Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Lipie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 1356/13 w sprawie ze skargi Gminy Lipie na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora Zespołu Szkolno – Przedszkolnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy Lipie na rzecz Wojewody Śląskiego kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 22 lipca 2014 r., IV SA/Gl 1356/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy Lipie na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Nr [...] Wójta Gminy Lipie z [...] lipca 2013 r. w sprawie odwołania dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lipiu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że tryb i przesłanki odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska uregulowane są przepisami ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 56 poz. 2572 ze zm.; zwanej dalej jako "u.s.o."). Przepis art. 38 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy (powołany jako podstawa prawna zaskarżonego aktu) stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce może odwołać nauczyciela z tego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Na wstępie Sąd zauważył, że zagwarantowana konstytucyjnie samodzielność samorządu terytorialnego podlegająca ochronie sądowej, o której mowa w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, w przypadku podejmowania aktu o odwołaniu u dyrektora z jego funkcji, ograniczona została regulacją zawartą w art. 38 ustawy. Dokonując interpretacji tego przepisu Sąd Najwyższy w wyroku z 19 lutego 1997 r., III RN 3/97 (OSNP 1997/19/369) wskazał na ograniczony zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły podnosząc, że choć sfera uznania kompetentnego organu jest w tym zakresie znaczna, to jednak musi on uwzględnić ograniczenia ustanowione w art. 38 u.s.o. Przepis ten stwarza gwarancje stabilności stosunku zatrudnienia nauczycieli i musi być traktowany ze szczególną uwagą zarówno przez organy decydujące, nadzorujące lub sprawujące kontrolę legalności decyzji podejmowanych w tym zakresie. Jeśli bowiem ustawodawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników szczególne i dosyć rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te rzeczywiście funkcjonowały w praktyce. Nie każde zatem uchybienie, a nawet naruszenie prawa może być podstawą do odwołania dyrektora szkoły.

Jedną z dopuszczonych przez ustawodawcę możliwości odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia określa art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jest to możliwe w "przypadkach szczególnie uzasadnionych". Brak w ustawie o systemie oświaty definicji legalnej terminu "przypadek szczególnie uzasadniony". Jest to termin nieostry i ocenny (podwójnie wartościujący). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśniono, że użyte w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. pojęcie "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie jest tożsame z uznaniem administracyjnym. Oczywiście decyzja podejmowana w oparciu o ww. przepis jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, bowiem organ "może odwołać" nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Jednak przy stosowaniu pojęć nieostrych organ nie działa w granicach uznania administracyjnego, lecz w oparciu o ustalone fakty wypełnia je treścią wskazującą na sposób rozumienia określonego pojęcia. Zagadnienie istoty i funkcji pojęć niedookreślonych w procesie stosowania i wykładni przepisów prawa administracyjnego jest złożone i sporne. Użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ administracji publicznej do "doprecyzowania" tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy i kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. Zarówno w przypadku pojęć niedookreślonych, jak i uznania administracyjnego chodzi o pewne luzy normatywne, funkcjonujące jednak na dwóch poziomach. Na pierwszym poziomie mamy do czynienia z wykładnią i interpretacją pojęć nieostrych oraz oceną stanu faktycznego, do którego ma być odnoszona norma prawna. Uznanie administracyjne, a więc upoważnienie organu administracji publicznej do dokonania wyboru konsekwencji prawnych stosowanej normy prawa administracyjnego, może być zrealizowane dopiero po dokonaniu interpretacji, a więc nie dotyczy ani wykładni tekstu prawnego, ani oceny występujących faktów.

Jak wskazano w wyroku NSA z 26 lipca 2012 r., I OSK 724/12 (LEX nr 1226469) o przypadku szczególnie uzasadnionym, będącym podstawą odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, można mówić w sytuacji wystąpienia konkretnych poważnych przyczyn, czy to niezależnych od dyrektora, czy też zawinionych przez niego (np. gdy w sposób istotny naruszył obowiązki pracownika - art. 52 § 2 Kodeksu pracy), gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji, albowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (por. również wyrok WSA w Gliwicach z 7 marca 2006 r., IV SA/Gl 862/04; wyrok NSA z 19 września 2001 r., II SA 1657/01, wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2012 r., II SA/Bk 924/11 podjął próbę wykładni pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazał że mogą to być: 1) zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), 2) mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły, 3) stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego 4) konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny.

W judykaturze przypomina się także, że treść art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. daje wprawdzie organowi prowadzącemu pewną swobodę w ocenach, jednak swoboda ta nie może oznaczać całkowitej dowolności, skoro wkracza w stabilność wykonywania funkcji dyrektora. Istotne jest bowiem, że ustawa o systemie oświaty przewiduje szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół: kandydata na to stanowisko wyłania się w drodze konkursu, kandydatowi nie można co do zasady odmówić powierzenia stanowiska, kandydatowi gwarantuje się powierzenie stanowiska na pięć lat, a w szczególnych przypadkach na okres nie krótszy niż jeden rok. Świadczy to o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora szkoły, stąd wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. Organ działający na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. powinien zatem wykazać należytą argumentacją, czy spełniła się przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Stanowisko organu powinno zostać przy tym udokumentowane, a przebieg postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed wydaniem aktu powinien znaleźć rzetelne odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z 9 sierpnia 2012 r., II SA/Op 322/12).

Mając powyższe na uwadze Sąd, uznał, że Wójt Gminy Lipie nie przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia takiego wywodu, który pozwalałby przyjąć za słuszne zastosowanie wobec dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lipiu instytucji odwołania ze stanowiska na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., zaś podjęcie aktu odwołania w trybie natychmiastowym bez wykazania wystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa, dającego podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Wójt Gminy Lipie za podstawową przyczynę uzasadniającą odwołanie A. W. ze stanowiska dyrektora uznał sposób wykonywania powierzonej jej funkcji. Jego zdaniem zachowanie A. W. uniemożliwiało całkowicie prawidłowe funkcjonowanie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lipiu z powodu szerzenia przejawów nietolerancji oraz dyskryminacji, a także braku respektowania zasad współżycia wobec uczniów i ich rodziców. Z uzasadnienia zarządzenia wynika również, że postępowanie organu prowadzącego Zespół zostało zainicjowane pismem z 27 czerwca 2013 r., złożonym przez grupę rodziców dzieci uczęszczających do szkoły, domagających się odwołania A. W. Dodatkowy powód stanowiła sprawa dotycząca postępowania związanego z wyborem firmy, która miała przewieźć nauczycieli na trasie F.-M. w Czechach. Powołano się także na wcześniejsze przekroczenie uprawnień przez A. W. w 2011 r. związane z likwidacją oddziałów przedszkolnych w gminie oraz skargi dwóch nauczycieli, zgłoszone w kwietniu 2013 r. do Komisji Oświatowej, która wniosła do organu prowadzącego szkołę o podjęcie działań zmierzających do odwołania dyrektora.

Wojewoda Śląski w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym odniósł się do każdej z wyżej wymienionych okoliczności uzasadniających wydanie przez Wójta Gminy Lipie zarządzenia z [...] lipca 2013 r., a jego stanowisko w tym zakresie Sąd podziela.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny pisma rodziców z 27 czerwca 2013 r. należy zauważyć, że rzeczywiście ma ono charakter ogólny, osadzone jest na subiektywnych przekonaniach autorów i sprowadza się do wyrażenia dezaprobaty dla działań A. W. na stanowisku dyrektora Zespołu. Z tych przyczyn zarówno sformułowany przez organ zarzut "szerzenia przejawów nietolerancji", jak i “dyskryminacji", a także “braku respektowania przez dyrektora zasad współżycia wobec uczniów i ich rodziców" wymaga udokumentowania i dokładnego wyjaśnienia, jaki rodzaj zachowania został zakwalifikowany w przedstawiony sposób i dlaczego. Rodzice uczniów skupiają się głównie na ocenie osoby A. W. zarzucając jej między innymi prywatę, umiłowanie do luksusu i autorytarne wykonywanie swoich obowiązków. Użyte tam pojęcia są pojęciami ocennymi. Brak sformułowania konkretnych zarzutów, czy podania przykładów domniemanych nieprawidłowości nie pozwala na kontrolę ich zasadności, a w konsekwencji ocenę, czy wypełniają warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Pismo rodziców mogło być wyłącznie sygnałem dla organu prowadzącego Zespół dla wszczęcia ewentualnego postępowania wyjaśniającego, czy kontrolnego w placówce i sprawdzenia prawdziwości zawartych w nim twierdzeń. Brak ustosunkowania się do pisma rodziców przez A. W. nie może świadczyć o jego dorozumianej akceptacji.

Słusznie, jako kontrargument odbierający wiarygodność wskazanemu pismu, organ nadzoru przywołał pismo Kuratora Oświaty z 17 lipca 2013 r. (...), w którym, podczas dwóch kontroli dokonanych przez uprawniony do tego organ, a dotyczących "zgodności organizacji zajęć z języków obcych nowożytnych z ramowymi planami nauczania w publicznych gimnazjach" oraz "prawidłowości nadzorowania przez dyrektora publicznej szkoły podstawowej spełniania przez dzieci 5-letnie i 6-letnie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego" nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Treść tego pisma ma zasadniczy wpływ na ocenę pracy dyrektora i funkcjonowanie szkoły w aspekcie zgłoszonych przez rodziców i Wójta zarzutów. Warto bowiem zwrócić uwagę, że kontrola dotyczyła wykonywania zadań dydaktycznych i wychowawczych, a właśnie nieprawidłowości w tym zakresie mogłyby głównie uzasadniać odwołanie dyrektora bez wypowiedzenia.

Za szczególnie uzasadniony przypadek nie mogła być również uznana sprawa dotycząca prowadzenia przez dyrektora procedury związanej z wyborem przewoźnika, który miałby świadczyć usługę transportową na rzecz szkoły. Po pierwsze, trudno jest odnaleźć w argumentacji Wójta Gminy Lipie prawne uzasadnienie dla przypisywanego A. W. negatywnego działania. Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U z 2013 r. poz. 907 ze zm.) nie ma zastosowania do zamówień i konkursów, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotówkach kwoty 14 tysięcy euro (art. 4 pkt 8 cyt. ustawy). Zamówienie na przewóz kilku osób z Gminy Lipie do Republiki Czeskiej kwoty tej niewątpliwie nie przekroczyło. W konsekwencji, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowiący, że osoby wykonujące czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia podlegają wyłączeniu, jeżeli pozostają w związku małżeńskim z wykonawcą ubiegającym się o udzielenie zamówienia. Działanie A. W. związane z ofertą złożoną przez jej męża ewentualnie oceniać można byłoby zatem w aspekcie etycznym. Po drugie, z akt administracyjnych nie wynika, aby A. W. dopuściła się nieprawidłowości polegających na otrzymaniu zlecenia przez jej męża A. W. Nie wchodziła bowiem w skład komisji konkursowej, ani nie podejmowała samodzielnej decyzji o wyborze oferty. Przyczyny wyboru pojazdu prywatnego do przejazdu służbowego pozostają zatem poza istotą sprawy, a tym samym nie mogą prowadzić do wyczerpania przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" określonej w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Po trzecie, należy zgodzić się z Wojewodą, że nie można dostrzec tu bezpośredniego wpływu na destabilizację realizacji zadań dydaktycznych, oświatowych bądź wychowawczych. Zgłoszenie swojej oferty na wykonanie usługi transportowej przez męża dyrektora szkoły nie pozostaje w żadnym związku z wymienionymi zadaniami placówki oświaty, jaką jest szkoła. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły (a w tym w ocenie Sądu mieści się organizacja podróży służbowej) nie stanowią szczególnie uzasadnionych powodów odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy (por. wyrok NSA z 14 marca 1997 r., II SA/Wr 472/96, "Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych" 1997, nr 2 poz. 53 oraz wyrok NSA z 23 września 2005 r., I OSK 91/05). Gwarancje prawidłowego gospodarowania powierzonym mieniem i finansami szkoły uzyskać można poprzez sprawowanie nadzoru, o którym mowa w art. 34a ust. 1 u.s.o. W przypadku nieumiejętnego gospodarowania mieniem przez dyrektora szkoły organ prowadzący szkołę umocowany jest do wnioskowania o przeprowadzenie procedury ocennej umożliwiającej dokonanie odwołania w trybie właściwym dla takich przypadków, a więc na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 lit b. ustawy. Z tych przyczyn twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zarządzenia, że "działanie dyrektora doprowadziło do rażącego naruszenia prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi oraz pozyskanymi środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także naruszenie zasad gospodarowaniem mieniem" są co najmniej przedwczesne.

Ustosunkowując się kolejno do dokonanej przez organ nadzoru oceny motywów Wójta Gminy Lipie, to znaczy do skarg nauczycieli na dyrektora Zespołu oraz argumentów dotyczących braku zaufania i możliwości współpracy organu prowadzącego szkołę z jej dyrektorem, Sąd uznał ją za zasadną. Wójt Gminy Lipie uznał już w 2011 r. (czyli już w pierwszym roku pełnienia funkcji dyrektora przez A. W.), że przekroczyła ona swoje uprawnienia, a jej pracę oceniono negatywnie. Nie ma jednak w aktach administracyjnych żadnego dowodu, że organ prowadzący szkołę podjął jakiekolwiek działania w tej sprawie, czy też informował o nieprawidłowościach Kuratorium Oświaty. Zatem, nie ma żadnego formalnego potwierdzenia podnoszonych przez skarżącego zarzutów wobec dyrektora, przez co nie można z pewnością uznać, że kierowany przez nią zespół wykonywał nieprawidłowo działalność edukacyjną. Trudno jest również mówić o utracie zaufania, skoro Wójt nie widział żadnych przeszkód w dalszym sprawowaniu funkcji dyrektora przez A. W. Opisane problemy wynikające z jej zachowania dotyczyły zdarzeń z przeszłości, które (jeżeli miałyby destabilizować placówkę oświaty) powinny były zostać rozwiązane w odpowiednim czasie. Powoływanie się na okoliczności z przeszłości, jako na szczególnie uzasadniony przypadek wymagający natychmiastowej interwencji, pozostaje w sprzeczności z ratio art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Celem tego przepisu nie jest umożliwienie organowi prowadzącemu szkołę ukaranie dyrektora za dotychczasową niesubordynację lecz umożliwienie szkole jej prawidłowe funkcjonowanie. Jeżeli nieprawidłowe, według organu, działanie dyrektora w latach ubiegłych (2011 i 2012) nie stanowiło przeszkody w funkcjonowaniu szkoły, tym bardziej nie ma powodu przypuszczać, że uniemożliwi jej funkcjonowanie w przyszłości. Uwagi powyższe dotyczą również pisemnej skargi złożonej w kwietniu 2012 r. przez dwóch nauczycieli, wobec której żadne działania ze strony organu prowadzącego szkołę nie zostały zainicjowane.

Niezależnie od powyższego, przypadkiem uzasadniającym zastosowanie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. nie jest również "niespełniająca oczekiwań współpraca" dyrektora z organem, który powierzył mu stanowisko kierownicze. Przyczyna ta nie spełnia wymogu obiektywizmu i bezstronności. Art. 38 ust. 1 pkt 2 ma charakter kwalifikowany i nie można go zastosować wyłącznie w przypadku twierdzeń o braku zaufania, czy problemów we współpracy, skoro nie prowadzi to do destabilizacji wykonywania przez szkołę podstawowych zadań edukacyjnych tym bardziej, że twierdzenia te nie mają poparcia w zgromadzonym materialne dowodowym.

Przyznać także należy rację organowi nadzoru, że pozytywna opinia Kuratora Oświaty nie stwarza żadnego domniemania prawidłowości stanowiska organu prowadzącego szkołę. Opinia jest proceduralnie niezbędnym elementem poprzedzającym wydanie zarządzenia, jednakże nie można jej przypisać charakteru wiążącego. Organ prowadzący szkołę ma prawo odwołać dyrektora, pomimo negatywnej opinii Kuratora Oświaty. Co więcej, opinia Kuratora przedstawiona w aktach administracyjnych jest wewnętrznie sprzeczna, bowiem z jednej strony zaznacza się pozytywne wyniki kontroli w zespole, a następnie stwierdza się, że "dotychczasowe działania pani A. W. (...) powodują zakłócenie prawidłowego funkcjonowania szkoły i właściwego wypełniania przez nią obowiązków nałożonych przez ustawę o systemie oświaty", bez szczególnego wskazania na czym te negatywne działania miałyby polegać.

Za zasadne uznano również stanowisko Wojewody, że uzupełnienie akt administracyjnych o 11 pism pracowników szkoły ze stycznia, maja i czerwca 2013 r., w których wyrażają oni swoją dezaprobatę dla działań A. W., nie mogło mieć znaczenia dla oceny motywów zarządzenia i pisma te nie mogły zostać uwzględnione. O wystąpieniu "uzasadnionego przypadku" ma świadczyć argumentacja użyta w zarządzeniu, a nadto odpowiednie jej udokumentowanie. Próba późniejszego uzupełnienia takiej argumentacji nie ma wpływu na cenę słuszności stanowiska organu.

Podjęcie aktu odwołania w trybie natychmiastowym bez wykazania wystąpienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa, dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Słowo "szczególne" rozumiane jako "niezwyczajne, wyjątkowe", wprowadza element stopniowalności ocennego zwrotu "uzasadnione". Tylko zatem nadzwyczajna, ponadprzeciętna przeszkoda w sprawowaniu stanowiska dyrektora szkoły może stanowić o prawnie uzasadnionym odwołaniu dyrektora szkoły z jego funkcji w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Wójt Gminy Lipie nie zdołał wykazać, by przedstawione przez niego przyczyny mogły stanowić uzasadnioną w stopniu kwalifikowanym przeszkodę w sprawowaniu przez A. W. funkcji dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego.

Skargą kasacyjną Wójt Gminy Lipie zaskarżył opisany wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1) art. 91 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 2 oraz 6 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.; zwanej dalej u.s.g.) w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zarządzenie o odwołaniu dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lipiu jest sprzeczne z prawem;

2) art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek mogący stanowić podstawę odwołania Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego; a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, zwanej dalej: p.u.s.a.) i art. 148 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz oddalenie skargi, pomimo że postępowanie nadzorcze było obarczone wadami proceduralnymi mającymi wpływ na wynik postępowania;

4) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wybiórcze rozpoznanie sprawy i bezzasadne pominięcie części materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu Wójt Gminy Lipie podkreślił, że rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zostać uchylone, bowiem nie było podstaw do uznania, że jest ono sprzeczne z prawem.

Materialnoprawną podstawę odwołania stanowił art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., zgodnie z którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, (...), może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki, których skutkiem jest negatywny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie kierowanej przez Dyrektor placówki oświatowej i destabilizacja jej pozycji, co stanowi rażące naruszenie interesu publicznego. Dalsze wykonywanie funkcji godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

Ponadto w uzasadnieniu zarządzenia szczegółowo opisano przesłanki, które przesądziły o odwołaniu dyrektora ze stanowiska. Wskazano m.in. na: a) skargi 30 rodziców dzieci uczęszczających do placówki, w których zarzucono dyrektorce nietolerancję, dyskryminację, skrajny brak respektowania zasad współżycia z rodzicami i dziećmi, naruszenie zasad społecznych; b) zignorowanie prośby Wójta Gminy o ustosunkowanie się do zarzutów rodziców; c) dopuszczenie się nieprawidłowości w organizacji wyjazdu studyjnego nauczycieli do Czech, poprzez powierzenie przewozu nauczycieli podmiotowi nieposiadającemu licencji na przewóz osób (zaznaczono że firma której dyrektorka zleciła przewóz była prowadzona przez jej męża), zignorowanie polecenie wójta Gminy wynajęcia przewodnika posiadającego stosowne uprawnienia; stworzenie stanu zagrożenia dla życia i zdrowia nauczycieli; udział w wyjeździe syna dyrektorki, który miał pełnić funkcję tłumacza języka angielskiego, podczas gdy wśród nauczycieli uczestniczących w wyjeździe był nauczyciel języka angielskiego; d) próbę zatuszowania incydentu związanego z organizacją ww. przewozu poprzez nagłą zmianę informacji o zasadach i warunkach przewozu poprzez oświadczenie, że przewóz był wykonywany w ramach podróży służbowej, własnym samochodem, mimo braku pisemnej zgody Wójta Gminy na wyjazd prywatnym samochodem; e) doprowadzenie do interwencji mediów, które nagłośniły nieprawidłowe postępowanie dyrektorki, co miało negatywny wpływ na wizerunek szkoły, wzbudziło oburzenie u mieszkańców Gminy; f) wpływ skarg nauczycieli na działania dyrektorki do Komisji Oświatowej, która wniosła o podjęcie działań zmierzających do jej odwołania; g) bezskuteczne próby porozumienia z dyrektorką; samowolne przygotowania do likwidacji oddziałów przedszkolnych w Gminie; informowanie rodziców o planach w tym zakresie, co wywołało oburzenie i protesty wśród mieszkańców. Działania te były podejmowane bez porozumienia z organem właściwym do likwidacji placówek; h) utratę zaufania.

Sąd uznał jednak, że doszło do podjęcia aktu odwołania bez wykazania wystąpienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, co stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić z poniższych przyczyn.

Ad. 1. W literaturze wskazuje się, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy jest istotna sprzeczność uchwały lub zarządzenia z prawem. Użyte w art. 91 ust. 1 u.s.g. pojęcie "sprzeczności" jest nieostre. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy przez wojewodę może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu (wyrok NSA z 22 sierpnia 1990 r., SA/Gd 796/90, OSP 1991, nr 5, poz. 129). Także w nauce prawa wskazano, że sprzeczność uchwały lub zarządzenia organu gminy z prawem musi być oczywista i bezpośrednia. Z pewnością o sprzeczności z prawem można mówić tylko wtedy, kiedy prawo normuje określone kwestie, a nie wtedy, kiedy w danej kwestii milczy. Nie ma natomiast tej sprzeczności, jeżeli określone rozstrzygnięcie podjęte przez ten organ nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania. W takim wypadku nie można mówić o nieważności uchwały organu gminy w rozumieniu art. 91 ust. 1 (P. Chmielnicki i in., Ustawa o samorządzie gminnym, Lexis 2013, por. także: wyrok NSA z 26 kwietnia 2007 r., II OSK 166/07; wyrok NSA z 21 marca 2007 r., IV SA/WA 2296/06). Otóż art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. dopuszcza możliwość odwołania dyrektora w przypadkach "szczególnie uzasadnionych". Decyzja o odwołaniu dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ma więc charakter uznaniowy, zarówno w aspekcie samego odwołania już po stwierdzeniu zaistnienia ku temu przesłanki, jak i w zakresie dokonania oceny, czy dane okoliczności stanowią przypadek szczególnie uzasadniony. Posłużenie się pojęciem "przypadków szczególnie uzasadnionych" wymusza na organie obowiązek dokonania oceny, czy konkretne postępowanie wyczerpuje przesłankę przypadków szczególnie uzasadnionych.

Wypada podkreślić, że rozstrzygnięcie nadzorcze o stwierdzeniu nieważności uchwały (względnie zarządzenia) przez wojewodę może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała (zarządzenie) pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu. Wobec brzmienia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. oraz okoliczności niniejszej sprawy zarzut błędnego zakwalifikowania postępowania A. W. jako przypadku szczególnie uzasadnionego nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności zarządzenia w trybie nadzorczym. W tym kontekście istotne jest także, że decyzja o odwołaniu A. W. została pozytywnie zaopiniowana przez Kuratora Oświaty. Ewentualna sprzeczność zarządzenia z prawem w rozumieniu art. 91 u.s.g. mogłaby zachodzić sytuacji, w której przyczyny odwołania byłyby oczywiście bezpodstawne lub błahe, względnie gdyby organ w ogóle nie podał takich przyczyn.

Ad 2. Zważywszy na treść uzasadnienia zarządzenia należy uznać, że Wójt Gminy słusznie zakwalifikował postępowanie A. W. jako przypadek "szczególnie uzasadniony". W doktrynie podnosi się, że pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków", użyte w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. oznacza takie sytuacje, w których nie jest możliwe dalsze pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Właśnie taki przypadek zaistniał w przedmiotowej sprawie. Należy zwrócić uwagę na rangę uchybień, których dopuściła się dyrektor, ich częstotliwość, powtarzalność, wpływ na funkcjonowanie szkoły oraz społeczności, której ta szkoła powinna służyć. Nie bez znaczenia jest także postawa dyrektor, która nie reagowała na polecenia służbowe oraz próby polubownego wyjaśniania zaistniałych konfliktów. Naruszenia miały charakter powtarzalny i w istotny sposób wpływały na "funkcjonalnej lokalnej społeczności". Powodują one, że dalsze sprawowanie funkcji przez dyrektorkę jest nie do zaakceptowania przez lokalną społeczność.

Sąd odniósł się do poszczególnych przyczyn odwołania wyłącznie w sposób samoistny, w oderwaniu od całego stanu faktycznego. Przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez Sąd czyniłoby stosowanie przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. w zasadzie niemożliwym. Kwestionując prawidłowość oceny dokonanej przez Wójta Gminy, Sąd powołał się na okoliczność, że wyniki kontroli Kuratorium Oświaty przeprowadzonych w okresie pełnienia funkcji przez dyrektorkę nie wykazały nieprawidłowości. Okoliczność ta jest jednak bez znaczenia, albowiem kontrole dotyczyły zgodności organizacji zajęć z języków obcych z programem nauczania oraz prawidłowości nadzorowania spełniania przez dzieci pięcio- i sześcioletnie obowiązku przygotowania przedszkolnego.

Ad. 3. Sąd uznał, że w toku postępowania nadzorczego organ słusznie nie uwzględnił pism 11 pracowników szkoły. W konsekwencji, pominął powołany fragment materiału dowodowego, uznając że nie ma on wpływu na ocenę słuszności stanowiska organu. Należy wyjaśnić, że skargi nauczycieli zostały dołączone do akt postępowania nadzorczego i jako takie wchodziły w skład materiału dowodowego oraz akt postępowania. W ocenie Sądu, w zarządzeniu o odwołaniu dyrektor nie powołano się na okoliczności podnoszone w treści tych pism, stąd nie mogą mieć one w pływu na ocenę słuszności stanowiska organu. Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bo w uzasadnieniu zarządzenia wskazano, iż działalność A. W. była także przedmiotem skarg nauczycieli. Ponadto, okoliczności powołane w uzasadnieniu zarządzenia o odwołaniu są bezpośrednio powiązane z treścią skarg nauczycieli.

Powołane zarzuty bezpośrednio korespondują z treścią uzasadnienia zarządzenia Wójta, zwłaszcza w zakresie wprowadzania w szkole nieprzyjaznej atmosfery, nieprawidłowego traktowania uczniów oraz zniweczenia dobrego wizerunku szkoły. Odnoszą się także do ogólnej skrajnie negatywnej oceny działań dyrektor oraz jej wpływu na funkcjonowanie szkoły. W związku z powyższym, zarówno dokonana przez Sąd kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, jak i analiza materiału dowodowego, jawi się jako błędna. Oceniając zasadności odwołania dyrektor zarówno organ jak i Sąd powinni uwzględnić treść skarg nauczycieli. Tymczasem organ dokonując oceny zasadności odwołania nie wziął pod uwagę skarg nauczycieli, tym samym nie rozważył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i dokonał jego oceny w sposób wybiórczy. Sąd z kolei w ramach kontroli postępowania nadzorczego nie dostrzegł uchybień organu.

Ad. 4. Pominięcie części materiału dowodowego narusza także bezpośrednio zasady postępowania sądowego, albowiem stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

2. Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, choć formalnie odpowiada przedstawionym wymogom, to jednak podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwione.

3. Zarzut naruszenia art. 91 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 2 oraz 6 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. jest kompletnie chybiony.

3.1. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że "uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne". Nie ma żadnych argumentów, które uzasadniałyby stanowisko, że orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy przez wojewodę może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała (w przedmiotowej sprawie zarządzenie wójta) pozostaje w oczywistej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu. Jednoznaczne zaprzeczenie takiego stwierdzenia wynika z treści art. 91 ust. 4 u.s.g., zgodnie z którym "W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa". Płynie stad wniosek, że każde naruszenie prawa przez organ gminy przy wydaniu uchwały lub zarządzenia, które nie jest nieistotne obliguje organ nadzoru do stwierdzenia nieważności tego aktu.

3.2. Z kolei, art. 2 u.s.g. stanowi, że "1. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. 2. Gmina posiada osobowość prawną. 3. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej.". Natomiast zgodnie z art. 6 u.s.g.: "1. Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. 2. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do gminy.". Nigdzie w treści zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, ani nie zakwestionował wskazanych w tym przepisach przymiotów gmin, jako podmiotów realizujących zadania publiczne, ani też nie zanegował przysługujących im uprawnień i kompetencji.

3.3. Nie można również podzielić zawartego w skardze kasacyjnej stanowiska, że "decyzja o odwołaniu Dyrektora na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty ma charakter uznaniowy, i to zarówno w aspekcie samego odwołania już po stwierdzeniu zaistnienia ku temu przesłanki, jak i w zakresie dokonania oceny czy dane okoliczności stanowią przypadek szczególnie uzasadniony". Rzeczywiście, przepis ten pozostawia rozstrzygnięcie sprawy uznaniu organu administracji publicznej, ale dopiero po ustaleniu w toku postępowania wyjaśniającego, że w sprawie zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony". Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że o przypadku szczególnie uzasadnionym w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o., będącym podstawą odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, można mówić w sytuacji wystąpienia konkretnych poważnych przyczyn, czy to niezależnych od dyrektora, czy też zawinionych przez niego (np. gdy w sposób istotny naruszył obowiązki pracownika - art. 52 § 2 k.p.), gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez niego funkcji, albowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Natomiast, skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnych nowych argumentów, które by podważały, czy choćby polemizowały z argumentacją uzasadniającą to powszechnie akceptowane stanowisko, a przedstawioną wyczerpująco przez WSA w Gliwicach w zaskarżonym wyroku.

4. Zarzut naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie, co skutkowało przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zachodził "szczególnie uzasadniony przypadek" nie ma usprawiedliwionych podstaw, ponieważ niedopuszczalne jest kwestionowanie ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też w orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – wyrok NSA z 6.07.2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68. I odwrotnie zresztą, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń – wyrok NSA z 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 96.

5. Także bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 148 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. Wyjaśnienia Sądu I instancji, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (które są zbieżne z argumentacją organu nadzoru) znajdują pełną aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ znajdują pełne potwierdzenie w aktach sprawy.

Wreszcie za nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wybiórcze rozpoznanie sprawy i bezzasadne pominięcie części materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, Sąd rozpoznał i ustosunkował się do całości materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a więc nie pominął żadnego ze znajdujących się tam dowodów. Trafnie natomiast ocenił – właśnie na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a., że uzupełnienie akt administracyjnych o 11 pism zawierających skargi pracowników szkoły ze stycznia, maja i czerwca 2013 r., w których wyrażają oni swoją dezaprobatę dla działań A. W., pozostaje obojętne dla oceny motywów zarządzenia Wójta i jako takie nie mogły one zostać uwzględnione. W zarządzeniu nie powołano się bowiem na argumenty podnoszone w treści tych pism, jako na przyczynę odwołania A. W. ze stanowiska. O wystąpieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" ma świadczyć argumentacja użyta w zarządzeniu, a ponadto odpowiednie jej udokumentowanie, ponieważ sąd administracyjny dokonuje sprawowanej przez siebie kontroli zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności. Dlatego też, próba późniejszego uzupełnienia takiej argumentacji pozostaje bez wpływu na cenę słuszności stanowiska zajętego przez organ nadzoru.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), gdyż wymagał tego charakter sprawy i nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika procesowego organu administracji w celu jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, a także mając na względzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, że art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów także za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika.