Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 615/14 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 615/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 4 lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług.

2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w skardze na powyższą decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Skarżący podkreślił, że nie zachodzą przesłanki, od których uzależnione jest nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a nadto jej wykonanie przed rozpoznaniem skargi przez WSA może doprowadzić do powstania znacznej szkody po stronie skarżącego, a to z uwagi zarówno na wysokość zobowiązania, jak i na stan majątkowy i zawodowy wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego nie jest zasadny, bowiem ograniczył się on jedynie do powtórzenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) i nie wykazał, na czym znaczna szkoda miałaby polegać. Tymczasem formułując argumentację dotyczącą finansowych następstw decyzji, wnioskodawca powinien ją poprzeć dokumentami finansowymi oraz majątkowymi. WSA podkreślił, że egzekwowanie zobowiązań podatkowych jest normalnym skutkiem finansowym wydania decyzji. W razie zaś uchylenia zaskarżonej decyzji ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Skarżący winien więc wykazać takie następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zasugerował również możliwość skorzystania z instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, umorzenia jej w całości lub części z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny, a także wskazał na gwarancje ochronne obowiązujące w postępowaniu egzekucyjnym. WSA podkreślił też, że nie mogą być przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności badane w toku postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o prawo pomocy, a to z uwagi na odmienny charakter tych instytucji.

3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 p.p.s.a., gdyż mimo zachodzących przesłanek nie doszło do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez zawieszenie wykonania skarżonej decyzji, względnie o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący wskazał, że w związku z postępowaniami podatkowymi jego sytuacja ulega ciągłemu pogorszeniu. W jego ocenie z akt sprawy, w tym dotyczących właśnie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, wynika, jaki jest jego stan finansowy i rodzinny, co uzasadnia również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Zdaniem skarżącego egzekucja środków pieniężnych może mieć skutki nieodwracalne w sferze osobistej i zawodowej podatnika, a jako przykład z jego doświadczenia podał, że z uwagi na prowadzone postępowania skarżący był zmuszony do zawieszenia swojej działalności gospodarczej. Skarżący wskazał też na długotrwałe etapy postępowań, co odbija się na jego sytuacji. Zdaniem skarżącego WSA koncentrując się jedynie na aspekcie teoretycznoprawnym, nie odniósł się właściwie do sytuacji osobistej skarżącego, co budzi wątpliwości co do prawidłowości rozpatrzenia jego sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4.1 Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżący powołał się na te przesłanki, ale nie wykazał, aby okoliczności jego sytuacji spełniały zakres co najmniej jednej z tych przesłanek. Skarżący wskazał bowiem na typowe skutki egzekucji świadczenia pieniężnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Nie ulega też wątpliwości, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że argumentacja strony dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej, czego przy wniosku skarżącego zabrakło.

4.2. W sprawie tej skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych, co miało swoje uzasadnienie w przedłożonym przez stronę wniosku PPF i dokumentacji źródłowej przesłanej na wezwanie Sądu. Jednakże jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, instytucja prawa pomocy różni się od ochrony tymczasowej. Inne są przesłanki ich przyznania, jak również inny przyświeca im cel. Celem przyznania prawa pomocy jest możliwość realizacji prawa do sądu przez osoby ubogie. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi skutkami, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W orzecznictwie wskazuje się, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przez stronę skarżącą jedynego źródła utrzymania dla niej i jej rodziny, stanowi spełnienie obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak w niniejszej sprawie skarżący nie dowiódł takiej okoliczności. Nie można bowiem wskazanego przez skarżącego zawieszenia działalności gospodarczej uznać za skutek wykonania decyzji, skoro jak wynika z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2013 r. (www.ceidg.gov.pl), a więc kilka miesięcy przed wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji ostatecznej z 4 lutego 2014 r. Skarżący ponadto wskazywał, że posiada źródło dochodów z umowy o pracę. Tak więc uznać należy, że dokumentacja dotycząca wniosku o udzielenie prawa pomocy, powinna być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, ale pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zakresie zaś tych przesłanek skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji na poparcie swojego wniosku. Nie można zaś zgodzić się z takim zapatrywaniem skarżącego, jakoby sama wysokość zobowiązania wynikającego z decyzji (na co wskazywał we wniosku) miała prowadzić do znacznej, aczkolwiek nieskonkretyzowanej przez skarżącego, szkody.

4.3. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tak zdaje się rozumieć to skarżący. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Argumenty te, powołane też przez WSA, trudno uznać jedynie za teoretycznoprawne rozważania, skoro de facto odnoszą się one do podnoszonych przez skarżącego jego subiektywnych obaw związanych z postępowaniem egzekucyjnym.

4.4. Wobec powyższego nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.