Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Po 109/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 29 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 31 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Po 109/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił P., wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. z 29 listopada 2024 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że analiza wpływu wykonania decyzji, której dotyczy rozpatrywane żądanie, nie może zostać dokonana ze względu na brak wykazania przez spółkę, że w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki przemawiające za ustanowieniem ochrony tymczasowej. Przy rozpatrywaniu wniosku Sąd miał na uwadze okoliczności i dowody przedstawione przez stronę w ramach postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki, zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiotowej sprawie w sytuacji, w której wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków mogących skutkować wygenerowaniem znacznego zadłużenia spółki, utratę płynności finansowej a w konsekwencji jej upadłość.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono sytuacje majątkową spółki oraz podkreślono, że całkowicie utraciła ona płynność finansową oraz zaprzestała prowadzenia działalności handlowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, publ. CBOSA). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że spółka nie wykazała, iż zastosowanie, w stosunku do niej, ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest uzasadnione. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny rozstrzyga czy wykonanie decyzji może hipotetycznie doprowadzić do wystąpienia sytuacji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu wniosku miał on na uwadze okoliczności i dowody przedstawione przez stronę w ramach postępowania wpadkowego o przyznanie prawa pomocy. Wynikało z nich, że wartość kapitału firmy (wartość towarów w magazynie) to ok. 5.000 USD. Spółka nie posiada żadnych środków trwałych znaczącej wartości, w 2022, 2023 i 2024 r. nie osiągnęła żadnego przychodu. Firma nie dokonała jeszcze rozliczenia za 2024 r., termin rozliczenia przypada, bowiem na 15 października 2025 r. Firma całkowicie wstrzymała sprzedaż produktów i usług. Salda końcowe na rachunkach bankowych prowadzonych w polskich bankach na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynoszą 0,00 zł. Spółka ma zaciągnięte w banku amerykańskim kredyty na kwotę ok. 6.000 USD. Zobowiązania skarżącej w stosunku do dostawców wynoszą 2.000 USD. Spółka, jak podała, w chwili obecnej płaci tylko zobowiązania kredytowe w stosunku do banku, jak i wyprzedaje resztę towaru, aby rozliczyć się z dostawcami. Nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, co spowodowane jest brakiem środków finansowych w firmie. Jedynym wspólnikiem spółki skarżącej jest wyłącznie [...], który posiada oszczędności, w kwocie ok. 17.000 USD.

W odniesieniu do przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że pełnomocnik spółki - wbrew wywodom zażalenia - nie uprawdopodobnił, aby ewentualne skutki wykonania decyzji organów podatkowych mogły spowodować po stronie spółki negatywne konsekwencje, co z kolei stanowi ujemną przesłankę do udzielenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z: 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13; 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2138/14; 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I FZ 241/19, publ. CBOSA). Skarżąca nie wykazała bowiem nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani groźby powstania znacznej szkody w następstwie wykonania aktu, na które we wniosku się powołuje. Wspomniała jedynie, że szkoda ta i trudne do odwrócenia skutki mogą przejawiać się w wygenerowaniu znacznego zadłużenia spółki, utracie płynności finansowej, a w konsekwencji w upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny także uznaje, że spółka nie uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków – spółka już nie prowadzi działalności, a także posiada zadłużenia. Natomiast w kwestii wszczęcia przeciwko skarżącej egzekucji z wierzytelności na rachunkowych bankowych zaznaczenia wymaga, że prowadzenie egzekucji administracyjnej, które może prowadzić do utraty przez skarżącą płynności finansowej, nie stanowi przesłanki wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie akt niniejszej sprawy za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji co do tego, że z wniosku nie wynika, że efektem wykonania kwestionowanej decyzji podatkowej może być niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.