Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

II OZ 868 / 10 POSTANOWIENIE Dnia 21 września 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 416/10 w zakresie odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych postanawia oddalić zażalenie.

II OZ 868 / 10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącej J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia 18 maja 2010 r. skarżąca J. M. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podając, iż jest w wieku 63 lat i zamieszkuje samotnie w częściowo wykończonym domu, stanowiącym wyłączny składnik jej majątku. Na wykończenie pozostałej części (60 m2) zaciągnęła kredyt i pożyczkę. Utrzymuje się z renty w wysokości 1.450 zł, której znaczącą część przeznacza na zakup leków. W zaświadczeniu lekarskim wykazała fakt korzystania z opieki zdrowotnej. Wykazała też ujemne saldo rachunku bankowego na kwotę 2.399 zł. Powyższe oświadczenie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, było niespójne z oświadczeniami złożonymi w sprawach o sygn. II SA/Rz 545/07 i II SA/Rz 809/09 w związku, z czym wezwano skarżącą do jego uzupełnienia. W dodatkowym oświadczeniu skarżąca stwierdziła, że jej miesięczne wydatki obejmują: zakup żywności (450 zł), zakup leków (200 zł), utrzymanie domu (500 zł), spłatę kredytu (100 zł) oraz "wydatki osobiste", m.in. na odzież (400 zł). Stwierdziła ponadto, że w domu wykończony jest tylko parter i nie prowadzi aktualnie żadnych prac, choć zaciągnęła na ten cel w 2008 r. kredyt (6.000 zł). Po jej zmarłym mężu w depozycie pozostają akcje [...], z których nie czerpie jednak żadnych korzyści. Według załączonego zaświadczenia [...] Domu Maklerskiego [...] skarżącej przysługuje własność 49 988 akcji spółki [...] S.A. o wartości nominalnej 1 zł. Wypis z rejestru gruntów wskazał, że jest również współwłaścicielką [...] nieruchomości rolnej o pow. 1,37 ha.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, iż nie wykazała ona, aby jej sytuacja uniemożliwiała poniesienie kosztów postępowania sądowego, które aktualnie obejmują wpis sądowy w wysokości 500 zł. Wbrew twierdzeniu skarżącej, na wezwanie Sądu nie przedłożyła ona postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po zmarłym mężu. Oświadczenia skarżącej obrazujące jej sytuację materialno - bytową wykazują daleko idące sprzeczności, które podważają ich wiarygodność. Przede wszystkim skarżąca deklaruje miesięczne dochody, które przekraczają jej miesięczne wydatki. Zważywszy, że pozostaje ona w dodatkowym długu z tytułu niespłaconych i nieudokumentowanych, co do wysokości, pożyczek u osób prywatnych, nie można przyjąć, że zobowiązania tak znacząco przerastają jej dochody. Ponadto Sad stwierdził, iż pożyczki na remont części domu nie stanowią usprawiedliwionego powodu do traktowania ich jako niezbędnych i korzystających z pierwszeństwa przed należnościami organów państwa, w tym przed wpisem sądowym. Skarżąca posiada też prawa do akcji [...], jakie nabyła wskutek spadkobrania po zmarłym mężu. Może, zatem dysponować kwotą prawie 50.000 zł w akcjach. W tych warunkach ujemne saldo rachunku bankowego (przy braku wykazania jego aktualizacji, pomimo wezwania Sądu) nie jest dowodem na brak środków utrzymania, ale raczej na zamiar wprowadzenia Sądu w błąd, co do faktycznej sytuacji materialnej.

Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż skarżąca, podnosząc konieczność uiszczania rat kredytowych, wykazała zawarcie kolejnej (co najmniej drugiej) umowy kredytu, skoro zakończenie spłat kredytu przez nią udokumentowanego przypadało jeszcze na 10 marca 2009 r. Sąd uznał również, iż oświadczenie skarżącej jest oczywiście niezgodne z prawdą, iż poza domem nie posiada żadnego majątku, skoro jak wykazano to w postępowaniu wyjaśniającym, korzysta z własności działki rolnej (wypis z rejestru gruntów z dnia 14 czerwca 2007 r.), z praw do akcji (zaświadczenie [...] Domu Maklerskiego z dnia 30 września 2009 r.) oraz współwłasności "kilku działek budowlanych", co oświadczyła na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 809/09).

Skarżąca w ocenie Sądu nie tylko nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale świadomie zataiła przed Sądem niektóre ze swoich praw oraz składników majątkowych, jakie mogą dawać jej możliwość poniesienia kosztów postępowania. Niezależnie od tego skarżąca, w kolejnych sprzecznych oświadczeniach, przedstawiła w nieprawdziwy sposób obraz swojej sytuacji materialno-bytowej.

Wskazując na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy we wskazanym we wniosku zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. M., wnosząc o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym mężu jest tylko stwierdzeniem, że nabyła [...] części spadku, jakie posiadał mąż. Z objętej spadkiem nieruchomości nie ma żadnych korzyści. W odniesieniu do posiadanych akcji skarżąca wskazała, iż "faktycznie poza posiadanym jedynie prawem nie ma żadnych korzyści" i nie posiada nawet informacji, w jakim czasie zostaną one zrealizowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji na niepełność oświadczenia skarżącej oraz rodzące się wątpliwości, co do rzeczywistego jej stanu majątkowego. W warunkach rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu oświadczeń składanych przez samą skarżącą zarówno w przedmiotowym postępowaniu sądowym, jak i w innych sprawach sądowoadministracyjnych, Sąd pierwszej instancji był uprawniony do stwierdzenia braku wiarygodności, co do oświadczeń składanych przez skarżącą, a mających wskazywać, w jej ocenie, na zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej brak jej wiedzy, co do wielkości majątku przejętego przez skarżącą w wyniku spadkobrania oraz potrzeba świadczenia pomocy rodzinie córki prowadzącej odrębne gospodarstwo domowe nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniesionego zażalenia. Okoliczności te, bowiem nie podważają ani ustaleń dokonanych w skarżonym postanowieniu, ani nie stanowią uzasadnienia dla przyjęcia innych wniosków. Tym samym uznać należało, że ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażona w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowa.

Mając przedstawione wyżej względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie, jako pozbawione uzasadnionych podstaw.