spółka i Fundusz przedstawiły argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.

Pismami z dnia 16 marca 2023 r. skarżący kasacyjnie wnieśli o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedziach na skargi kasacyjne organ wniósł o ich oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Pismem z 10 stycznia 2024 r. pełnomocnik Funduszu powiadomił Naczelny Sąd Administracyjny, że jego mocodawca B. X. Sekurytyzacyjny Fundusz [...] podjął uchwałę w przedmiocie zmiany statutu Funduszu m.in. w zakresie jego nazwy, której nadano brzmienie "B. X. Fundusz [...]".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W niniejszej sprawie zostały wniesione dwie skargi kasacyjne, jednak podnoszone w nich zarzuty oraz uzasadnienie są tożsame.

W skargach kasacyjnych zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargi kasacyjne w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skargi te nie zasługują na uwzględnienie, gdyż podniesione w nich zarzuty są bezzasadne.

W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).

W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania w obu skargach kasacyjnych został sformułowany wyłącznie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wskazania podstawy prawnej i wyjaśnienia rozstrzygnięcia. Należy wyjaśnić, że zarzut naruszenia powyższego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skargach, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, także w zakresie konieczności posiadania dokumentu stwierdzającego nabycie spadku w celu dochodzenia roszczeń. Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skargi na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 14 grudnia 2021 r., nr DS.523.6584.2020.FT.MT nie zasługiwały na uwzględnienie. Należy podkreślić przy tym, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Natomiast treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wbrew twierdzeniom autorów skarg kasacyjnych, czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Na marginesie jedynie można dodać, że obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi oznacza konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że przywołany przez autorów skarg kasacyjnych art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, co miało miejsce w realiach tej sprawy. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem skutecznie uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi, czy nieodniesieniem się przez sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., I OSK 1451/11). Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dlatego zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należało za nieskuteczne.

Przechodząc natomiast do oceny zarzutów sformułowanych przez strony skarżące kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).

Skarżący kasacyjnie w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zarzucili błędną wykładnię art. 6 ust. 1 lit. f RODO w związku z art. 193 ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f RODO przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie - w jakim przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Z kolei zgodnie z art. 193 ustawy o funduszach inwestycyjnych fundusz wierzytelności oraz podmiot, z którym towarzystwo zawarło umowę o zarządzanie wierzytelnościami, o których mowa w art. 183 ust. 1, zbierają i przetwarzają dane osobowe dłużników wierzytelności jedynie w celach związanych z zarządzaniem tymi wierzytelnościami.

W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowe zatem jest ustalenie, czy G.G. może być uznany za dłużnika wierzytelności, o którym mowa w art. 193 ustawy o funduszach inwestycyjnych. Okolicznością bezsporną jest, iż dłużniczką była K.K., a wnioskodawca G.G. złożył oświadczenie spadkowe po dłużniczce zmarłej [...] maja 2010 r. Zgodnie z art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci. Bezsporne jest także, że w aktach postępowania brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K.K.

Złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku nie przesądza o uzyskaniu przez osobę składającą takie oświadczenie statusu spadkobiercy, gdyż mogą zachodzić różne okoliczności wyłączające taki skutek, np. istnienie ważnego testamentu czy też nieważność testamentu.

Zgodnie z art. 1027 k.c. względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia. Z kolei zgodnie z art. 1025 § 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Ustanowienie domniemania z art. 1025 § 2 k.c. ma ten skutek, iż względem osoby, która nie rości sobie pretensji do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może dowodzić swojego statusu tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (względnie europejskim poświadczeniem spadkowym). Z kolei treść cytowanego wyżej art. 1027 k.c. prowadzi do wniosku, że we wszelkich postępowaniach cywilnych, w których kwestią istotną dla rozstrzygnięcia jest status strony jako spadkobiercy po danej osobie, strona ta powinna legitymować się jednym z powyższych dokumentów, jeśli jest inicjatorem postępowania (powodem albo wnioskodawcą). Jeżeli natomiast owym inicjatorem jest inny podmiot, może on wykazywać, że pozwany albo uczestnik jest spadkobiercą, za pomocą wszelkich środków dowodowych. Jednakże jeśli ten ostatni zaprzeczy prawdziwości tego faktu (np. oświadczy, iż inna osoba została powołana w testamencie spadkodawcy), powodowi lub wnioskodawcy pozostaje tylko wszczęcie sprawy o stwierdzenie nabycia spadku i uzyskanie w ten sposób orzeczenia ustalającego spadkobiercę (por. G. Karaszewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 1027. https://sip.lex.pl/#/commentary/587923761/795260/balwicka-szczyrba-malgorzata-red-sylwestrzak-anna-red-kodeks-cywilny-komentarz aktualizowa- ny).

To, czy dochodzenie wierzytelności od spadkobiercy dłużnika jest możliwe bez legitymowania się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku zależy zatem od postawy osoby, którą wierzyciel wskazuje jako dłużnika z uwagi na jego status spadkobiercy dłużnika pierwotnego. Jeśli podmiot wskazany jako spadkobierca dłużnika przez wierzyciela kwestionuje posiadanie takiego statusu, jedyną drogą dochodzenia roszczenia pozostaje uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.

Skoro G.G. w piśmie z 3 grudnia 2020 r. zakwestionował swój status dłużnika (powołując się na przedawnienie roszczenia) i zażądał zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych, po czym w piśmie z 22 grudnia 2020 r. poinformował organ o przetwarzaniu jego danych osobowych bez podstawy prawnej skarżącym kasacyjnie pozostawała droga sądowa uzyskania potwierdzenia statusu spadkobiercy dłużnika, poprzez uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K.K.

Ponieważ skarżący kasacyjnie nie wykazali, aby wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po K.K., to zasadne jest nakazanie usunięcia danych osobowych G.G. przez skarżących kasacyjnie, gdyż nie wykazali, aby G.G. posiadał status dłużnika wierzytelności, o którym mowa w art. 193 ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne.

O kosztach postępowania kasacyjnego od B. S.A. z siedzibą w [...] oraz od B. X. Fundusz [...] z siedzibą w [...] na rzecz Prezesa UODO Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.